Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ետ» որոնման արդյունք՝ 1892 բառահոդված · Էջ 138 / 190
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 584, սյունակ 1 Էջ 584
ՇԱՒԻՂ (-ի, -աց) (շաւեղ, շաւիղ) «շավիղ, ոտնահետք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. səwīlā
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շաւղափոխել, շաւղակից, լուսաշաւիղ, ընդմիջաշաւիղ, խոզաշաւիղ, միջաշաւիղ, բազմաշաւիղ, բոցաշաւիղ, երկնաշաւիղ, երկշաւիղ, կուրաշաւիղ
Մատենագիտություն
H. AG 213; Աճ. ՀԱԲ 506
Էջ 584, սյունակ 1 Էջ 584
ՇԱՇԱՓԵԼ (շօշափել) «շոշափել»
Կրկնավոր կազմություն
հ.-ե. արմատ՝ *skeup- շուփ (շփել) արմատի հիմքը
Կրկնավոր կազմություն, որի շափ արմատը Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 547) միացնում է շուփ (տե՛ս շփել) առմատի հետ, բայց սրա՝ մեր տված ստուգաբանությամբ (*skeup- արմատից) հարցի լուծումը դժվարանում է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շաւշափելի, շաւշափական, դիւրաշաւշափագոյն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. խարխափել (հ/շ հերթագայությա՞մբ)
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 547
Տե՛ս նաեւ
Էջ 585, սյունակ 1 Էջ 585
ՇԵՂԲ «դանակի մետաղյա մաս, դանակի բերան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *skhel- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-p-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 508) բխեցնում է ասոր. selpa «դանակ» բառից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղբիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. scalpe «կտրիչ, հատիչ»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 127; Աճ. ՀԱԲ 508
Էջ 585, սյունակ 1 Էջ 585
ՇԵՂՋ (շեաղջ, շիղջ, սեղջ), -ոյ «կույտ, դեզ, (ցորենի, արմտիքների)»
Անստույգ (՞)
Աղբյուր՝ խեթ. šeli- (՞) (փոխառությո՞ւն) «հացահատիկի կույտ»
Կապ ունի՞ խեթ. šeli- «հացահատիկի կույտ» բառի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղջել, շեղջաշեղջ, շեղջակոյտ, ջրշեղջ, ջրշիղջ, շեղջանակ
Էջ 586, սյունակ 1 Էջ 586
ՇԵՐԱՄ (հին եւ ճիշտ ձեւը՝ շերաս, գրված նաեւ շէրաս) «շերամ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ ասոր. šerāyā (բուն աղբյուրը չի հավաստված) «մետաքսեղեն»
մոտ է ասոր. šerāyā «մետաքսեղեն» բառին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերամաբոյծ, շերամագործ, շերամանոց, շերամապահ, շերամապահութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 510
Էջ 587, սյունակ 1 Էջ 587
ՇԻՃ- I «քամում, բորբում, մզում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *skei-d- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhidio-)
Աւելի քիչ հաւանական է բխեցնել *kuei- «տիղմ, կեղտ, կեղտոտել» արմատից (ըստ Պետերսոնի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շճել, շճուկ, շիճուկ
Նոր՝
շիճուկաբուժութիւն, շիճուկային
Տե՛ս նաեւ
Էջ 587, սյունակ 1 Էջ 587
ՇԻՃ- II «անձրեւից բորբոսնած ցորեն, ցորենի բորբոս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
ստուգաբանօրէն կապուած է շիճ- «քամում, բորբում, մզում» արմատի հետ։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 518
Տե՛ս նաեւ
Էջ 588, սյունակ 1 Էջ 588
ՇԻՏԱԿ «ուղիղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *skei-d- «կտրել, անջատել»
Հնարավոր է կապը հնդեւրոպական *skei-d- «կտրել, անջատել» արմատի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիտակել, ստեղնաշիտակ, գեշաշիտակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. чистый «մաքուր»
Էջ 588, սյունակ 1 Էջ 588
ՇԻՐԻՄ (-ի, -աց) «շիրիմ, գերեզման»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել, անջատել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skher-) շիր- անցմամբ
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *(s)ker- «կտրել, անջատել» արմատի հետ (*skher-> շիր- անցմամբ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շիրմակից, շիրմատոր
Էջ 589, սյունակ 1 Էջ 589
ՇԼՆԻ (հգն. շլին-ք) «պարանոց, վիզ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *skel- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *skhel-niio-)
այս արմատից կան մարմնի մասերի շատ ածանցներ, եւ «պարանոց» իմաստը հաճախ է արտահայտվել «ծռել» իմաստի միջոցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շլնետակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. kulni «կրունկ»
Տե՛ս նաեւ