Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՐՏ
(-ի, -ից)
«շերտ, երկար եւ տափակ կտոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել, ցրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhed-ri-)
Աճառյանը համարում է կասկածելի։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել *skerd- «կտրել» արմատից (*skherd- >շերտ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերտակոտոր,
շերդակոտոր,
շերտափակ,
շերտաւոր,
շերտաւորում,
շերտաւորութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhadatē
«ճեղքել»
հուն.
σκεδάννυμι
«ցրել, կոտորել»
լիտվ.
škedėns
«կտոր, տաշեղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 919;
Աճ. ՀԱԲ 511-512
Էջ 591, սյունակ 1
ՇՈԳՄՈԳ
(ուշ՝ -ի, -աց)
«բանսարկու, քսու, բամբասող, շողոքորթ»
Ստուգաբանություն ()
Թերեւս կրկնաւոր կազմութիւն՝ ինչ-որ շոգ արմատից, որ հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *skeu- «գցել, հալածել» արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շոգմոգել,
շոգմոգութիւն
Էջ 591, սյունակ 1
ՇՈՂ
I
(ուշ՝ -ի, -ից, -ոյ)
«շող, շողուն, լուսաւոր, փայլուն, տաք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'eu-
«լուսաւորել, լուսաւոր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k'olo-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *k'olo- *k'eu- «լուսաւորել, լուսաւոր» արմատից, որից նաեւ նշող, նշոյլ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շողալ,
շողանալ,
շողատոր,
շողային,
շողափայլ,
շողկատարուցանել,
շողշողիլ,
շողշողենի,
շողշողուն,
ամպաշող,
լուսաշող
Մատենագիտություն
Pok. IEW 594;
Աճ. ՀԱԲ 529
Տե՛ս նաեւ
Էջ 592, սյունակ 1
ՇՈՅՏ
(շուտ)
«փութկոտ, արագաշարժ, շուտ, արագ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skheud- *skeud-
«գցել, նետել, հալածել, (անանցող.), նետվել, շտապել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շուտաբան,
շուտախօս,
շուտութիւն,
շուտասելուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
zūd
«փութկոտ, արագաշարժ, շուտ, արագ»
Էջ 597, սյունակ 1
ՇՓԱՆԱԼ
«խրոխտալ, պարծենալ, ամբարտավանություն անել, շփանալ, երես առնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«ուշադրութիւն դարձնել»
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«նետել, հալածել»
արմատներից որեւէ մեկի հետ (*skhu-ph-> շուփ՞)
Էջ 603, սյունակ 1
ՈՍԿԻ
-ւոյ, -ւով, -եաց
«ոսկի, ոսկյա»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կասկածելի են եւ՛ հնդեւրոպական մեկնաբանութիւնները (օրինակ՝ *aues- «լուսաւորել» արմատից), եւ՛ ոչ հնդեւրոպական (փոխառութեան) կասկածները
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեղեն,
բազմոսկի,
ոսկենկար,
յոգնոսկի,
ոսկեպատեան,
ոսկիածին,
ոսկեզարդել,
ոսկիակուռ,
ոսկերիչ,
ոսկեզօծել,
ոսկեատ,
ոսկեդար,
ոսկեած,
ոսկեդարեան,
ոսկիգիսակ,
ոսկեդրամ,
ոսկերչական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ֆինն.
aske
«պղինձ»
շումեր.
guškin
«ոսկի»
Էջ 605, սյունակ 1
Էջ 608, սյունակ 1
ՈՐՈՋ
-ի, -աց
(օրոջ, արոջ)
«գառնուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«մանր եղջյուրավոր անասուն»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ero-)
Աճառյանը կասկածելի է համարում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
որոջակ,
որոջիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ἔριφος
«ուլ»
լատ.
aries
«խոյ»
հ. իռլ.
heirp
«այծ»
պրուս.
eristian
«գառնուկ»
Մատենագիտություն
Pok IEW 326;
Աճ. ՀԱԲ 586
Էջ 613, սյունակ 1
ՉՈՐ
ուշ՝ -ոյ, -ի, -ից
«չոր. լոկ, միայն, կոշտ, կարծր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ksoro-
«չոր»
հ.-ե. արմատ՝ *ker-
«այրել»
բայց *ksoro- «չոր» արմատից բխեցնել հնչիւնապէս խոցելի է, կասկածելի է նաեւ *ker- «այրել» արմատի հետ կապելը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
չորանալ,
չորաբեկ,
չորակեաց,
չորակեր,
չորուտ,
խորշակաչոր
Մատենագիտություն
H. AG 485;
Աճ. ՀԱԲ 630
Տե՛ս նաեւ
Էջ 616, սյունակ 1
ՊԱԽՐԷ
(ուշ՝ պախրայ), -ի, -ից
«տավար, ուտելիք, ունեցվածք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. baqra
փոխատու լեզու՝ արաբ. baqra
սեմական աղբյուրից: Աճառյանը կասկածելի է համարում հնչյունաբանական հիմունքով: Անհավանական են ինչպես հնդեւրոպական (*paku-), այնպես էլ ուշ արաբական ծագման (pahili, pahari) վարկածները
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
պախրէիկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 7
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։