Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«արմ» որոնման արդյունք՝ 2355 բառահոդված
· Էջ 131 / 236
Էջ 415, սյունակ 1
ԿՈԿՈՌ
«նունուֆար, հարսնամատ դեղին»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-s-
«պտտել, ոլորել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gor-s-)
*gor-s- > կոռ
Թերեւս կրկնավոր կազմություն՝ կոռ- արմատից, որ կարող է գալ հ.-ե. *ger-s- «պտտել, ոլորել» արմատից (*gor-s- > կոռ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոկոռճիկ,
կոկոռոշ,
բոթոռոշ,
կոկոռօշ,
սթոռճօշ,
կոկոռշ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
նորվ.
karra «կծկվել, ոլորվել»
Էջ 415, սյունակ 1
ԿՈԿՈՎ
I
(-անք)
(բրբ. կոկլվին)
«ամորձի»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gou-)
*-g- աճականով ձեւերը (*gu-g-)
Կրկնավոր կազմություն՝ հնդեւրոպական *gou-ից՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատից: հմմտ. *-g- աճականով ձեւերը (*gu-g-)՝ մ. վ. գերմ. kugel(e), գերմ. kugel «գնդակ», նորվ. kjuka «գունձ», լիտվ. gùgà «կոճակ, սապատ, բլուր», ռուս. гугля «ուռուցք, ելունդ, խույլ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. վ. գերմ.
kugel(e)
գերմ.
kugel «գնդակ»
նորվ.
kjuka «գունձ»
լիտվ.
gùgà «կոճակ, սապատ, բլուր»
ռուս.
гугля «ուռուցք, ելունդ, խույլ»
Էջ 416, սյունակ 1
ԿՈԿՈՐԴ
(-ի)
«կոկորդ, խոշակ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer-
«կլանել, կոկորդ»
Կրկնավոր կազմություն
Կրկնավոր կազմություն՝ բնիկ հնդեւրոպական *gʷer- «կլանել, կոկորդ» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոկորդել,
կոկորդալի,
կոկորդալիր,
կոկորդախոս,
կոկորդակիր,
կոկորդակոփ
Նոր՝
կոկորդային
կոկորդային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
կեր
հայ.
կուր
պրուս.
gurcle
ռուս.
горло «կոկորդ»
լատ.
gurgulio (կրկնավոր)
հ. վ. գ.
querka «կոկորդ»
Մատենագիտություն
H. AG 460;
Աճ. ՀԱԲ 619
Էջ 416, սյունակ 1
ԿՈՂ
(-ի, -ից, -աց)
(կողն, -ան)
«կող, կողք, կողմ, կողակից, կին»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gol-
«ճյուղ»
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 621), հետեւելով Մեյեին, համեմատում է բոխս. Ա källyme, Բ källymiye «կողմ» բառերի հետ, սակայն այս բառերի բուն իմաստն է «ուղղություն, աշխարհի կողմ», եւ նրանց համեմատությունը հուն. κλίμα «աշխարհամաս. աշխարհի կողմ» բառի հետ ավելի հավանական է
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կողակից,
կողաբաղ,
կողահերձ,
կողահոս,
կողամայր,
կողնիլ,
զառիկող,
զառիկողի,
հարստակող,
միջակող,
պատկողանդոց,
անկողին,
ընկողին,
անգողին,
ընգողին,
ընկողնիլ,
գետնանկողին
Նոր՝
կողոսկր, կողիկ
կողոսկր, կողիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
կողր «ճյուղ»
ռուս.
голья «ճյուղ»
Մատենագիտություն
Աճառյան 621
Տե՛ս նաեւ
Էջ 416, սյունակ 1
ԿՈՂԿՈՂԻԼ
«բարձրաձայն լալ, ողբալ, մղկտալ, մորմոքվել, ցավագինորեն նայել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gal-
«կանչել, ճչալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gal-/*gol-)
ձայնավորմամբ տարբեր
Կրկնավոր կազմություն՝ թերեւս հնդեւրոպական *gal- «կանչել, ճչալ» արմատին մոտ (ձայնավորմամբ տարբեր) *gal-/*gol- տիպի մի արմատից:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. սլավ.
glagolati «խոսել»
ռուս.
