Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված
· Էջ 139 / 210
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱԽ
(-ու, -ոյ, -մէ)
«ձախ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'huel-
«ծռուել, գլխաւոր ուղղութիւնից շեղուել, մոլորուել»
արմատից (*g'huel- > ձաղ > ձախ)
Եթէ *l > ղ > խ անցման դէպքեր եղել են նաեւ IX դարից առաջ, ապա ծագում է հնդեւրոպական *g'huel- արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձախակողմն,
ձախել,
ձախլիկ,
ձախանալ,
ձախող,
ձախողանք,
ձախողիլ,
ձախորդ
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱՂ
(-ու)
«ծաղր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hel-
«ուրախ լինել, կատակել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'hleu-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձաղել,
ձաղանք,
ձաղածանակ,
ձաղադեմ,
ձաղումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χλεύη «կատակ, ծաղր»
հ. իսլ.
glaumr «ուրախութիւն»
հ. անգլ.
glēo «խաղ, ուրախութիւն»
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 48;
Աճ ՀԱԲ 143
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱՂԿ
(-ի, -աց, ուշ՝ -ից, -ոյ)
«փայտ, ճիպոտ, ճիւղ, ծեծ, ձաղկ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'halg(h)-
«ճյուղ, ձող»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձաղկել,
ձաղկահեր,
ձաղկամազ,
ձաղկանք,
ձաղկուն,
բարձրաձաղկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
galga «ցից, խաչ»
լիտվ.
žalgas «ձող»
Մատենագիտություն
H. AG 469;
Աճ. ՀԱԲ 143
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱՅՆ
(-ի, -ից)
«ձայն, եղանակ, բառ, լեզու, խօսք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g'huen-
«հնչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'hunii-)
արմատից
Աճ. ՀԱԲ 3, 144 (կասկածելի է համարում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձայնել,
ձայնակից,
բարձրաձայն,
ձայնաւոր,
ձայնատու,
ձայնատուր,
ձայնարկու,
ձայնալար,
ձայնագիր,
ձայնագրութիւն,
ձայնաւոր,
բառաձայն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
ze «ձայն»
հ. սլ.
zvaneti «հնչել»
ռուս.
звенеть «հնչել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 490;
Ջահ. ՀԼՊ 129;
Աճ. ՀԱԲ 144
Էջ 474, սյունակ 1
ՁԱՆՁԻՐ
«ձանձրալի, ձանձրույթ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *g’her(s)-
«հառել, սեւեռել»
կրկնավոր
Հազիվ թե բնիկ հնդեւրոպական կրկնավոր *g’her(s)- «հառել, սեւեռել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձաձրանալ,
ձանձրալի,
ձանձրանալի,
ձանձրույթ,
ձանձրացկոտ,
ձանձրամիտ
Էջ 474, սյունակ 1
ՁԱՌ
«կոշտ ու կոպիտ, անշնորհք, խնժոռ, տգեղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g’her(s)-
«հառել, սեւեռել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձառադեմ,
ձառմուկն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հո.
garb «կոշտ, կոպիտ»
կիմր.
garw «կոշտ, կոպիտ»
Մատենագիտություն
Աճ ՀԱԲ 146
Էջ 474, սյունակ 1
ՁԱՐ
I
«(կոշտ) մազ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g’her(s)-
«հառել, սեւեռել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձարաձեւ,
ձարի,
ձարմաղ,
ձարխոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ձառ
լատ.
horreo «սառչել, փշաքաղվել, սարսափել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 445;
Ջահ. ՀԼՊ 128
Էջ 474, սյունակ 1
ՁԱՐԲ
«մեծ-մեծ, խոշոր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g’her(s)
«հառել, սեւեռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g’hr-b-h-)
արմատից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ձառ «կոշտ»
հայ.
ձար «(կոշտ) մազ»
հ. հո.
garb
կիմր.
garw «կոշտ»
Էջ 474, սյունակ 1
ՁԱՐԶԱՍ
«գզգզված, բզկտված, թել-թել բաժանված»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g’her(s)-
«հառել, սեւեռել»
Կրկնավոր կամ -ատ վերջածանցով կազմություն. երկու դեպքում էլ հնարավոր է կապը հնդեւրոպական *g’her(s)- «հառել, սեւեռել» արմատի եւ հայերեն ձար «թել», ձրձել «կեղեփել, գզել» բառերի հետ
Էջ 474, սյունակ 1
ՁԱՒԱՐ
«կորկոտ, աղացած հացահատիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ieu-
«հացահատիկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *iuo-, *ieuo-)
հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զարեձաւար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
yava- «հացահատիկ, գարի, կորեկ»
լիտվ.
javai «հացահատիկ» (*i > *j > ձ անցման համար հմմտ. ձեզ, ձու)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 147
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։