Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՄ
I
-ոյ
«համ, կարգուկանոն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sap-
«համ առնել, ընկալել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sapmo-)
եթե վերջինը չի տալիս *հատմ
արմատից, որի անածանց ձեւն է *sap'b- «համ առնել, ընկալել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համեղ,
համեղահամ,
համահամ,
համտեսել,
համեստ,
համեստաբարոյ,
անհամ,
անհամիլ,
քաղցրահամ,
բարեհամ,
սրբահամ,
գինեհամ,
դառնահամ,
լեղահամ,
համեստափայլ,
անհամեստութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
sapio
«ճաշակ ունենալ կամ զգալ, լինել խելացի, բանական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 880;
Ջահ. ՀԼՊ 146, 189
Էջ 447, սյունակ 1
ՀԱՆՃԱՐ
(ոյ ուշ՝ նաեւ -ի, -ից)
«խելք, իմաստութիւն, հանճար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *hančar
ըստ Բոլոնիեզի։ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 41) տալիս է պ. hanjar «կերպ, եղանակ ճանապարհ, ուղի» զուգահեռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանճարագիտութիւն,
հանճարել,
հանճարեղ,
անհանճար,
անհանճարութիւն,
բազմահանճար,
կորովահանճար,
տղայահանճար,
գերահանճար,
հոգեհանճար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
hang'r-
«մտածել, խորհել, մտածմունք, խորհրդածութիւն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 530;
Աճ. ՀԱԲ 41
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԹՆՈՒԼ
(հարթշիլ, արթշիլ, խարթ-)
«խրտնել, վախենալով վեր ցատկել, փախչել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per-
«թպրտալ, ցնցվել, վեր ցատկել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *prth- *(s)p(h)er-)
*-th- ածանցով
«թպրտալ, ցնցուել, վեր ցատկել» արմատից՝ *-th- ածանցով: հմմտ. հ. հնդկ. sprhayati «եռանդուն լինել», հուն. σπέρζω «նետուել, ցնցուել, թպրտալ»: արմատը հանդիպում է նաեւ ուրիշ աճականներով՝ *-d-, *-g-, *-g'-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
անհարթշել,
հարթուցանել,
խարթուցանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sprhayati
«եռանդուն լինել»
հուն.
σπέρζω
«նետուել, ցնցուել, թպրտալ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 58-59;
Ջահ. ՀԼՊ 151
Էջ 453, սյունակ 1
ՀԱՒ
III
(-ի, -աց)
«սկիզբ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *paus-
«թողնել, բաց թողնել, արձակել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւանալ,
հաւնումն,
հավակ,
դեռահավակ,
դառնահավ,
հավակավ,
չարահավ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
παύω
«պահել, դադարեցնել, վերջացնել»
լատ.
pausa
«դադար»
հ. սլ.
pustiti
«թողնել, բաց թողնել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 67
Էջ 454, սյունակ 1
ՀԱՎԱՏ
-ոյ
(աւատ)
«հավատ, կրոն, հավատարմություն, վստահություն, ստուգություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խոտա-սակ. hot
«կարողանալ, ի վիճակի լինել»
փոխատու լեզու՝ սողդ. awat
«հավատ»
հմմտ. խոտա-սակ. hot «կարողանալ, ի վիճակի լինել» (<*fra-vat-), սողդ. awat «հավատ»: - Bailey, DKS 1, 498: Ջահուկյանը նախապես ենթադրել է բնիկ հնդեւրոպական ծագում՝ *hau-` *au- «զգալ, հասկանալ» արմատից, բայց հետո (ՊԲՀ 1995) հանգում է իրանական ծագման վարկածին:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաւատաւոր,
հաւատարիմ,
հաւատարմութիւն,
առհաւատչեայ,
անհաւատ,
թերահաւատ,
ճշմարտահաւատ,
միահաւատ,
դիւրահաւատ,
հաւատաբնակական,
հաւատաքննութիւն,
հաւատուրաց,
հաւատալ,
չաւատալ,
չաւատալի,
աւատապետ,
աւատական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտա-սակ.
hot
«կարողանալ, ի վիճակի լինել»
<*fra-vat-
սողդ.
awat
«հավատ»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 498
Էջ 457, սյունակ 1
ՀԵՇՏ
(-ի, -ից, -աց)
«հաճելի, հաճոյք, հեշտալի, կամաւոր, հեշտ, դիւրին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. hīštan
«հեշտացնել»
հմմտ. մ. պ. hīštan «հեշտացնել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեշտանալ,
հեշտութիւն,
հեշտամոլ,
բոլորահեշտ,
ամենահեշտ,
հեշտածին,
հեշտոց,
դիւրահեշտ,
հեշտամատ,
հեշտալոյծ
Էջ 459, սյունակ 1
ՀԵՐՔԵԼ
«դուրս անել, վանել, հերքել, մերժել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *perk-
«ցնցել, ոտքով դեն հրել, թպրտալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)p(h)er-)
*-k- աճականով
*-k- աճականով: հայերենից, այլ զուգահեռներ չունի. *perk'- «պատռել, ճեղքել, փորփրել» արմատը պիտի տար *հերս-, *pers արմատից ծագող փորձ բառի նախաձեւը պարզ չէ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հերքիչ,
հերքութիւն,
հերքումն,
դիւրահերքելի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իսլ.
spark
«ոտքով հրել»
Էջ 463, սյունակ 1
ՀՄՔՏԱԼ
«արհամարհել, ծաղրել, «հոխորտալ (՞)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 465, սյունակ 1
ՀՈՅԶ
(-ոյ)
(հոյծ, հոյժ)
«ծառի հիւթ, խէժ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *poi(ə)-
«պարարտ լինել, լիքը լինել»
oi-ը սովորաբար տալիս է -է-, բայց *oiə- կապակցութիւնը կարող է տալ -ոյ-
oi-ը սովորաբար տալիս է -է-, բայց *oiə- կապակցութիւնը կարող է տալ -ոյ-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հուզաբաղդանք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
páyas-
«հիւթ, կաթ, ջուր»
աւ.
pōiθwa-
«գէր, պարարտ»
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՐԻ
«դրախտային գեղեցկուհի (մահմեդական հավատալիքով)»
Ստուգաբանություն ()
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։