Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ամ» որոնման արդյունք՝ 3432 բառահոդված · Էջ 139 / 344
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 314, սյունակ 1 Էջ 314
ԽԱՄԾԵՐՔ (խամծեծք, խամծէք, խամծէկ, խամծեկք) «կզակ, ծնոտ»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
Ըստ Աղայանի (ԱՀԲԲ 1, 559), խամծերք-ը թերեւս կազմված է խամ «ստորին ծնոտ» եւ ծերք < ծայրք բաղադրիչներից. այս դեպքում ծէք, ծէկ բաղադրիչներն էլ կարող են լինել ծագ «ծայր» բառի բարբառային ծէք, ծէկ, ծէկք (հգն.) ձեւերը
Մատենագիտություն
ԱՀԲԲ 559
Էջ 314, սյունակ 1 Էջ 314
ԽԱՄՈՒԹ «ձիու լծասարք, խամութ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թրք. qamut
Աղբյուր՝ կումիկ. qamutlar
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խամբատոր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 324
Էջ 314, սյունակ 1 Էջ 314
ԽԱՄՈՒՐ- (ուշ՝ նաեւ խամր-) «քառասուն, թռչնում, ավերում, փչացում»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ մեգր. xomula- (թերեւս) «չոր»
Աղբյուր՝ ճան. xomula- (թերեւս) «չոր»
ալանական ձեւերի ճշտումն ըստ Ջահ. ՀԼՊ 595
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խամրիլ, խամրացուցանել, արագախամուր, վաղախամուր, դիւրախամուր, անխամր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 324; Ջահ. ՀԼՊ 595
Էջ 314, սյունակ 1 Էջ 314
ԽԱՅՏ I «խատուտիկ, բծավոր, պիսակավոր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khaid- «լուսավոր, պայծառ» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kāid/t-)
որտեղից նաեւ՝ խայծ (տե՛ս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայտուց, խայտացուցանել, խայտարղէտ, խայտարղետութիւն, խայտանկար, խայտապիսակ, խայտուած, խայտառակ, խայտառակամահ, խայտառականք, խայտառակել, խայտակն, գորշախայտ, գեղեցկախայտուց, կարմրախայտ
Նոր՝
խայտաճամուկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 326
Տե՛ս նաեւ
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՅՏ(ԱԼ) (խայտալ) «ուրախանալ, ցնծալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *khaid- «լուսաւոր, պայծառ» (անմիջական նախաձեւ՝ (s)kāi-d/t-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խայտալից, խայտախնդութիւն, խայտամահ, խայտումն, բացախայտալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ. heitar
գ. heiter «պայծառ, պարզ, զուարթ, ուրախ»
հայ. խայտ
հայ. խայծ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 327
Էջ 315, սյունակ 1 Էջ 315
ԽԱՆԴ (խանտ), -ոյ, -ի, -ից «ուժգին կիրք, եռանդ, սրտի բորբոքուածութիւն, գորով, սէր»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *khand- «լուսաւորել, վառվել, այրվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kand-, *(s)kend-) ռնգայինից հետո տ/դ անցումով
արմատից (ռնգայինից հետո տ/դ անցումով)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանդակաթ, խանդալ, խանդանի, խանդութիւն, խանդել, խանդեղնութիւն, խանդաղանի, խանդաղական, խանդաղիլ, խանդաղատ, խանդաղատիլ, խանդաղատութիւն, խանդաղատանք, չխանդաղատանք
Նոր՝
խանդավառ, խանդավառութիւն, խանդոտ, խանդոտիլ, խանդոտութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. candati «լուսաւորում է»
հուն. κανδαρος «ածուխ»
լատ. candeō
հինդկ. candra-
հուն. κανδαλος
հայ. խանդ
Էջ 316, սյունակ 1 Էջ 316
ԽԱՆԴԱԿ I (խենտեկ, խադակ՞) «խրամ, փոս»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. xandāq
պրսկ. kandaq-ից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանդակել
Մատենագիտություն
H. AG 267; Աճ. ՀԱԲ 330
Էջ 316, սյունակ 1 Էջ 316
ԽԱՆԴԱԿԵԼ «կրել» (ԲՀ)
Անստույգ
այլ ձեռագիր՝ «կոկել կամ պնդել»։ աղավաղված բառահոդվա՞ծ
Էջ 316, սյունակ 1 Էջ 316
ԽԱՆԹՈՒՌ ««ծռա» (մեկ անգամ վկայված)»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 316, սյունակ 1 Էջ 316
ԽԱՆՁ (խանձ) «այրվածահոտ, հրդեհ, վառելիք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kend- «լուսավորել, վառվել, այրվել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khndio-) ռնգայինից հետո խուլ/ձայնեղ (ծ/ժ) անցմամբ
արմատից՝ ռնգայինից հետո խուլ/ձայնեղ (ծ/ժ) անցմամբ։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 329) խանձ-ից է բխեցնում խազ «ցանկացող, մոլյալ», որ իրանական ծագում ունի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խանձել, խանձիլ, խանձոց, խանձառ, խանձատ, խանձող, խանձողի, խանձիք, խանձրահոտ, խանձրահոտիլ, խանձրահամ, խանձրահամութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. candati «լուսավորում է»
հուն. κανδαρος «ածուխ»
լատ. candeō «սպիտակ լինել, փայլել, բոցավառվել, շիկանալ»
կիմր. cann «սպիտակ, լուսավոր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 331
Տե՛ս նաեւ