Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 665 բառահոդված (էջ 14/67)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 200, սյունակ 1 Էջ 200
ԴԻՒԱՆ -ի, -աց «դահլիճ, ատյան, դպրոց, մատենադարան, հարկատեսակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dēvān
փոխատու լեզու՝ պ. divān
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիւանապան, դիւանապետ, դիւանադպիր, դիւանատուն, դիւանագիր
Մատենագիտություն
H. AG 143; Աճ. ՀԱԲ 671
Էջ 201, սյունակ 1 Էջ 201
ԴՈԴԱՆ «արմավ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
ըստ Աճառյանի՝ թերեւս ՀԳԲ-ի քստան խուրմա «մի տեսակ արմավ» բառահոդվածից քստան > դստան > դոդան > դողան ճանապարհով առաջացած
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 676-677
Էջ 202, սյունակ 1 Էջ 202
ԴՈՅԶ(Ն) «քիչ, մի քիչ, սակավ, աննշան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dheugh- «շոշափել, դիպչել»
Թեեւ հնչյունապես համապատասխանում է հնդեւրոպական *dheugh- «շոշափել, դիպչել» արմատին, բայց իմաստային կապը կասկածելի է («նպատակակետ, կետ» միջանկյալ օղակո՞վ)։ Էլ ավելի հեռու է մնում *dheu- «փոշի, ծուխ» արմատը, թեեւ «փոշի» իմաստից հնարավոր է «մանր» եւ ապա՝ «քիչ, սակավ» իմաստների ածանցվելը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դոյզնագիտ, դոյզնաբար, դոյզնաքնեայ
Էջ 202, սյունակ 1 Էջ 202
ԴՈՆ «մի տեսակ կլոր հաց, ճարտարապետական մի զարդ, պաքսիմատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhōnā-
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhōnā- հիմքից։ կասկածելի է, որ հ.-ե. ō-ն չի դառնում ու, մանավանդ ռնգայինի մոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dhānā-
«(հացա)հատիկ»
բոխ.
tāno
«հացահատիկ»
լիտվ.
dúona
«հաց»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 679
Էջ 203, սյունակ 1 Էջ 203
ԴՈՒՂԱՅ I «մի տեսակ թանկագին կերպաս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
(ըստ Աճ. (ՀԱԲ 1, 683) ուղղելի է դուռայ). թերեւս փոխառություն թյուրք-թաթարական աղբյուրից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 683
Էջ 205, սյունակ 1 Էջ 205
ԴՈՒՔՍ (-ի) «դուքս, իշխան, մահմեդական կրոնապետ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. δούξ
փոխատու լեզու՝ լատ. dux
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դքսութիւն, դքսական, դքսուհի
Մատենագիտություն
H. AG 346; Աճ. ՀԱԲ 688
Էջ 206, սյունակ 1 Էջ 206
ԴՐԱԿ «հասակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. drak
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 691
Էջ 207, սյունակ 1 Էջ 207
ԴՐՈՅՍՔ «ծամակալ, վարսակապ» (բբ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ֆրանս. trousse «կապ, կապոց, փաթեթ»
հմմտ. ֆրանս. trousse «կապ, կապոց, փաթեթ» (կիլիկյան շրջանի փոխառությո՞ւն):
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 694
Էջ 208, սյունակ 1 Էջ 208
ԴՐՈՒԺ II «վնասակար մի ոգի, մի տեսակ դեւ» (բբ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. druǰ «խաբեբա, դեւ»
(նախորդ դրուժ արմատի հետ կապուած)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 695
Էջ 210, սյունակ 1 Էջ 210
ԵԹ II ««գեղ» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 7-8) գեղ-ը կարդում է գէգ «տարակույս» եւ միացնում եթէ-ին, եթիւ ձեւը՝ «տարակույսով, տարակուսական». հմմտ. եթէ «շաղկապ տարակուսական» (ԲՀ)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 7-8