Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«հայ» որոնման արդյունք՝ 3178 բառահոդված · Էջ 131 / 318
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 388, սյունակ 1 Էջ 388
ԿԱՏԱԳԱՀԵԼ (ԲՀ՝ նաեւ կատահակել) «կազդուրուել» կամ «քաջալերուել»
Անստույգ
Անստոյգ բառ։ Ծագումն անհայտ է։
Էջ 388, սյունակ 1 Էջ 388
ԿԱՏԱԿ I (Ուտիքին յատուկ) «մի թռչուն»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 388, սյունակ 1 Էջ 388
ԿԱՏԱԿ II (կատիկ), -ի, -աց «ծաղր, կատակ, կատակաբանութիւն, ծաղրածու, խեղկատակ»
Անստույգ (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet- «խօսել, ասել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷed-)
Աղբյուր՝ մ. պ. kalak < *kataka- «բերդ, ամրոց», թուրֆ. qdg, պ. kada «տուն, բնակարան» (կասկածելի) «քաղաք»
Կասկածելի է բխեցումը հնդեւրոպական *gʷet- «խօսել, ասել» արմատի *gʷed- տարբերակից. - Աճ. ՀԱԲ 2, 536 (ըստ Լիդենի)։ Եթե կապուած է Ներսեսովիչի կալաք «կատակ» բառի հետ, ապա հաւանական է բառի իրանական ծագումը. t/l յարաբերութեան համար հմմտ. մ. պ. kalak (հայ. քաղաք) < *kataka- «բերդ, ամրոց», թուրֆ. qdg, պ. kada «տուն, բնակարան»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կատակել, կատականք, կատակութիւն, խաղակատակ, այպանակատակ, հացկատակ, ծաղրակատակ
Նոր՝
կատակարան, կատակախօս, կատակասէր, կատակերգու
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gadati «ասում է»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 536
Էջ 388, սյունակ 1 Էջ 388
ԿԱՏԱՂ «կատաղում, մոլեգնում»
Ծագումն անհայտ է
Ծագումն անհայտ է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կատաղի, կատաղել, կատաղուն, կատաղած, կատաղումն, կատաղախոտ, կատաղանք, կատաղի, կատաղենի
Էջ 389, սյունակ 1 Էջ 389
ԿԱՏԱՐ (-ի, -աց, -ոյ (°)) «ծայր, կատար, ավարտ, լեռնագագաթ, աքաղաղի կատար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, թեքել, կամար կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘ-od-)
Հազիվ թե ծագի սեմական աղբյուրից (հմմտ. եբր. keter «պսակ, թագ, կատար»):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կատարել, կատարումն, կատարելիք, կատարած, կատարեալ, կատարելապէս, կատարելամիտ, անկատար, լիակատար, դժուարակատար, երագակատար, բերակատար, հայրենակատար, խորհրդակատար, կամակատար
Նոր՝
գործակատար, յանձնակատար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ. բրբ. kyta «սապատ, վեր ուռած ծալք, ուռուցք»
շվեդ. բրբ. küt «սապատ, պալար»
Էջ 389, սյունակ 1 Էջ 389
ԿԱՏԱՔԱՆ «խնկածաղիկ»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 389, սյունակ 1 Էջ 389
ԿԱՏԻՆԱՐ «փականք»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ հուն. κατηνα < լատ. catena (հայ. տեքստում՝ «... զշղթայս կատենարին») «շղթա»
հայ. տեքստում՝ «... զշղթայս կատենարին»։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 539
Էջ 389, սյունակ 1 Էջ 389
ԿԱՏՆԵԼ (բբ) «հոգնել»
Ծագումն անհայտ է
Անստույգ բառ։
Էջ 390, սյունակ 1 Էջ 390
ԿԱՐ II «կարողություն, ուժ, սաստկություն, շատություն, հնարավորություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ պրթ. karī «ակտիվություն»
Աղբյուր՝ մ. պ. kar «ուժ ունենալ, ի վիճակի լինել, կարողանալ»
Ջահ. ՀԼՊ 528։ Մեյեն եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 542) համեմատում են սողդ. kaδi (kaδe) «շատ, կարի, հույժ» բառի հետ։ Բնիկ հնդեւրոպական *gʷer- «ծանր» արմատից (հուն. βριαρος «ուժեղ», հ. իռլ. brīg «ուժ, հզորություն, արժեք») ծագելու դեմ է խոսում ապիկար տիպի կազմությունը, որ ակնհայտ իրանական բնույթ ունի։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարել, կարաւոր, կարատրիլ, կարութիւն, կարի, կարեպետ, կարեվէր, կարեւոր, տկար, տկարանալ, անկար, անկարելի, ապիկար
Նոր՝
տկարակազմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ. kaδi (kaδe) «շատ, կարի, հույժ»
հուն. βριαρος «ուժեղ»
հ. իռլ. brīg «ուժ, հզորություն, արժեք»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 528; Աճ. ՀԱԲ 542
Էջ 392, սյունակ 1 Էջ 392
ԿԱՐԵՆԶԱՅ (կարենզայ) ««աթոռներ» (ԲՀ՝ «աթոռք»)»
Ծագումն անհայտ է