Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 131 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐՑ (-ի, -ից) «հարց, հարցում, խնդիր, հարցուփորձ, քննություն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *perk'- «հարցնել, խնդրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *prk'-sk-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարցանել, հարցուփորձ, հարցումն, հարցաւոր, հարցուկ, հարցութիւն, գիտահարց, հարահարց, գետնահարց, մեռելահարցութիւն, հարցախնդիր, հարցաքննիչ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pṛccháti «հարցնում է»
լատ. posco «պահանջել, խնդրել»
հ. վ. գ. forska «հետազոտություն, հարց»
Մատենագիտություն
H. AG 464; Աճ. ՀԱԲ 62-63
Տե՛ս նաեւ
Էջ 452, սյունակ 1 Էջ 452
ՀԱՐՔ «փոփոխամտություն»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարքացկոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. պ. prekǝ «հակառակ»
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՑ (-ի, -ից) «հաց, կերակուր, ճաշ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *peku- «եփել, թխել» (անմիջական նախաձեւ՝ *poku-ti-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հացակից, հացամոլ, հացատար, հացարարոց, հացարարութիւն, հացերեց, հացեփեաց, հացկատակ, հացամեծար, գարեհաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. pakti- «եփում, եփված կերակուր»
լատ. pektas «տապակած, խորոված»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 798; Ջահ. ՀԼՊ 142
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՑԻ «հացածառ, հացապտուղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ōs- (անմիջական նախաձեւ՝ *oskⅱā-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հացուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. ah (<*aska) «հաճար»
հ. իսլ. askr
հ. վ. գերմ. ase «հացի»
Մատենագիտություն
H. AG 465; Աճ. ՀԱԲ 65
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՒ I (-ու, ուղ` -ոյ, -աց, -է) «թռչուն, էգ թռչուն, հավ, աքաղաղ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *hauei- «թռչուն»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւադէտ, հաւալուսն, հաւախօս, հաւակեր, հաւահարց, հաւահմայ, քաջահաւ, երաշտահաւ, հաւապահ, հաւթափեալ, հաւամրգի, եգիպտահաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. vi-
ավեստ. vay
լատ. avis «թռչուն»
հուն. οἰωνός «արծիվ»
Մատենագիտություն
H. AG 465; Աճ. ՀԱԲ 66
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՒ II (-ու, -ոյ) «պապ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *hauo-s «պապ»
նախաձեւից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւասկիզբն, սկզբնահաւ, նախահաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. avos «պապ»
գոթ. avo «տատ»
հ. իսլ. afi «պապ»
խեթ. huhhaš «պապ»
Մատենագիտություն
H. AG 465; Աճ. ՀԱԲ 67
Էջ 453, սյունակ 1 Էջ 453
ՀԱՒ III (-ի, -աց) «սկիզբ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *paus- «թողնել, բաց թողնել, արձակել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւանալ, հաւնումն, հավակ, դեռահավակ, դառնահավ, հավակավ, չարահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. παύω «պահել, դադարեցնել, վերջացնել»
լատ. pausa «դադար»
հ. սլ. pustiti «թողնել, բաց թողնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 67
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՄԱՈՒ (հավարի) «գետառ, մայր գետ, ճյուղավորվող գետ»
Ծագումն անհայտ է
Հազիվ թե որեւէ կապ ունենա հնդեւրոպական *auer- «ջուր, անձրեւ, գետ» արմատի հետ
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՎԱՏ -ոյ (աւատ) «հավատ, կրոն, հավատարմություն, վստահություն, ստուգություն»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ խոտա-սակ. hot < *fra-vat-), սողդ. awat «հավատ» «կարողանալ, ի վիճակի լինել»
հմմտ. խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-), սողդ. awat «հավատ»: - Bailey, DKS 1, 498: Ջահուկյանը նախապես ենթադրել է բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *hau-` *au- «զգալ, հասկանալ» արմատից, բայց հետո (ՊԲՀ 1995) հանգում է իրանական ծագման վարկածին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւատաւոր, հաւատարիմ, հաւատարմութիւն, առհաւատչեայ, անհաւատ, թերահաւատ, ճշմարտահաւատ, միահաւատ, դիւրահաւատ
Նոր՝
հաւատաբնակական, հաւատաքննութիւն, հաւատուրաց, հաւատալ, չաւատալ, չաւատալի, աւատապետ, աւատական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-)
սողդ. awat «հավատ»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 498
Էջ 454, սյունակ 1 Էջ 454
ՀԱՎԱՔ I (աւաք) «հավաքված», «բուժել»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sem- «համ-»
հ.-ե. արմատ՝ *uekn ավ. vak- «խոսել»
Աղբյուր՝ իրան. *hamvak-> havak (թերեւս)
իրանական աղբյուրից՝ իրան. *hamvak-> havak (հնդեւրոպական *sem- «համ-» եւ *uekn> ավ. vak- «խոսել»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւաքել, հաւաքումն, հաւաքարան, հաւաքական, հաւաքիչ, զանազանահաւաք, բազմահաւաք, զուգահաւաքել, ծաղկահաւաք, համահաւաք
Նոր՝
հաւաքածու, հաւաքոյթ, զաւրահաւաք