Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 370 բառահոդված (էջ 14/37)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 263, սյունակ 1 Էջ 263
ԹԵՂԻ «ծփի, կնձնի պտուղ, մոծակածառ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pteliā- «ծառանուն»
Կասկածելի են աւելի լայն համեմատութիւնները, որ բերում է Աճառեանը, ՀԱԲ 2, 171 (հ.-ե. *tel- ծառանիւթ արմատ, որ այժմ չի առանձնացւում)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πτελέα
«համանունը» (եթե հայերէնը հին փոխառութիւն չէ հունարէնից)
լատ.
tilia
«լորի» թերեւս
Մատենագիտություն
Pok. IEW 847; ՀԱԲ 171
Էջ 264, սյունակ 1 Էջ 264
ԹԵՐԵՔ «եթե երբեւէ»
Ստուգաբանություն ()
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՐԹ «թերթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pter-) ձեւից
հմմտ. թեր արմատի տակ բերուած օրինակները
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թերթել, (յ)եթերթ, երկթերթի, բազմաթերթութիւն, թերթիկ, թերթօն
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵՔԵԼ «կոկել, կռել, կրթել, (ուշ) թեթել, ծռել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tek- «հյուսել»
արմատից, որի համար վերականգնւում է «հիւսել» իմաստը, մինչդեռ մերձաւոր *tek՛-p արմատը, որի համար վերականգնւող իմաստը հայերենին աւելի մօտ է, ունի *-k՛-ով նախաձեւ, որ չէր կարող տալ թեկ-. հայերենի համար ենթադրելի է *tek- նախաձեւ` *tek՛-p-ին մօտ իմաստով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեքմթեքել, թեթակայ, թեքութիւն, թեքում, դիւրաթեք
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 178-179; Pok. IEW 1058
Էջ 265, սյունակ 1 Էջ 265
ԹԵ (հին` թէ) «եթե, թե, որ, մի՞թե, արդյոք, քանզի, որ, որովհետեւ, որպէսզի»
Ստուգաբանություն ()
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թեեւ, թեթո(ք), թէպէտ, միթե, թեական, թեկուզ, թեութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 266, սյունակ 1 Էջ 266
ԹԷ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *te- եթէ < *e-te
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սաքս.
the
«մասնիկ»
հ. անգլ.
ϑe
«մասնիկ»
լիտվ.
tē, -te
«մասնիկներ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 180
Էջ 266, սյունակ 1 Էջ 266
ԹԻԹԵՂՆ (-թղան, -թղունք) (թեթեղն) «թիթեղ, բարակ թերթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տարածել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ptei-ptelon-) Կրկնաւոր կազմութիւն
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 185) բխեցնում է նոյն աղբիւրից, ինչ թիռ, թեր, այսինքն՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» արմատից: Pokorny-ն (IEW 1, 1061) կասկածով բխեցնում է հնդեւրոպական
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիթեղնակապ, թիթեղագործ, թիթեղանման, թիթեղապատ, թիթեղեայ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πεχαλόν
«թերթ, թիթեղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 185; Pokorny IEW 1061
Տե՛ս նաեւ
Էջ 267, սյունակ 1 Էջ 267
ԹԻՌ «թռիչք թռչելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pter-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *pter- ձեւից՝ *pet- «տապալել, թռչել, ընկնել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թռչիլ, թռչուն, թռչան, թռիչ-ք, երկնաթռիչ, երկրաթռիչ, երագաթռիչ, թրթռել, թրփռել, թռթռալ, թրթռումն, թրթռական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pátra
«թեւ, փետուր»
հ. հնդկ.
patará
«թռչուն»
հուն.
πτερόν
«փետուր, թեւ, տերեւ»
հուն.
πτέρυξ
«թեւ, թռչուն, լողակ, տերեւ»
հ. վ. գ.
fedara
«փետուր»
խեթ.
pattar
«թեւ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 185
Տե՛ս նաեւ
Էջ 268, սյունակ 1 Էջ 268
ԹՂՔԻ (թղկենի, թղկի, թխկի, թխկենի, ղղքի, տխկի) «մի ծառ՝ բիձիխի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «աճել, կանաչել» *tāl-ի կողքին
հ.-ե. արմատ՝ *dhel- «ծաղկել, կանաչել» *dhāl-ի կողքին
եթե նախնականը ղղքի ձեւն է։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թայլ
առաջին դեպքում
հայ.
թաղթ
առաջին դեպքում
հայ.
դեղձ
երկրորդ դեպքում
հայ.
դեղին
երկրորդ դեպքում
հայ.
դալար
երկրորդ դեպքում
Էջ 269, սյունակ 1 Էջ 269
ԹՆՁԿԱԼ (թնծկալ) «վնգստալ, կաղկանձել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ten «բնաձայնական»
Եթե բնաձայնական նոր կազմություն չէ, ապա թերեւս կապված է հնդեւրոպական *(s)ten բնաձայնական արմատի հետ, որտեղից` հայ. թնալ, թն(կ)թն(կ)ալ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թնծկթալ, թնծկտոց
Տե՛ս նաեւ