Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված
· Էջ 142 / 466
Էջ 245, սյունակ 1
ԷՇ
-ոյ, -ու (հավաք. իշեար, իշան)
«էշ, քարանետ մեքենա, քնարի թելերի հենարան, աստղ Խեցգետնի համաստեղության մեջ»
(աստղաբաշխական)
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ek'uo-s
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *ek'uo-s արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իշակես,
իշամտռուկ,
իշանդամ,
իշավայր,
իշավար,
իշացոլ,
էշայծեամն,
կիսէշ,
ցռէշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ašva
ավ.
aspa
հ. պ.
asa
հուն.
ιππος (<*eikuo-s)
լատ.
equus
գոթ.
aihwa «ձի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 117-118;
Ջահ. ՀԼՊ 163-164
Էջ 245, սյունակ 1
ԷՋ
-ի, -ից
«իջնելը, էջ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«գնալ»
*-gh- կամ *-dh ածականով
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *el- «գնալ» արմատից՝ *-gh- կամ *-dh ածականով։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իջանել,
իջատոր,
Էջմիածին,
ելեւէջ,
վայրէջ,
վայրէջք,
խորէջ,
զիջանել (-իլ),
զիջական,
լույսիջոյց,
էջակապ,
էջակալել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
oichomai «գնալ, գալ» (Հեսիքիոսի մոտ՝ ειχεμαι)
հուն.
ι-θ-ι «գնա»
ռուս.
ид-ти «գնալ»
ռուս.
иди «գնա՛»
խեթ.
it «գնա»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 296;
Ջահ. ՀԼՊ 121
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄԲԻՇ
(ըմբիշ, ըմպիշտ), -ի, -աց
«ըմբիշ, գօտեմարտիկ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(թերեւս)
բուն աղբիւրը չի հաւաստուած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըմբշտական,
ըմբշամարտել
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄԲՈՆ
«հարմար, պատշաճ, պատեհ, թերեւս»
Անստույգ
Ունի ընդ+բոն կազմութիւն, բայց բոն-ի ծագումն անհայտ է (չի կարող հնդեւրոպական ծագում ունենալ, որովհետեւ *o-ն ռնգայինի մոտ դառնում է ու, անհաւանական է կապը իրանական ծագման բուն բառի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անըմբռն,
անըմբռնութիւն
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄԲՈՇԽՈՐԵԼ
«լիովին վայելել, ըմբոշխնել»
Փոխառություն (հավանաբար)
Աղբյուր՝ իրանական բոշխնել
(հաւանաբար)
ունի նոյն կազմութիւնը, ինչ ըմբոշխնել-ը, որ կազմուած է ընդ- նախածանցով իրանական ծագման հիմքով բոշխնել բայից եւ, թերեւս, հայ. -որ- ածանցով. բոշխնել-ի -ն-ն, որ ներկայացնում է իրան. na-ն, կարող էր այստեղ բացակայել:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄԲՈՍՏ
«ըմբոստ, ապստամբ, անհնազանդ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(կարող է լինել)
Հազիվ թե կազմուած լինի ամբ- (հմմտ. ամբ-ողջ) եւ ոստ- (ոստնուլ) բաղադրիչներով։ Կարող է լինել ամբողջական փոխառութիւն (իրանական աղբիւրի՞ց)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըմբոստանալ,
ըմբոստացում,
ըմբոստութիւն
Էջ 247, սյունակ 1
ԸՄՊԵԼ
((ըմբել, ըմպել), ումպ-)
«խմել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pi-be-
«խմել, ըմպել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pōi-pī-)
կրկնաւոր
ումպ ձեւը ը-ի երկրորդական համաբանական վերականգնման արդիւնք է. հմմտ. լատ. bi-bō (<*pi-bō), -ere, հ. իտլ. ibid (<*piberti) «խմում է». ոչ կրկնաւոր ձեւերից՝ հ. հնդկ. pāti, հուն. πινω, հ. սլաւ piti: - Ջահ. ՀԼՊ 144: Հիւբշմանը (AG 108) ընդունում է կասկածով. Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 599-600) բերում է ումպ ձեւի տակ՝ առանց հաւաստի հնդեւրոպական վերականգնման:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ըմպելի,
ըմպան,
ըմբան,
ըմպանակ,
ըմպիկ,
գինըմպելիք,
գինըմպութիւն,
ըմբոց,
ըմպաման,
ըմպարան,
նախըմպել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
bi-bō (<*pi-bō)
հ. իտլ.
ibid «խմում է» (<*piberti)
հ. հնդկ.
pāti
հուն.
πινω
հ. սլաւ
piti
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 144;
AG 108;
ՀԱԲ 599-600
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՄԲՈՌԻԼ
«այրվել, վառվել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhre-
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhre-n-u)
հիմքային ձեւ
Կազմված է ընդ- > ըմ- նախածանցով՝ այլուստ անհայտ պոռիլ ձեւից, որ կարող է կապված լինել արդի հայերենի բռնկ-վ-ել «բոցավառ(վե)լ» բայի հետ: Սա էլ թերեւս գալիս է հնդեւրոպական *bhre-n-u հիմքային ձեւից, որ առկա է գերմանական խմբում (գոթ., հ. վ. գ., հ. սաքս. brinnan «այրել, վառել» եւ այլն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիւրըմբոռելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
brinnan «այրել, վառել»
հ. վ. գ.
brinnan «այրել, վառել»
հ. սաքս.
brinnan «այրել, վառել»
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴ
(նախադիր) (սեռ.), (եզ. տր., հգն. հյց.), (բցռ.), (գրծ.), (նախածանց)
(ընդ-, ըն-, ըմ-)
««փոխարեն» (սեռ.), «հետ, միասին» (եզ. տր., հգն. հյց.), «մոտից» (բցռ.), «տակ» (գրծ.), ընդ- (ընդ-, ըն-, ըմ-) (նախածանց)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *anti-
«փոխարեն, միասին»
հ.-ե. արմատ՝ *ndhos-
«տակ»
իմաստների համար եւ, թերեւս, *ndhos- («տակ» իմաստի համար)։
Էջ 248, սյունակ 1
ԸՆԴԵՐ
(ընտեր), -ի, -աց (անեզ.)
«փորոտիք, խորք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *entero-
«ներքին»
Բաղադրություն՝ տղրընդեր (տղրնտեր)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տղրընդեր,
տղրնտեր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ántra «ներքին»
հուն.
εντερα «աղիք, փորոտիք, ընդերք»
լատ.
interus «ներքին»
Մատենագիտություն
H. AG 447;
Աճ. ՀԱԲ 125;
Pok. IEW 313
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։