Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1599 բառահոդված (էջ 14/160)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 78, սյունակ 1 Էջ 78
ԱՍՊԱԿ «ուտելիքի պատառ, կերակրի մնացորդ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 80, սյունակ 1 Էջ 80
ԱՍՏԵԼ «նշանած ընտրել, աղջիկ ուզել» հաստիլ «նշանվել (աղջկա մասին)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
նույնը հաստել (հաստատել) բայի հետ՝ իմաստային նրբերանգով, որ վկայված է նաեւ հաստատել բայի համար: Այս ստուգաբանությամբ կասկածելի է դառնում խուռերենի ašti «կին» բառի հետ համեմատությունը (Ղափանցյան):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստօղ
Մատենագիտություն
Lamberterie, REA 91-113
Տե՛ս նաեւ
Էջ 80, սյունակ 1 Էջ 80
ԱՍՏԻՃԱՆ (աշտիճան), -ի, -աց «սանդուղքի ոտք, կարգ, աստիճան, հարկ, մակարդակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *steigh- «քայլել, բարձրանալ»
փոխատու լեզու՝ իրանական
բնիկ հայերեն ձեւը պիտի լիներ ջով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստիճանիլ, աստիճանաւոր, աստիճանաբար, աստիճանական, բարձրաստիճան, երկաստիճան
Էջ 80, սյունակ 1 Էջ 80
ԱՍՏՂ -եղ, -դանի «աստղ, ծովային մի կենդանի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ster/l- «աստղ» (անմիջական նախաձեւ՝ *əstēr-lā-, *əstel-nā)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աստղաբաշխ, աստեղատուն, աստ(ե)ղագէտ, աստեղագիտութիւն, աստեղանշմար, համաստեղութիւն, աստղանշան, աստղիկ, աստղկեան, անաստղ, բազմաստղ, աստղալից, աստղածաղիկ, աստղանիշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἀστήρ
լատ.
stellā
գոթ.
staērnō
«աստղ»
Մատենագիտություն
H. AG 421; Աճ. ՀԱԲ 278
Էջ 81, սյունակ 1 Էջ 81
ԱՍՐՈՒՆՃ (ասրեճ) «մի ներկ՝ սիլիկոն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. asranj
(կարդացուած asrunj)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 283
Էջ 82, սյունակ 1 Էջ 82
ԱՏԵԱՆ (-ի, -ից) «ժողով, նիստ, ժողովասրահ, դատարան, դատաստան, հարցաքննություն, տաճարի բեմի առաջամաս, ժամանակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sed- «նստել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sodin- կամ *sod- (+ եան))
Կա իրան. ծագման վարկած, բայց չկա համապատասխան վստահելի վկայութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ատենակալ, ատենաքարշ, ատենադպիր, հանդիսատեան, ատենընտիր, ատենաբանել, ատենախոսել, ատենախոսութիւն, ատենապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. խոլ.
suide (sodiam)
«նստելու տեղ, նստում»
լատ.
solium
«գահ, բազկաթոռ»
Մատենագիտություն
H. IF. Anz. 47; Աճ. ՀԱԲ 287; Ջահ. ՀԼՊ 146
Էջ 82, սյունակ 1 Էջ 82
ԱՏԵԼ «ատել, չսիրել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *odi- «ատել»
«ատել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ատելութիւն, ատելի, եղբայրատեաց, գործատեաց, հայատեաց, ռուսատեաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
ōdi
«ատել»
հ. անգլ.
atoll
«ատելի, տգեղ»
հ. իսլ.
atall
«չարագուշակ»
Մատենագիտություն
H. AG 422; Աճ. ՀԱԲ 287
Էջ 82, սյունակ 1 Էջ 82
ԱՏՇԻԼ «ծարավել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Ինչպես նշում է Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 289), արաբական փոխառություն լինելը կասկածելի է:
Էջ 82, սյունակ 1 Էջ 82
ԱՏՈՒՔ «հասուն, հուռթի, տռուզ, լիքը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sā- «հագեցած, կուշտ, հագեցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *sā-d-)
«հագեցած, կուշտ, հագեցնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ատոքանալ, ատոքութիւն, ատոքատեսիլ, ատոքահատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ádos
«հագեցվածութիւն»
Էջ 83, սյունակ 1 Էջ 83
ԱՐԱԳԻԼ (-ի, -աց) «ձկնկուլ, արագիլ՝ ciconia»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կասկածելի են ինչպես համեմատությունը հուն. πελαργός (Աճ. ՀԱԲ 1, 292) բառի հետ, այնպես էլ շումերական աղբյուրից բխեցնելու փորձը (Ղափանցյան)։ Աճառյանը հուն. բառի նախնական ձեւը համարում է *περαγλός եւ հայերենի հետ միասին բխեցնում է փոքրասիական աղբյուրից։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 292