гологолить «շաղակրատել»
հ. անգլ.
klack «բարձրաձայն շաղակրատել»
ավ.
gərəzaiti «գանգատվում է, ողբում է, հեծեծում է»
հ. վ. գ.
klaga «գանգատ»
մ. իռլ.
glām «ճիչ, անեծք»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 416, սյունակ 1
ԿՈՂԿՈՂԻԹ
«կզակ»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gol-)
*gol- > կող
Կրկնավոր կազմություն՝ *կող- անծանոթ արմատից՝ -իթ վերջածանցով... *կող-ը կարող է ծագել հնդեւրոպական *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից (*gol- > կող)։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
gagelɛa «գիսատոր» (<*gelgalnā-)
հուն.
γαγγλιον «ուռուցք, ելունդ»
ռուս.
желбок «ուռուցք, խոպ, ելունդ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 417, սյունակ 1
ԿՈՂՄՆ
-ան, -անք, -անց (կողմ)
«կողմ, կողք, երկիր, երկրամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական
Ծագում է կող բառարմատից՝ -մն վերջածանցով (հին կազմութիւն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կողմանոց,
կողմանիլ,
ընկողմանիլ,
միակողմանի,
կողմնիլ,
կողմնապահ,
կողմնակի,
կողմնափակ,
կողմնակալ,
լեռնակողմն,
միակողմն,
արեւելակողմն,
հարավակողմն,
լանջակողմն,
ծովակողմն,
դաշտակողմն,
կողմիլ,
կողմապահ,
երկակողմ,
ձախակողմեան,
աջակողմեան
Նոր՝
կողմնացույց, անկողմնակալ, անկողմնապահ
կողմնացույց, անկողմնակալ, անկողմնապահ
Մատենագիտություն
H. AG 422;
Աճ. ՀԱԲ 622
Էջ 417, սյունակ 1
ԿՈՂՈՊՈՒՏ
-ոյ, -ի, -ից
«ավար, թալան, մեռելի թողած գույք, կողոպտված»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gel-b-
«սեղմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gleb-)
կապ ունենայ հնդեւրոպական *gel-b-/*gleb- «սեղմել» արմատի հետ, որից անգլ. dasp (<*glaps-) «սեղմել», լիտվ. glėbti «գրկել, շրջապատել, բռնել»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կողոպտել,
կողոպտիչ,
կողոպտած,
դիակողոպուտ,
դիրակողոպուտ,
դժվարակողոպուտ,
գանձակողոպուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
անգլ.
dasp (<*glaps-) «սեղմել»
լիտվ.
glėbti «գրկել, շրջապատել, բռնել»
Էջ 417, սյունակ 1
ԿՈՂՈՎ
(կողոփ, կողոբ), -ոյ
«կողով, խմորագնդիկ, գնդիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *golob(h)-)
ձեւից, որ ծագում է *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից
բնիկ հնդեւրոպական՝ *golob(h)- *gelb(h)-, *glb(h)- «սեղմել» ձեւից, որ ծագում է *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից։ Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 623) բխեցնում է «ասորական անծանօթ մի բարբառից»՝ բերելով եբր. kəluw «պտղակողով», ասոր. kullāšā, արաբ. gilf «կողով» զուգահեռները։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
globus «գունդ, խումբ, հրոսախումբ»
հ. վ. գ.
klāftra
ն. գ.
klafter «տարածուած ձեռքերի ընդգրկման չափ, սաժեն»
շվեյց.
chlupfel «խուրձ»
լիտվ.
glėbti «գրկել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 623
Էջ 417, սյունակ 1
ԿՈՂՈՔՈՅ
«վեգ, կոճ»
Փոխառություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *goblp(h)-)
նախաձեւից
Աղբյուր՝ հուն. κολοφών
(թերեւս)
«գագաթ, խաղագնդակ»
հայերենին հարմարեցված (°), եթե կողով (կողոփ) բառի հետ միասին *goblp(h)- նախաձեւից չի գալիս՝ *gel- «գնդ(վ)ել» արմատից։
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։