Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 395, սյունակ 1
ԿԱՒՇԵԼ
«մռնչալ (առյուծի մասին)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 402, սյունակ 1
ԿԶԱԿ
(-ի, -աց)
«կզակ, ներքին ծնոտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gu-g(h)-)
*-ակ ածանցով
հ.-ե. զուգահեռները *g-ով են, թեեւ իրանական, բալթիական, սլաւոնական խմբերում *g(h)-ի եւ *g(')-ի արտացոլումները չեն տարբերւում, հայերենում էլ *-ugh- եւ *ugh- տալիս են -ուզ: Սակայն հնարաւոր է ամբողջական փոխառութիւն իրանական աղբիւրից (հնդեւրոպական *kug- *keu- «ծռել» արմատից), թեեւ այդպիսին չի հաւաստւած:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կզակահաց,
կզակակալ,
կզակային
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. վ. գ.
kugel
««գնդակ»»
գ.
kogal
««կլոր լեռնագագաթ»»
նորվ.
kjūka
««գունդ»»
խոլ.
kjūka
««մատնակոճ»»
լիտվ.
guga
««(փոքր) սապատ»»
ռուս.
гугля
««ելունդ»»
պ.
güzak
««ոտքի կոճ»»
լիտվ.
gùžus
լեհ.
guz
««ելունդ»»
Մատենագիտություն
ն. վ. գ. None
Էջ 406, սյունակ 1
ԿԻՏՐ
(բբ)
«վարունգ»
(բարբառային)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. κιτριον
Սրա սկզբնական κιτον ձեւից է հայ. կիտրոն-ը։ Լատ. եւ հուն. բառերը նշանակել են նաեւ կիտրոնից տարբեր տեսակներ, այդ թվում կինդրին (կիթրին) «սերկեւիլ» եւ կիտր «վարունգ»։ Վերջին իմաստը առկա է նաեւ վրացերենում՝ kitri։ Թուրքերենում kitre նշանակում է «գազ, խաղիրան»։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 593) հայերեն կիտր-ը բխեցնում է վրացերենից, բայց հավանաբար վերջինս հայերենի հետ միասին հունարենից ծագած բառին տվել է միեւնույն «վարունգ» իմաստը։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրացերեն
kitri
«վարունգ»
թուրքերեն
kitre
«գազ, խաղիրան»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 593
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՐՃ
«կիրճ, նեղ անցք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
իրանական աղբյուրից` կարճ-ի հետ միասին:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտ.-սակ.
ceca
«կիրճ»
Մատենագիտություն
Bailey, DKS 65
Էջ 407, սյունակ 1
ԿԻՑ
«մոտ, կպած, միասին, ճանապարհների կցատեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geit-
«հարեւան կամ կից լինել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *geit-so- կամ *geit-sk-)
արմատի վերականգնումը հեղինակինն է
Ավելի քիչ հավանական է փոխառություն լինելը արեւելակովկասյան աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կցեմ,
կցան,
կցորդ,
կցորդող,
կցուած,
կցկտուր,
կցկցութիւն,
կցխանի,
կցղաք,
կցիր,
ձայնակից,
գոռակից,
գործակից,
ժամանակակից,
ժառանգակից,
իւրակից,
լծակից,
խաչակից,
ծառայակից,
կենակից,
նիզակակից,
հանցակից,
գաղափարակից,
մեղսակից,
կիցք,
կիցսընկեց,
կցուտող,
կցածեմ,
կցարկեմ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γείτων
«հարեւան, դրկից»
հուն.
γειτόσυνος
«հարեւան»
հայ-հունական զուգաբանություն
տինդ.
kicv
«հանգույց»
Էջ 409, սյունակ 1
ԿԼԿԼԵՑՆԵԼ
«կափկափել (արագիլի մասին)»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայն կազմություն։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 600
Էջ 410, սյունակ 1
ԿՂԹԵԼ
«հանգուցել, կապել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«սեղմ(վ)ել, գնդվել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *glit- (°))
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կղթել,
կղթակապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
clīpan
«ամուր կացնել, ամրացնել, կախել»
հ. անգլ.
clida, cloda
«սպեղանի, վերքին կպցվող բուժակտոր»
մ. վ. գերմ.
klīster
«սոսինձ»
նորվ.
kēstra
«սոսնձել, կացնել»
լիտվ.
glitùs
«կպչուն»
Էջ 413, սյունակ 1
ԿՆՁԱԿ
«?»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Եթե նշանակում է «հաստ» (մարդու մասին), ապա, թերեւս, կապված է կնճ- արմատի հետ
Էջ 413, սյունակ 1
ԿՈՁԵՌ(Ն)
«անչափահաս մանուկ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 613-614) կոզոն «ուղտի ձագ» բառի հետ միասին ծագած է համարում ակկադերենից՝ ենթադրելով այն արաբ. jazūr «մորթելու ուղտ» բառի (ըստ Աճառյանի՝ «ուղտ կամ ուղտի ձագ») հիման վրա, որ ծագում է jzr «մորթել, սպանել» արմատից։ Անհավանական է։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 613-614
Էջ 414, սյունակ 1
ԿՈԶ
«կողակ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ վրաց. kozaki
«ուղտի ձագ»
Աճառյանի ենթադրությունը (ՀԱԲ 2, 614) կոզեռ(ն) «անչափահաս, մանուկ» բառի հետ միասին (տե՛ս) ակկադերենից ծագելու մասին անհավանական է։ Թերեւս պետք է առանձնացնել կոզ- ընդհանուր արմատը, որի համար հմմտ. նաեւ վրաց. kozaki «ուղտի ձագ»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոզոակ,
կոզակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
kozaki
«ուղտի ձագ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 614
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։