Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված
· Էջ 138 / 466
Էջ 237, սյունակ 1
ԶԵՆՃՃԵԼ
(զենճեռել՞)
«զորացնել, սպառազինել (՞)»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(թերեւս, բուն աղբյուրը չի հավաստված)
ՆՀԲ-ն կապում է զէն բառի հետ:
Էջ 237, սյունակ 1
ԶԵՐԾ
«զերծ, զատ, ազատ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *serg-
«արձակել»
զ- ածանցով
Կազմված է զ- ածանցով՝ թերեւս բնիկ հնդեւրոպական *երծ արմատից, որ ծագում է serg- «արձակել» ձեւից: Պոկոռնու բառարանում (Pok. IEW 1, 900-901) հնդիրանական բառերը բերված են *selg- արմատի տակ, եւ հայերենը չի տրված (հայերենում *l > ր հնչյունափոխություն չկա). դրա փոխարեն բերված են հ. հոլ. selg «որս», մ. վ. գ. selken «կաթիլ-կաթիլ թափվել», հ. անգլ. solcen «ծույլ» զուգահեռները, որոնք Աճառյանը արդարացիորեն կասկածելի համարում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զերծանել,
զերծուլ,
զերծուցիչ,
մորթազերծ,
արագազերծ,
դիազերծ,
դյուրազերծ,
անզերծանելի,
մեհենազերծ,
սեղանազերծ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarjati «արձակում է, հոսում է, թափում է»
ավ.
harǝz «արձակել, թողնել»
Մատենագիտություն
H. AG 446;
Աճ. ՀԱԲ 92;
Pok. IEW 900-901
Էջ 237, սյունակ 1
ԶԵՒԻԱ
«մահմեդական կրոնավորների վանք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ արաբ. zāvia
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 93
Էջ 238, սյունակ 1
ԶԷՆ
(-ու, ուշ` նաեւ -ի, -ից, -աց)
«զէնք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ մ. պ. zēn
Աղբյուր՝ ավ. zaēna
Իրանական աղբիւրից: հմմտ. մ. պ. zēn, աւ. zaēna, այլեւ zēnāvar «զինուած»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զէնընկեց,
զինել,
զինուոր,
զինուորական,
զինուորիլ,
զինակիր,
զինապետ,
զինահարիլ,
միազէն,
մեհնազինել,
ոսկիազէն,
պատենազէն,
գաղտազէն,
ապազէն,
անզինահար,
զինակոչ,
զինավաճառ,
զինարան,
զինավարժութիւն,
զինուորագրութիւն
Մատենագիտություն
H. AG 151;
Աճ. ՀԱԲ 94
Էջ 238, սյունակ 1
ԶԷՓ
«խաւար»
(ԲՀ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ζόφος
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զիփական
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 98-99
Էջ 238, սյունակ 1
ԶԻ
«ինչո՞ւ, ի՞նչ, ինչպէ՞ս, թէ, որ, որպէսզի, որովհետեւ, որքան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *kʷi-
«դերանուանական արմատ»
զ- նախդիրով
Կազմուած է զ- նախդիրով` *kʷi դերանուանական արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զիարդ,
զերդ,
զերթ,
զիարդապէս,
մինչ զի,
քանզի,
փոխանակ զի,
որպէսզի,
վասն զի
Մատենագիտություն
H. AG 450;
Աճ. ՀԱԲ 94
Էջ 238, սյունակ 1
ԶԻՆԴԱԿԱՊԵՏ
(զըճղակապետ, զինդկապետ, զնդկապետ)
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական *zindākpat
Իրանական աղբիւրից` *zindākpat
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 96
Էջ 239, սյունակ 1
ԶԻՈՒ
(եբրայական ամսանուն)
«եբրայական ամսանուն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ζιού < եբր. ziv
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 96
Էջ 239, սյունակ 1
ԶԻՍ
(-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից, -ոյ)
«ազդր, նավի նստարան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sed-
«նստել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *si-zdo-)
կրկնավոր կազմություն
հ.-ե. արմատ՝ *sed-
«նստել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sed-to-)
գ- նախածանցով բնիկ հնդեւրոպական կրկնավոր կազմություն։ Եթե հայերենում հնարավոր էր *dt>*tt>ստ փոփոխությունը, ապա հնարավոր է նաեւ նույն արմատից *sed-to- > *իստ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զստափոկ,
զստիկ,
զստոսկր
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 96
Էջ 239, սյունակ 1
ԶԻՐԿ
(ուշ՝ զուրկ)
«զուրկ, զրկված»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er-
«նոսր, հեռու, իրարից հեռանալ, բաժանվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ēr-du-)
հազիվ թե կազմված լինի գ- ածանցով՝ բնիկ հնդեւրոպական ինչ-որ *իրկ արմատից։ Ճիշտ չէ Հ. Աճառյանը, որ բխեցնում է ասոր. srg «գողանալ» արմատից (ասոր. s-ն գ-ի չի փոխվում, մանավանդ որ այս արմատից է սրիկա բառը)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զրկել,
զրկիչ,
զրկումն,
զրկանք,
զրկահարանք,
անզիրկ,
զգայազիրկ,
ալազուրկ,
եղբայրաձուրկ,
ընչազուրկ,
կամազուրկ,
հողազուրկ,
պատուազուրկ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 97
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։