Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 143 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 503, սյունակ 1 Էջ 503
ՄԱՂԿԱՏ «ցավ, կսկիծ» (ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mel- «մանրել, փշրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ml-du) -ատ ածանցով
ԲՀ՝ մաղկատել «ծակել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մաղկատել, մաղկտալ, մաղկատութիւն, մաղկատիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. mardati «փչացնում է» (<*mel-d-)
հ. հնդկ. mardayati «ջարդում է, տանջում է»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 503, սյունակ 1 Էջ 503
ՄԱՂՁ (-ոյ, -ի, -ից) «մաղձ, լեղի, դառնություն, բարկություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *melg'h- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mlg'h-) որպես «ուռած բան»
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 240) կասկածելի է համարում։ Աւելի կասկածելի է միացնել (մաղաս-ի հետ միասին) գոյնանիշ (մփին, կեղտոտ գոյների համար) *mel արմատին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մաղձատել, մաղձայոյզ, մաղձախառն, մաղձութիւն, բազմամաղձ, մաղձոտ, մելամաղձիկ, մելամաղձոտ, մելամաղձութիւն
Մատենագիտություն
Pok. IEW 723; Աճ. ՀԱԲ 240
Տե՛ս նաեւ
Էջ 504, սյունակ 1 Էջ 504
ՄԱՃԱՌԱԿ (մաճռակ) «թարմ պանիր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad- «թաց, կաթել, հյութեղ, պարարտ» (անմիջական նախաձեւ՝ *madio-)
Մաճ- արմատը թերեւս ծագում է հնդեւրոպական *madio- (*mad-) «թաց, կաթել, հյութեղ, պարարտ» արմատից, որից՝ մատաղ, թերեւս նաեւ մած բառերը
Մատենագիտություն
Джаукян, ОИДПАЯ 176
Տե՛ս նաեւ
Էջ 504, սյունակ 1 Էջ 504
ՄԱՃԱՐ (ՄԱՃԱՌ) «մաճառ, խակ գինի» (ԲՀ)
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *mad «թաց, կաթել, հյութեղ, պարարտ» (անմիջական նախաձեւ՝ *madio-)
Մաճ-ը հավանաբար ծագում է հնդեւրոպական *madio- (*mad) «թաց, կաթել, հյութեղ, պարարտ» արմատից, որից՝ մատաղ բառը, այլեւ պ. māst «թթվակաթ, մածուն», գ. Mast «գիրացում, բտում, կեր»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. māst «թթվակաթ, մածուն»
գ. Mast «գիրացում, բտում, կեր»
Մատենագիտություն
Джаукян, ОИДПАЯ 176
Տե՛ս նաեւ
Էջ 504, սյունակ 1 Էջ 504
ՄԱՄ «տատ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mam(m)a (անմիջական նախաձեւ՝ *mā) բոբովաբառ է (մանկական բառ)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *mam(m)a նախաձեւից, որ ունի նաեւ ոչ կրկնավոր *mā ձեւը եւ բոբովաբառ է (մանկական բառ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մամխոտայ, նախամամ, երկմամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. mām(ā,-i) «մայր»
հուն. μάμμη «մայր, տատ»
լատ. mamma «ստինք, մայր»
լիտվ. māmā «մայր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 604; ՀԱԲ 242
Էջ 504, սյունակ 1 Էջ 504
ՄԱՄԱՅ «մամաց, կաթնանյութ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mam(m)a «մայր» բոբովաբառից (մանկական բառից)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *mam(m)a բոբովաբառից (մանկական բառից), որ ուներ հիմնականում «մայր» իմաստը. բառը ուղեկցվում է նաեւ այլ իմաստներով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. mamma «մայրիկ (մանկ.), ստինք, ծիծ»
Էջ 505, սյունակ 1 Էջ 505
ՄԱՄՈՒԼ I «մամուլ, ճնշիչ գործիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mel- «մանրել, կրծել, ծամել»
արմատից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 243
Էջ 505, սյունակ 1 Էջ 505
ՄԱՄՈՒՌ I «մամուռ, բաղեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *meu- «խոնավ. բորբոսնած. անմաքուր հեղուկ. կեղտոտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *mō-musro-) *-s- աճականով
արմատից, որտեղից *-s- աճականով՝ «մամուռ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մամռախնդիր, մամռարմատ, մամռակալել, մամնռակալել, մամռապատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. —
անգլ. mos «մամուռ, ճահիճ»
լիտվ. musos «բորբոս»
ռուս. мох «մամուռ»
Մատենագիտություն
Pok. 792
Էջ 505, սյունակ 1 Էջ 505
ՄԱՅԵԼ «մայել, բառաչել (ոչխարի մասին)»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mei- «բնաձայնական արմատ»
Բնաձայնական կազմություն, որի հիմքերը, թերեւս, հասնում են մինչեւ հնդեւրոպական շրջանը։ Քանի որ հնից չի ավանդվել, Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 245) հայ. եւ հ. հնդկ. բառերի նմանությունը համարում է պատահական։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մայյիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. māyú- «մայուն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 245
Էջ 505, սյունակ 1 Էջ 505
ՄԱՅԶԵԼ «տեսնել, իմանալ, զգալ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *meigh- «առկայծել, թարթել, մութ, մփին» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'h-ով տարբերակ)
Հազիվ թե որեւէ կապ ունենա հնդեւրոպական *meigh- «առկայծել, թարթել, մութ, մփին» արմատի՝ հնարավոր *g'h-ով տարբերակի հետ (հմմտ. մ. ն. գ. mickan «դիտել»)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. ն. գ. mickan «դիտել»