Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 723, սյունակ 1
ՏԱՐ
«հեռավոր, օտար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *tar-
նախածանցի արժեքով (հուն. δια-, παρα-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տարաշխարհիկ,
տարադեմ,
տարադիմիկ,
տարակաց,
տարագիր,
տարաժամ,
տարապայման,
տարակարծ,
տարապարտ,
տարապարփակ,
տարբերել,
տարաձայնութիւն,
տարօրինակ,
տարափոխիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
tarō
«ընդ, միջով, այն կողմ»
Էջ 727, սյունակ 1
ՏԵՒ
«տեւողութիւն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *deu-
«առաջ գնալ, հեռանալ, տեւողութիւն»
որտեղից նաեւ երկար, երկայն բառերը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տեւել,
կարճատեւ,
տեւական,
տեւականութիւն,
անտեւական,
յարատեւել,
երկարատեւութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
δήν
«երկար ժամանակ, վաղուց»
լատ.
dū-ro
«տեւել»
ռուս.
давно
«վաղուց»
Մատենագիտություն
H. AG 497;
Աճ. ՀԱԲ 399
Տե՛ս նաեւ
Էջ 731, սյունակ 1
ՏՈԿ
«տոկում, դիմացկունություն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *deu-
«հեռանալ, տարածում, տեւողութիւն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dou-)
արմատից, որից նաեւ տեւ, տեւել, երկար, երկայն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տոկալ,
տոկուն,
անտոկ,
անտոկունութիւն,
դժուարատոկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 415
Էջ 732, սյունակ 1
ՏՈՂ
I
(ուղ՝ -ի)
«տող, ուղիղ շարք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *del-
«նշան բռնել, հաշուել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dol-)
Աճառեանը (ՀԱԲ 4, 418), նկատի ունենալով քարթուելական զուգահեռները (հմմտ. վրաց. toli «հաւասար, նման, հասակակից»), բխեցնում է ուրարտերէնից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տողել,
տողան,
տողանի,
տողաբուն,
շղթայատող,
մարգարտատող,
տողաշար,
երկտող,
քառատող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
tel
«թիւ, խօսք»
հայ.
տաղ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 193;
Աճ. ՀԱԲ 418
Էջ 753, սյունակ 1
ՈՒՐՈՅՆ
(որոյն)
«ուրոյն, առանձին, մեկուսի, «հեռու»»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *or-o-
«խախուտ, նոսր, հեռու կանգնած, իրարից հեռանալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *or-o-en-)
արմատից, որից նաեւ որոշ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուրոյնանալ,
ուրոյնութիւն,
ինքնուրոյն,
իւրուրոյն,
ուրոյնել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἐρήμος
«լքված, զատ, առանձին»
լիտվ.
irti
«քայքայվել, պատռվել»
Էջ 758, սյունակ 1
ՓԱՌ
II
«զգեստ, շապիկ, փառ, նրբաթաղանթ, ձվի միջի մաշկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ուրարտական
Հենվելով վրացերենում գոյություն ունեցող զուգահեռ ձեւերի վրա՝ ենթադրվում է ուրարտական ծագում:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 482
Էջ 765, սյունակ 1
ՓՇՈՒՐ
«մանր կտորտանք, փշուր»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Հենվելով վրացերենում գոյություն ունեցող զուգահեռ ձեւերի վրա՝ Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 508- 509) ենթադրում է կամ կովկասյան փոխառություն, կամ մի երրորդ աղբիւր՝ ուրարտերեն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փշրել,
փշրանք,
դիւրափշրելի,
փշրաքաղ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 508- 509
Էջ 780, սյունակ 1
ՔԱՒԴԵԱՅ
(-ի)
(քօղեայ)
«աստղագետ, գուշակ, հմայող»
Ստուգաբանություն ()
Նույնն է քաղդեայ բառի հետ, բայց ղ > ւ հնչյունափոխությունը այլ զուգահեռներ չունի։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 566
Էջ 785, սյունակ 1
ՔՇԵԼ
«վանել, հեռացնել, քշել»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 584) համարում է բնաձայնական բառ։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 584
Էջ 793, սյունակ 1
-ԱԼԻ
(-ելի, -իլի)
«զարմանալի, իմանալի, ուտելի, ընդունելի, հեղի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-liyo-
(անմիջական նախաձեւ՝ *-l(o))- + *-iyo-)
բաղադրյալ ածանց
Դերբայական այս ածանցը կազմված է հիմքային ձայնավորներից (ընդ որում -ի-ն փոխարինվում է -ե-ով, իսկ -ու-ն սղվում է) եւ -լի տարրից։ Թոխարական զուգահեռը ցույց է տալիս, որ -լի, սեռ. -լւոյ ածանցը գալիս է հնդեւրոպական...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զարմանալի,
իմանալի,
ուտելի,
ընդունելի,
հեղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
թոխ.
-lye, -(l)le
«գերունդիումի կազմիչ՝ պարտավորվածության իմաստով»
Մատենագիտություն
Тохарские языки 1959, 97
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։