Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 344, սյունակ 1
ԽՈՐԹ
ուշ՝ -ոյ, -ու, -ի, -ից
«հարճորդի, պոռնկորդի, խորթ (անհարազատ) որդի, խորթ, կեղծ, կոշտ, անհարթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ, չորացած, նիհար, հյուծված»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khorth-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *khorth-` *(s)ker- «կնճռոտվել, կծկվել, անմշակ կաշի, թեփ, կեղեւ, չորացած, նիհար, հյուծված» արմատից: հմմտ. ատամնային ածականով՝ հ. վ. գ. scrato «չար ոգի», շվեդ. skratte «ուրվական», նորվ. screda «թույլ մարդ», մ. ն. գ. schrade «բարակ, նիհար, խղճուկ», հ. իսլ. skydda «կծկված կաշի», լիտվ. skràusti (skraudù) «խորդուբորդանալ»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խորթանալ,
խորթութիւն,
խառնախորթ,
աւտարախորթ,
խորտուբորտ,
խորդուբորդ,
խորթուբորթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scrato
«չար ոգի»
շվեդ.
skratte
«ուրվական»
նորվ.
screda
«թույլ մարդ»
մ. ն. գ.
schrade
«բարակ, նիհար, խղճուկ»
հ. իսլ.
skydda
«կծկված կաշի»
լիտվ.
skràusti (skraudù)
«խորդուբորդանալ»
Էջ 348, սյունակ 1
ԽՈՒՄ
II
«խմորում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արամ. xmī
«թթվել»
փոխատու լեզու՝ ասոր. xma
«թթվել»
լիաձայն՝ -ու-ով ձեւի երկրորդական վերականգնումով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խմոր,
խմորել,
խմորուն,
խմորոտ,
խմորաթաղ,
խմորանոց,
խմորուկ,
բրբ. խմր(ա)խոտ,
անխմում,
նոր՝ խմորատաշտ,
խմորատիպ,
խմորիչ,
խմորոտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 377;
Ջահ. ՀԼՊ 457, 477
Էջ 349, սյունակ 1
ԽՈՒՆ
I
«սակաւ, քիչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khun-
«թեքել, իջեցնել, ստորացնել»
չկայ Pok. IEW-ում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուներդմնական,
խունախոհ,
խունաբերձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
(h)unj
«իջեցնել, ստորացնել»
լեհ.
chynać
«թեքել, կռացնել»
ռուս.
хинеть, хилить, хулить
«վատաբանել, պարսաւել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 420
Տե՛ս նաեւ
Էջ 351, սյունակ 1
ԽՌՆՆԴՈՒԿ
«կերբելուկ, խնդատերեւ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կազմված է -ուկ բուսանվանակազմ ածանցով՝ խռ- եւ -խնդ- բաղադրիչներից, որոնցից երկրորդը թերեւս խնդատերեւ-ի խնդ արմատն է: Հնարավոր է նաեւ բառի կրկնավորությունը:
Էջ 352, սյունակ 1
ԽՈՒՆԴՈՒԿ
«բաղեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է -ուկ վերջածանցով՝ խունդ- (խուն՞նդ-) արմատից, որ նույնն է խունդատ-ի խունդ-ի հետ (տե՛ս):
Տե՛ս նաեւ
Էջ 352, սյունակ 1
ԽՈՒՆՁԱՆՆ
(-ունք)
«սրնքոսկր, ողնք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«պտտել, ծռել»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *(s)ker- «պտտել, ծռել» արմատի հետ:
Էջ 352, սյունակ 1
ԽՈՌՈՒԿ
«կաղամբազգի մի բույս»
(բուսանվանական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել, հատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khōr-s-)
Կազմված է բուսանվանակազմիչ -ուկ ածանցով՝ խոռ- (խոռ՞ռ, խի՞ռ) անծանոթ արմատից. հնարավոր՞ է արդյոք վերջինիս կապը *(s)ker- «կտրել, հատել» արմատի *kh-ով եւ *-s ածականով տարբերակի հետ (*խոռ- < *khōr-s- կամ խիռ < *khēr-s-). հմմտ. հուն. κορσοω «խուզել», մ. իռլ. կիմր. corr «նվազ, հյուծված, գաճաճ», խեթ. karš, karšciā «կտրել, հատել»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
κορσοω
«խուզել»
մ. իռլ.
corr
«նվազ, հյուծված, գաճաճ»
կիմր.
corr
«նվազ, հյուծված, գաճաճ»
խեթ.
karš, karšciā
«կտրել, հատել»
Էջ 353, սյունակ 1
ԽՍՏՈՐ
(ուշ՝ սխտոր), -ի, -ից, ուշ՝ -ոյ
«սխտոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sker-d-
«կտրել, հատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sk(h)oro-do-)
խստոր < *khosodoro- < *skhodoro- ՞
հայ-հունա-ալբանական զուգաբանություն ՞՝ *sk(h)oro-do- նախաձեւի մի տարբերակից, որ թերեւս գալիս է *sker-d- «կտրել, հատել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խստորապրաս,
խստորակ,
խստորուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σκόρ(ο)δον
ալբ.
hurdε
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 428;
Ջահ. ՀԼՊ 148
Էջ 354, սյունակ 1
ԽՐԱՏ
(-ու, -ոց, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից)
«հորդոր, խրատ, կրթություն, խորհուրդ, պատիժ, կարգ, օրենք, հրաման»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. xratu
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xrat
հմմտ. ավ. xratu, մ. պ. xrat
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խրատել,
խրատիչ,
խրատագիր,
խրատ(ա)տու,
խրատատուական
Մատենագիտություն
H. AG 162;
Աճ. ՀԱԲ 430
Էջ 354, սյունակ 1
ԽՐԲՈՒԿ
(խոփուկ)
«խուլավարսակ, պռչուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել, հատել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khērp- կամ *khērbh-°)
շնչեղ *kh-ով եւ *-p կամ *-bh ածականով տարբերակներ
Կազմված է -ուկ բուսանվանակազմ ածանցով՝ խրբ- արմատից, որ թերեւս կապ ունի հ.-ե. *(s)ker- «կտրել, հատել, անջատել» արմատի շնչեղ *kh-ով եւ *-p կամ *-bh ածականով տարբերակներից մեկի հետ (*khērp- կամ *khērbh-°).
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
shko-zë
<*skrēbhr
պրուս.
skrūoblas
«բուսանունները»
<*skrōbar
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։