Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 563, սյունակ 1
ՆԱՒ
(-ու, -ի, -աց)
«նավ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *nāu
«նավ»
Հաւանական է համարւում նաեւ իրանական ծագման վարկածը, մանաւանդ որ նաւազ, նաւապետ բառերը ակնյայտօրէն իրանական ծագում ունեն։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նաւել,
նաւորդ,
նաւակ,
նաւակիկ,
նաւագնացք,
նաւագործ,
նաւակալ,
նաւահանգիստ,
նաւապետ,
ծանրանաւել,
բացանաւել,
նաւամատոյց,
նաւաշինարան,
նաւաշինութիւն,
ակնանաւա,
բեռնանաւ,
շոգենաւ,
ռազմանաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
nau
հուն.
ναύς
լատ.
nāvis
Մատենագիտություն
H. AG 201;
Աճ. ՀԱԲ 433
Էջ 563, սյունակ 1
ՆԱՒԱԿԱՏԻՔ
«բացման հանդես, շնորհանդես, (քրիստ.) նավակատիք»
(քրիստ.)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
հաւանական է առաջին բաղադրիչի (նաւա-) իրանական ծագումը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
nava
«նոր»
Էջ 564, սյունակ 1
ՆԵԽ
(-ոյ)
«նեխում նեխած»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *nek-
«մարմնական մահացում»
(անմիջական նախաձեւ՝ *nekh-)
Քիչ հաւանական է ենթադրել հնդեւրոպական *nek- «մարմնական մահացում» արմատի *nekh-ով տարբերակ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նեխել,
նեխած,
նեխական,
նեխութիւն,
նեխավայր,
նեխուտ,
հականեխել,
հաւանեխական,
հականեխում
Էջ 568, սյունակ 1
ՆԻՇ
«նիշ, նշան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հին իրան. nišān
«նշան»
փոխատու լեզու՝ իրան. nišānak
«նշանակ»
փոխատու լեզու՝ ասոր. nisā-
Ավելի քիչ հավանական է անմիջական փոխառություն համարել ասոր. nisā-ից, որ իրանական փոխառություն է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
նշել,
նշաւորել,
վարժնականիշ,
բոցանիշ,
խաչանիշ,
կայծանիշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հին իրան.
nišān
«նշան»
իրան.
nišānak
«նշանակ»
Մատենագիտություն
H. AG 204, 312;
Աճ. ՀԱԲ 452
Էջ 570, սյունակ 1
ՆԿՈՒՂ
«նկուղ, տան գետնահարկ, պահեստ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ni-gula)
փոխատու լեզու՝ իրանական
բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված: Աւելի քիչ հաւանական է բնիկ հնդեւրոպական լինելը՝ *ni-gula՝ *geu- «ծռել» արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. ն. գ.
kule
«փոս, խոռոչ»
Էջ 583, սյունակ 1
ՇԱՐԱՒԱՆԴ(Ն)
«ոտքի կապ, կապ, չվան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
որտեղից, ըստ Աճառյանի (ՀԱԲ 3, 502), փոխառված է նաեւ խեթ. šarāwanzi «կապ» բառը, որ չկա J. Friedrich-ի Hethitisches Wörterbuch-ում։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ.
šarāwanzi
«կապ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 502
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՂՏԱՄԵՂՏ
«ցոփ, խենեշ, թույլ, մեղկ, ծույլ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
կրկնավոր կազմություն՝ անծանոթ շեղտ բաղադրիչով
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 509
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՇՏ
-ի
«կտրուկ, հատուկ, շեշտ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
փոխատու լեզու՝ խեթ. sesd- (sayd)
«բարգավաճել, աճել, ավելանալ»
բխեցնել խեթ. sesd- (sayd) «բարգավաճել, աճել, ավելանալ» բառից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեշտել,
շեշտակի,
յանգաշեշտ,
շեշտումն,
յարաշեշտ
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀՀՀԼ 152
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՐՏ
(-ի, -ից)
«շերտ, երկար եւ տափակ կտոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել, ցրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhed-ri-)
Աճառյանը համարում է կասկածելի։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել *skerd- «կտրել» արմատից (*skherd- >շերտ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերտակոտոր,
շերդակոտոր,
շերտափակ,
շերտաւոր,
շերտաւորում,
շերտաւորութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhadatē
«ճեղքել»
հուն.
σκεδάννυμι
«ցրել, կոտորել»
լիտվ.
škedėns
«կտոր, տաշեղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 919;
Աճ. ՀԱԲ 511-512
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՔ
(բ. շէք, շէնք, շքեռ)
«շեք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skek-
«ցատկել, արագ շարժում»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhek-)
Ավելի անհավանական է Աճառյանի վարկածը (ՀԱԲ 3, 512) ասորերենից ծագելու մասին՝ ասոր. saga «ազդր»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեք-շեքել,
շեքատակ,
շեքամէջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
scehan
«շտապել»
մ. վ. գ.
schicken
«ուղարկել»
հ. սլավ.
skoka
«ցատկ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 512
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։