Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«նա» որոնման արդյունք՝ 5512 բառահոդված
· Էջ 137 / 552
Էջ 215, սյունակ 1
ԵՂՈՒԿ
«խեղճ, թշվառ, ողորմելի, ավա՜ղ, ափսո՜ս, վա՜յ»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«բնաձայնական»
-ուկ վերջածանցով
Աճառյանը բխեցնում է *leug’- «կոտրել, բեկանել» արմատից, բայց սրանից կա բնականոն լույծ-ը (լուծանել)։ *leug’-ի կողքին *leug- ձեւի առանձնացումը հարցը չի լուծում, որովհետեւ հայերենում *g-ն *u-ից հետո նույնպես պիտի փոխվեր ծ-ի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղկություն,
եղկելի,
եղկել,
եղկանք,
եղուկել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ολολυγή «ճիչ, ողբ»
հուն.
ελεγος «եղերերգ»
հուն.
ελεος «կարեկցություն, խղճահարություն»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 22;
Ջահ. ՀԼՊ 136
Էջ 215, սյունակ 1
ԵՂՈՒՆԳՆ
ան, -ունք
(-ունկն, ուշ` ղունգն, ղնգունք, ըղունկն, ըղնկունք)
«եղունգ, թերիչ, հատիչ, եղնգաքար»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *nogh-
(անմիջական նախաձեւ՝ *longh-, *ongh- / nogh-)
*ongh-li- ձեւի կողքին
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղնգաբերան,
եղնգաքար,
եղեգնաքար,
եղենգնաքար,
եղնգնեայ,
լայնեղունգն,
սարդեղունգն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
nakhá-
հուն.
όνυξ
լատ.
unguis
հ. վ. գ.
nagal
լիտվ.
nagas
ռուս.
ноготь «եղունգ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 22-23;
Ջահ. ՀԼՊ 141
Էջ 215, սյունակ 1
ԵՂՈՒՍՏՐ
«իշխանական մի աստիճան»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ լատ. illustris
Փոխառություն` լատ. illustris ( > հուն. > հայ.՞)
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՂՋԻՒՐ
(հին՝ եղջեր), -ջեր, -ջերց (-ջերաւ)
«եղջիւր, կոտոշ, պոզ, սրվակ, մի անկիւնազարդ, այծեղջիւր (պտուղ)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *k’er-
«վերնամաս, գլուխ, եղջիւր, գագաթ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k’reuer- կամ *k’reuro-)
արմատից ենթադրված
*k՛reuer- կամ *k՛reuro- նախաձեւի դեպքում ենթադրվում է *k՛r-ի նույնպիսի զարգացում, ինչպես *bhr-ի դեպքում (աղբիւր եւ եղբայր բառերում), որը քիչ հավանական է․ անհավանական է նաեւ խեթ․ *karauar «եղջիւր» եւ հայ․ եղջիւր բառերի համար *ghr-ով նախաձեւի վերականգնումը (փոխանակ *k՛r-ով նախաձեւի)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
եղջերու,
եղջերատր,
եղջերիկ,
եղջերուաքաղ,
եղջերցել,
միեղջերու,
մահիկեղջիւր,
ռնգեղջիւր,
այծեղջիւր,
միեղջիւր,
եղջերենի,
եղջերաւոր,
եղջիւրաքոյս,
եղջիւրահանդիպեալ
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՂՍՈՎԹԻ
(Եսիովթ)
«ողորմություն»
(ԲՀ)
Անստույգ (հավանաբար)
առնված է եբրայական ինչ-որ հատուկ անվան մեկնաբանությունից:
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՂՐԴԻ
(բրբ. եղվրդի «սպիտակ կեչի»)
«եգիպտական ուռի»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«գույնանիշ արմատ»
կազմված հնդեւրոպական *el- գույնանիշ արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գ.
elira «լաստենի»
հ. խոլ.
ilstri «ուռենի»
հայ.
եղեւին
Տե՛ս նաեւ
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՂՐԻ
(բրբ.)
«մրտավարդ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«գույնանիշ արմատ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *eltriio- °)
*el- գույնանիշ արմատից (*eltriio- °):
Էջ 216, սյունակ 1
Ե-Մ
անկ. էի, հրամ. ե՛ր, երուք, ստորադ. իցեմ, անորոշ (ուշ)՝ ել, -ոյ
«լինել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *es-
«լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *es-mi)
*es- «լինել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
էակ,
էական,
էանալ,
էութիւն,
էապես,
անէ,
անէութիւն,
չէական,
չէութիւն,
չեզոք,
նախէ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
ásmi
հուն.
ειμί
հ. խուլ.
em
լիտվ.
esmì
հ. սլ.
jesmĭ
Մատենագիտություն
H. AG 442;
Աճ. ՀԱԲ 25-26
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՄԻՓՈՐՈՆ
(եմափորոն, եմափորտ, էմիփորոն, էմիփորոնն, եմփորտ, եմփորտ, եմեփոր, եմափոր, ումոփորոն, ունիփորոն, ունոփորոն, լայնափորոն, ամմաֆարոն)
«եպիսկոպոսական խաչազարդ ուրար»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. ωμοφόριον
Մատենագիտություն
H. AG 517;
Աճ. ՀԱԲ 26
Էջ 216, սյունակ 1
ԵՄՄԱՆ(ՈՒ)
«մեկից եղած»
(ԲՀ)
Անստույգ (հավանաբար)
հավանաբար առնված է Աստվածաշնչի մի հատուկ անվան մեկնաբանությունից (Եմ(մ)ան՞, որ, սակայն այլ կերպ է մեկնվում)։
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։