Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱԽ
(-ու, -ոյ, -մէ)
«ձախ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'huel-
«ծռուել, գլխաւոր ուղղութիւնից շեղուել, մոլորուել»
արմատից (*g'huel- > ձաղ > ձախ)
Եթէ *l > ղ > խ անցման դէպքեր եղել են նաեւ IX դարից առաջ, ապա ծագում է հնդեւրոպական *g'huel- արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձախակողմն,
ձախել,
ձախլիկ,
ձախանալ,
ձախող,
ձախողանք,
ձախողիլ,
ձախորդ
Էջ 475, սյունակ 1
ՁԵՒ
(-ոյ, ուշ նաեւ` -ի)
«ձեւ, արտաքին տեսք, կերպարանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'heu-
«լցնել, թափել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'heuo-)
արմատից. հմմտ. հայ. ձոյլ, ձագար:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձեւանալ,
ձեւողանալ,
ձեւիչ,
տձեւ,
տձեւութիւն,
անձեւ,
կաքաւաձեւ,
կամարաձեւ,
ծաղկաձեւ,
գրածեւ,
դաշտաձեւ,
բոլորաձեւ,
լեռնաձեւ,
ձեւաբանութիւն,
ձեւապաշտ,
ձեւափոխել,
ձեւափոխութիւն,
ձուաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
χέω
«լցնել, թափել»
հ. շուեդ.
giuta
«ձուլակաղապար»
Մատենագիտություն
H. AG 469;
Աճ. ՀԱԲ 150;
Pok. IEW 447
Էջ 476, սյունակ 1
ՁՈՅԼ
-ոյ
(ձոյղ, ձիւլ)
«ձույլ, միաձույլ, ձուլվածք, զանգված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'heu-
«լցնել, թափել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'heu-lo-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձուլել,
ձուղել,
ձիւլել,
ձօղել,
ձուլիչ,
ձուլած,
ձուլածոյ,
ոսկեձոյլ,
բոլորաձոյլ,
միաձոյլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
ձեւ
հուն.
chéō
«լցնել, թափել»
հ. շվեդ.
giuta
«ձուլակաղապար»
Էջ 492, սյունակ 1
ՃԵՆՃ
«եփած մսի հոտ եւ գոլորշի, ճենճերահոտ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճենճերել,
ճենճերոտիլ,
դիաճենճեր
Էջ 506, սյունակ 1
ՄԱՆ
I
«պտույտ, ոլորք, կոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mōn-
«պտտել(?)»
որ Pok. IEW-ում չկա
որ Pok. IEW-ում չկա, բայց Pok. IEW 1, 747-748-ում կա *mono- «ծոծրակ, պարանոց» հիմքը. հայտնի է, որ «պարանոց» իմաստը սովորաբար կապված է «թեքել», «պտտել» իմաստների հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանել,
մանելիք,
մանոց,
մանուած,
մանուածապատ,
մանուածոյ,
ոսկեման,
չուանաման,
բազմաման,
բարակաման,
խառնամանել,
կտաւամանութիւն,
մագմանոց,
շարամանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
պարանել
«շուռ տալ, շրջել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 747-748
Էջ 511, սյունակ 1
ՄԱՌԵԽ
(մարեխ)
«Հրատ, Մարս (մոլորակ)»
(աստղաբաշխական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. mirrīx
Մատենագիտություն
H. AG 256;
Աճ. ՀԱԲ 263
Էջ 518, սյունակ 1
ՄԱՐ(ՈՒԹԻՒՆ)
««մոլորութիւն» (բբ)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *smer-
«մտքում դնել, հիշել, հոգալ»
Թերեւս կապ ունի հուն. μέρμηρα «վրիպել, շեղվել, սխալվել, մեղանչել» բայի հետ, որ չունի հավաստի ստուգաբանութիւն, եւ որ հակված են կապելու հնդեւրոպական *smer- «մտքում դնել, հիշել, հոգալ» արմատի հետ, որից բխեցվում է հայ. մորմոք բառը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մարամիտ,
մարութիւն,
մարդատողական,
մարդամարտուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μέρμηρα
«վրիպել, շեղվել, սխալվել, մեղանչել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 532, սյունակ 1
ՄՈԼ
II
«խաբեություն, մոլորություն, սխալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mol’-
«խաբել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mel-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *mol’- *mel- «խաբել» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մոլար,
մոլարանուն,
մոլարումն,
խաւարամոլար,
մտամոլար,
մոլոր,
մոլորիմ,
մոլորեցուցանեմ,
մոլորութիւն,
մոլորակ,
մոլորական,
մոլորահողմ,
մտամոլոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
mairya-
«խաբեական»
մ. իռլ.
mell-
«մեղք, հանցանք, սխալ»
մ. իռլ.
mellaim
«խաբել»
լիտվ.
mēlas
«սուտ, ստախոսություն»
հայ.
մեղք
հայ.
մեղանչել
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 340
Էջ 532, սյունակ 1
ՄՈԼ
III
«առատ, շատ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mol
«ուժեղ, մեծ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mel-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *mol (*mel-) «ուժեղ, մեծ» արմատից: Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 340) միացնում է մոլ «մոլորություն» արմատին, բայց նշում է իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հացամոլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μάλλον
«ավելի շատ»
լատ.
multus
«շատ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 340
Էջ 533, սյունակ 1
ՄՈՂ
«ծուռ, ծուռումուռ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mel-
«վրիպել, ձախողել, խաբել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mol- (*mel-))
Կապուած է մոլոր, մոլար բառերի հետ՝ լ-ղ հերթագայութեամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղամող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
mairya-
«խաբեական, սուտ»
հայ.
մեղ-ք, մոլոր, մոլար
մ. իռլ.
mell
«մոլորութիւն սխալ»
լիտ.
mēlas
«սուտ»
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։