Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված
· Էջ 138 / 210
Էջ 467, սյունակ 1
ՀՈՒՆ
I
«գետի ծանծաղ անցատեղ, ելք, հնարք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pent-
«ոտք դնել, գնալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pont-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հունաւոր,
հունել,
անհուն,
լայնահուն,
ներհուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pánthās «ճանապարհ»
հուն.
πόντος «ծով»
հուն.
πάτος «շավիղ»
ռուս.
путь «ճանապարհ, ուղի»
Մատենագիտություն
H. AG 468;
Աճ. ՀԱԲ 122
Էջ 467, սյունակ 1
ՀՈՒՆ
II
«կրակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pur-
(անմիջական նախաձեւ՝ *pun-)
արմատից
*pur->հուր բառի տարբերակն է, որ որոշ լեզուներում առկա է որպես
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնոց,
հնոցանալ,
հնոցաձեւ,
հնոցարան
Նոր՝
հնոցապան
հնոցապան
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՆՁ
(-ոյ)
«քաղ, բերքահավաք, բերք, ամառ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *enek-
«հասնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *onkos-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հնձել,
հնձել,
ընձել,
հնձումն,
արտհունձ,
բազմահունձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
հասուն
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՊ
(-ոյ, ուշ` -ի, -ից)
«մոտ, կից, սեղմ, անմիջապես»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ub-
«սեղմել»
Աճառյանը, (ՀԱԲ 3, 124) առանձնացնում է հնից եկող հուպ «մոտ» եւ հուպ «սեղմում, սեղմելը» արմատները եւ երկրորդն է համեմատում հ. հնդկ. ubjάti ձեւի հետ, իսկ առաջինը համեմատում է լատ. sub «տակ, մոտ» բառի հետ, որ ծագում է *sub- ձեւից: Հնարավոր է երկու ձեւերի բաղարկում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հպիլ,
հպաբար,
հպատուր,
հպելիք,
դիւրահուպ,
երկրահուպ,
վաղահուպ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ubjάti «ցած է սեղմում»
լիտվ.
ūbyti «շտապեցնել»
Մատենագիտություն
Աճառյան (ՀԱԲ) 124
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՌՆ
««քղանցք» (°)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ser
«իրար մոտ շարել, կցել»
Եթե հուռն-ը նշանակում է «հյուս», ապա հնարավոր է կապը յեռուլ «ըղդելուզել» արմատի հետ, որ ծագում է հնդեւրոպական *ser «իրար մոտ շարել, կցել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ոսկեհուռն,
ոսկեհուռազարդ,
ոսկեհուռակապ,
մարգարտահուռն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՍԿ
«ամենավերջին, ամենահետին, ամենից, ամենա-»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pos-
«անմիջապես, մոտ, հետեւում, հետո»
(անմիջական նախաձեւ՝ *post-uo- կամ *post-ko-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
post «հետո»
հ. հնդկ.
paščāt «հետո, արեւմտյան, ուշ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 125;
Ջահ. ՀԼՊ 144
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՐ
(-ոյ, -ք)
«հուր, կրակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *peuōr-
«կրակ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pur-, *pun-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրացեալ,
հրագոյն,
հրալից,
հրայթեաց,
հրայթք,
հրձիգ,
հրատ,
հրկեզ,
հրդեհ,
հրազարդ,
հրակերպել,
հրաբխային,
հրահրել,
հրացան,
հրացանաձիգ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πύρ
հ. վ. գ.
fuir, fiur
հ. իսլ.
fūrr «կրակ»
Մատենագիտություն
H. AG 469;
Աճ. ՀԱԲ 125;
Pok. IEW 828
Տե՛ս նաեւ
Էջ 471, սյունակ 1
ՀՐԵԼ
«հրել, մղել, մերժել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pēr-
«խփել»
հմմտ. լատ. premo «սեղմել, հրել, ճնշել», ռուս. переть (пру) «մղել, հրել, ճնշել, սեղմել, խցկվել»), այլեւ հայ. հարկանեմ (կատ. հարի), հարումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
premo «սեղմել, հրել, ճնշել»
ռուս.
переть (пру) «մղել, հրել, ճնշել, սեղմել, խցկվել»
հայ.
հարկանեմ (կատ. հարի, հարումն)
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱԳ
(-ու, ուշ՝ -ունք)
«ձագ, ճնճղուկ, (մի) թռչուն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *g'hag-
արմատից
Աղբյուր՝ պ. zāg
«ձագ, հաւի ճուտ»
Աղբյուր՝ ալբ. zag
«թռչուն»
Աղբյուր՝ ալբ. zogu
«հաւի ճուտ»
Ըստ Հիւբշմանի (AG 185), իրանական փոխառութիւն է, բայց այս դէպքում սպասելի էր աւելի շուտ *զագ ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձագախառն,
ձագարան,
ձագախոտ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 141;
AG 185
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։