Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ետ» որոնման արդյունք՝ 1892 բառահոդված · Էջ 131 / 190
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 552, սյունակ 1 Էջ 552
ՅԵՏԻՆ «կտակ»
Իմաստափոխություն
Յետին «վերջին» բառն է՝ գործածված «վերջին կամք, կտակ» իմաստով. Աճառյանը (կասկածով համարում է խաբարված յետկար բառը, բայց նշում է, որ Ղեւոնդ պատմիչը գրում է. «Գրե զվերջինս բանից իւրոց»)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 397
Էջ 552, սյունակ 1 Էջ 552
ՅԵՏԿԱՐ «պարտավորագիր, գրություն, նամակավճիռ»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ մ. պ. ayātkār (թերեւս)
Աղբյուր՝ պ. yādgār (թերեւս)
բաղադրված հայ. յետ բառի հետ
Մատենագիտություն
H. AG 198; Աճ. ՀԱԲ 398
Տե՛ս նաեւ
Էջ 552, սյունակ 1 Էջ 552
ՅԵՏՐՈՅ (ԲՀ՝ «բարձրացեալ») «բարձրացված» (ԲՀ)
Անստույգ
Ծագումն անհայտ է
Էջ 553, սյունակ 1 Էջ 553
ՅԻՍՈՒՆ (յսուն), -ի, -ից, ուշ` նաեւ -ունց, -անց (յսուն) «հիսուն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *penkwek'omt- «հիսուն» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յիսնամեան, յիսնապետ, յիսներորդ, յիսնակ, յիսնեակ, յիսնապետ, յիսնամեակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. paňčāçát
ավ. pančāsat
հուն. πεντήκοντα
Մատենագիտություն
H. AG 477; Աճ. ՀԱԲ 400
Էջ 553, սյունակ 1 Էջ 553
ՅԻՐԱԼ «թուլանալ» (ԲՀ` «մեղկիլ»)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *pe(i)- «ցաւեցնել, վնասել, պարսաւել» (անմիջական նախաձեւ՝ *pi-)
կապ ունի հնդեւրոպական արմատի հետ, որից հայ. հիւանդ (տե՛ս)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 554, սյունակ 1 Էջ 554
ՅՈՅՍ «հույս, ակնկալություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *peu- «հուսալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *peu-k-)
որ հավանաբար կապված է *peu- «հետազոտել, հասկանալ» արմատի հետ: հայ. եւ սլավ. ձեւերի հիման վրա հ.-ե *peu- «հուսալ» արմատի վերականգնումը հեղինակինն է: Երկու արմատների իմաստային կապը երեւում է լատ. puto «խորհրդածել, հաշիվ անել, գնահատել, կարծել, հուսալ» բառից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յուսամ, յուսալից, յուսակորոյս, յուսահատ, անյոյս, մեծայոյս, բարեյոյս, դիւրայոյս, չյուսալի, նորայուսատու, յուսահատված, յուսախաբ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ. upovati «հուսալ, հույս դնել, ապավինել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 405-406
Էջ 556, սյունակ 1 Էջ 556
ՅՈՐՁՈՐՁ «անուն, կոչում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «հանդիսավոր ասել, խոսել»
հ.-ե. արմատ՝ *uor-dho- «խոսք»
կապ ունի հնդեւրոպական արմատի հետ, որի հետ կապ ունի նաեւ երդումն բառը, բայց հնչյունական հարաբերությունը պարզ չէ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յորջորջել, յորջորջանք, յորջորջումն
Էջ 556, սյունակ 1 Էջ 556
ՅՈՐՄԱՅՍ «գետնատարած, պառկած»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *perk- «կող»
Կազմված է *որս արմատից, որ պիտի նշանակեր «մեջք, թիկունք»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
յորմայսել, յորմայսութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. ընկողմանիմ «պառկել»
Էջ 556, սյունակ 1 Էջ 556
ՅՈՒՍԻԿ ««փրկանք» (ԲՀ)»
Ստուգաբանություն
Կապ ունի յոյս բառի հետ:
Տե՛ս նաեւ
Էջ 557, սյունակ 1 Էջ 557
ՅՈՒՐԱՆ (-ոյ) (յաւրան, յօրան, սխալմամբ՝ ցուրան) «ցորենի դեզ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er- «բարձրացնել»
կապ ունենա հնդեւրոպական *er- «բարձրացնել» արմատի հետ, որից յառնել:
Տե՛ս նաեւ