Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված · Էջ 139 / 466
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 239, սյունակ 1 Էջ 239
ԶԼՈՒԹԵԼ (զլութելի ձեւում) «կծել, կծոտել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *leu- «կտրել, լուծել» (անմիջական նախաձեւ՝ *լութ) *-th աճականով
Կազմված է գ- նախածանցով՝ ինչ-որ *լութ արմատից, որ հազիվ թե ծագի հնդեւրոպական *leu- «կտրել, լուծել» արմատից՝ *-th աճականով։
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄԱՅԼԻԼ (զմայլանալ) «հագենալ, հիանալ, սքանչանալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *mel- «փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ» (անմիջական նախաձեւ՝ *m-el-) *-l- աճականով ձեւից
կազմված է զ- ածանցով *մայլ արմատից, որ, ինչպես ցույց է տվել Աճառյանը, կապ չունի արաբական ծագման բարբառային մայլ (մայիլ) «զմայլված» արմատի հետ։ Հնարավո՞ր է արդյոք կապը հնդեւրոպական *m-el- «փափուկ, մեղմ, հրապուրիչ» արմատի հետ, որի *-l- աճականով ձեւից ծագում են պրուս. miels, լիտվ. mielas «սիրելի, հաճելի», ռուս. милый «սիրելի համակրելի», այլեւ (ոչ *-l- ով) հ. հնդկ. miēdhā, ավ. myarla «զոհախնջույք» բառերը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմայլական, զմայլութիւն, զմայղութիւն
Նոր՝
զմայլելի, գեղազմայլ, հոգեզմայլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրուս. miels «սիրելի, հաճելի»
լիտվ. mielas «սիրելի, հաճելի»
ռուս. милый «սիրելի համակրելի»
հ. հնդկ. miēdhā (ոչ *-l- ով)
ավ. myarla «զոհախնջույք»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 99
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄԱՍՏ «ջրգողություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad- «թաց, խոնավ» զ- նախածանցով
կազմված է զ- նախածանցով *մաստ արմատից, որ կարող է գալ հնդեւրոպական *mad- «թաց, խոնավ» արմատից։ Այստեղից է նաեւ մաստ «ածիկ» բառը։
Մատենագիտություն
Զահ. ՀԼՊ 179
Տե՛ս նաեւ
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄԲԱՂ (զմբադ) «հոգս, մտատանջություն, վայելք (՞)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *al- «թափառել, մոլորվել, հուզվել»
բաղկացած լինի զ- ածանցից եւ հնդեւրոպական ծագման (ը)մբ-ամբ- (ամբողջ բառում) եւ *ալ-*al- «թափառել, մոլորվել, հուզվել» բաղադրիչներից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմբաղիլ
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄՐԻԼ (զմբրիլ, զմպրիլ) «թմբել, ընդարմանալ, հարբեցողությունից հիմանալ, խայտառակվել, պապանձվել, հարվածից շշմել»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *mer- «թանձրանալ, մակարդվել» զ- մասնիկով
Կազմված է զ- մասնիկով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *mer- («թանձրանալ, մակարդվել» (՞)) արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. mūrchati «շաղվում է, ապշում է, շշմում է, թմրում է»
մ. պ. vēmār «հիվանդ»
հուն. βρότος «մակարդվածություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 101
Էջ 240, սյունակ 1 Էջ 240
ԶՄՐՈՒԽՏ -ի, -աց, -ոյ (ուշ՝ զմրութ) «զմրուխտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *zumurruft
Աղբյուր՝ թուրքերեն զմրութ
զմրութ ձեւը փոխառված է թուրքերենից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զմրխտի, զմրխտեայ
Մատենագիտություն
H. AG 151; Աճ. ՀԱԲ 101-102
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
ԶՆԴԱՆ (զնդան, զնտան) «բանտ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. zēndan
Աղբյուր՝ մ. պ. zindān
Աղբյուր՝ պ. zindān
Փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զնդանարգել, զնդանել, զնդանավոր (զընդաւոր)
Մատենագիտություն
H. AG 151; Աճ. ՀԱԲ 102
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
ԶՆԻՆ (զնին, զննին) «դիտում, դիտելը, քննություն, որոնում»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ավ. a-zinavant- «զգոն, զգաստ, աշխույժ»
Աղբյուր՝ մ. պ. zēnavand «աշխույժ»
Աղբյուր՝ սարրկ. zenin «զգաստ, սրամիտ»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զննել, զննելի, զննական, զննարան, զննումն, զննություն, անզնին, հրաշազնին
Նոր՝
անդամազնին, անդամազննություն, զննողական, խորազնին, մանրազնին
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 525
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
ԶՈՀ (-ի, -ից) «զոհ, ողջակեզ, մատաղ» (կրոն.)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *zōhr
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *zōhr.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զոհել (զոհեալ «մատաղամիս»), զոհանոց, զոհարան, զոհաւոր, զոհասէր, պատարագազոհ, մարդազոհ, կենդանազոհութիւն, բրագոհ
Նոր՝
զոհաբերել, զոհաբերութիւն, զոհողութիւն, անձնազոհ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. zaotar «քուրմ, զոհաբերող»
ավ. zaoϑra «զոհահեղուկ (եւ «զոհ»?)»
մ. պ. zōr «օրհնաջուր»
Մատենագիտություն
H. AG 151; Աճ. ՀԱԲ 103
Էջ 241, սյունակ 1 Էջ 241
Զ(Ո)ՂԱԼ «հոն» (բուսաբանական)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ թաթար. zoγal
Փոխառություն թյուրքական աղբյուրից.
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զողալենի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 104