Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 199, սյունակ 1
ԴԻԿ(Տ)ԱՏՈՐ
(-ի, -աց)
(դեկատոր)
«դիկտատոր» եւ «ճարտարախոս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. δικτάτωρ
փոխատու լեզու՝ լատ. dictator
Մատենագիտություն
H. AG 346;
Աճ. ՀԱԲ 668
Էջ 201, սյունակ 1
ԴՆԵԼ
(*դի-ն-ել, ե-դ «դրեց»)
«դնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhē-
«դնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhē-n-)
հմմտ. հ. հնդկ. dádhāti «դնում է» (a-dhā-t- հայ. եդ), հուն. τίθημι «դնում եմ», ռուս. деть (ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիր,
դրական,
բանադրել,
բարեդիր,
գեղեցկադիր,
գլխադիր,
դիմադրել,
խորյադիր,
խաւարադիր,
որոգայթադիր,
ունկնդիր,
ենթադրել,
ձեռնադրել,
ըն-տիր,
հիմնադիր,
մեծադիր,
պարտադիր,
փոքրադիր,
բաղադրել,
բաղադրիչ,
բաղադրութիւն,
համադրել,
համադրական,
համադրութիւն,
կետադրութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dádhāti
«դնում է»
a-dhā-t- հայ. եդ
հուն.
τίθημι
«դնում եմ»
ռուս.
деть
ներկա 1-ին դ. дену, հայ. դնեմ
Մատենագիտություն
H. AG 439;
Աճ. ՀԱԲ 675-676
Էջ 202, սյունակ 1
ԴՈՆ
«մի տեսակ կլոր հաց, ճարտարապետական մի զարդ, պաքսիմատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhōnā-
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhōnā- հիմքից։ կասկածելի է, որ հ.-ե. ō-ն չի դառնում ու, մանավանդ ռնգայինի մոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dhānā-
«(հացա)հատիկ»
բոխ.
tāno
«հացահատիկ»
լիտվ.
dúona
«հաց»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 679
Էջ 204, սյունակ 1
ԴՈՒՐ
II
««հողի չափ (՞)» կամ «հարթ» (երեք դուր երկիր արտահայտության մեջ)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Առաջին իմաստի դեպքում ծագումն անհայտ է. երկրորդի դեպքում նույնն է դիր բառի հետ։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 205, սյունակ 1
ԴՊԻՐ
(-ի, -աց)
«դպիր, ատենադպիր, քարտուղար, գրագիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dipīr
փոխատու լեզու՝ պ. dabīr
Փոխառութիւն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դպրութիւն,
դպրապետ,
դպրանոց,
դպրոց,
դիւանադպիր,
ատենադպիր,
դպրատուն,
դպրոցական,
դպրոցաւարտ
Մատենագիտություն
H. AG 347;
Աճ. ՀԱԲ 689
Էջ 206, սյունակ 1
ԴՐԱԽՏ
(դրաստ), -ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից
«պարտեզ, դրախտ, եդեմ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. draxt
«ծառ»
փոխատու լեզու՝ պ. diraxt
«ծառ»
փոխատու լեզու՝ ասոր. (< պ.) drhxt
«պարտեզ (գերեզմանի առջեւ)»
հմմտ. մ. պ. draxt, պ. diraxt «ծառ», ասոր. (< պ.) drhxt «պարտեզ (գերեզմանի առջեւ)»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դրախտաբաց,
դրախտապան,
դրախտատունկ,
դրախտանուն,
դրախտանալ,
դրախտաբնակ,
դրախտային,
դրախտանման,
դրախտավայր
Մատենագիտություն
H. AG 145;
Աճ. ՀԱԲ 691
Էջ 209, սյունակ 1
ԵԱՌԼԻԽ
(առլիխ, խառլախ)
«հրամանագիր, արտոնագիր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թթր. yerliy
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 3
Էջ 210, սյունակ 1
ԵԶՐ
(-եր)
(այլեւ, հարմարեցմամբ՝ եզերտ)
«եզր, սահման, ափ, վերջ, ավարտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *eg'h-
«եզր, սահման»
(անմիջական նախաձեւ՝ *eg'her(o)-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եզ(ե)րիլ,
եզրակացութիւն,
գետեզր,
ծովեզր,
ծովեզրեայ,
անեզր,
տի-եզերք,
տիեզերախաւս,
տիեզերական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
éžeras
«լիճ»
լատվ.
ezers
հ. սլ.
ezero
ռուս.
озеро
փռյուգ.
Ezara
«լիճ»
տեղանուն
լիտվ.
eže
«սահման, սահմանագիծ»
լատվ.
eža
«սահման, սահմանագիծ»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 47;
Աճ. ՀԱԲ 6;
Ջհ. СГАЯ 105
Էջ 210, սյունակ 1
ԵԼ
-ի, -ից
«ելնելը, ելք, ընթացք, ավարտ, հաջող ավարտ, արեւածագ, արեւելք, բխում, հետույք, մորթի, ծակոտի, ծախս, հեռանալը, հրաժարում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
(անմիջական նախաձեւ՝ *ele-/lā-, *el-ei-, *el-eu-)
հիմքային ձեւերով, ընդ որում՝ *el-eu-ghe > ելոյզ
ընդել-ը գրված է նաեւ ընտել
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ելանել,
ելեմուտ,
ելամուտ,
ելանելի,
ելուստ,
խաչելեալ,
խաչելութիւն,
վերելակ,
վերելք,
ելուն,
ելակետ,
ելարան,
զելանել,
ընդելանիլ,
ընդելակից,
անընդել,
մարղընդել,
ձեռնընդել,
ելուզանել,
ելոյզ,
ելուզումն,
ելուզակ,
եղուզակ,
յեղուզակ,
մարդելոյզ,
նախելուզակ,
ընդելուզանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ελθω
հուն.
ελατιω
«քշել»
հ. իռլ.
luid
«գնում էր»
(<*ludhe)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 8-9;
Pok. IEW 306-307
Տե՛ս նաեւ
Էջ 213, սյունակ 1
ԵՂԵՌՆ
(-ան, -րունք (եւ -եր-ք))
«չարիք, փորձանք, ոճիր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«ոչնչացնել, վնասել»
Աւելի քիչ հաւանական է կապը եղար, եղեր բառերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղեռնաւոր,
եղեռնագործ,
եղեռնական,
եղեռնահամ,
մեծեղեռն,
եղեռնադատ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολλυμι, ολεκω
«ոչնչացնել, կործանել»
խեթ.
hullai-
«հաղթել, պարտութեան մատնել, ոչնչացնել»
թերեւս նաեւ
Մատենագիտություն
Pok. IEW 306
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։