Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 249 բառահոդված (էջ 13/25)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 470, սյունակ 1 Էջ 470
ՀՐԱՊՈՅՐ «վատ խրատ, թելադրանք, հրապույր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *hrapōθ
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրապուրել, հրապուրիչ, հրապուրանք, անհրապոյր
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 531
Էջ 475, սյունակ 1 Էջ 475
ՁԻ (-ոյ) «ձի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hei- «արագ, շարժել, քշել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'heio-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձիական, ձիահալած, ձիամարտիկ, ձիակերպ, ձիարձակ, ձիացաւ, այրուձի, միաձի, վազերաձի, երագաձի, կիսաձի, ձիաբուծութիւն, ձիավարժութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
háya
«նժոյգ» (հայ-հնդկական զուգաբանութիւն)
Մատենագիտություն
H. AG 470; Աճ. ՀԱԲ 424
Էջ 475, սյունակ 1 Էջ 475
ՁԻԳ «ձիգ, պիրկ, ամուր, պինդ, երկար, հիւսուածք, գործուածք, զգեստ, արորաձող, նեարդ, նետ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'hei- «քշել, արագ շարժել, նետել, շպրտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'he-gh- կամ *g'hi-u-)
արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձգել, ձգիչ, ձգարան, ակնատաձիգ, քաջաձիգ, նետաձիգ, հրաձիգ, բացաձիգ, լիաձիգ, երկնաձիգ, ձեռնաձգութիւն, ձգձգել, ձգտել, ձգակապ, ձգափոկ, ձգողութիւն, ձգողականութիւն, առաձգական, հրաձգարան, հրաձգութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
աւ.
zaena
«զէնք»
հ. հնդկ.
haya-
«նժոյգ»
հայ.
ձի
Տե՛ս նաեւ
Էջ 486, սյունակ 1 Էջ 486
ՃԱՂ «երկաթե ձող, երկաթե ասեղ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
իրանական աղբյուրից, որտեղից նաեւ վրաց. čali «ճաղ, ցից»։ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 178) համարում է վրացերենից, բայց čali-ն համապարթեւական չէ, եւ փոխառությունն իրանական աղբյուրից ավելի հավանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճաղել, ճաղն, ճաղաշար, ճաղապատ, ճաղտել, ճաղում, ճաղմայր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
čali
«ճաղ, ցից»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 178
Էջ 487, սյունակ 1 Էջ 487
ՃԱՄԱՐ ««քնար» (ԲՀ՝ «մուշարախ կամ քնար»)»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստոյգ բառ:
Էջ 489, սյունակ 1 Էջ 489
ՃԱՇ -ո «ճաշ, կերակուր, խնջույք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. *čāš «նախաճաշ»
փոխատու լեզու՝ պ. čāšt «ճաշ, ճաշաժամ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճաշագործ, ճաշաժամ, ճաշակից, ճաշել, ճաշարան, ճաշասեղան, ճաշասրահ, ճաշացուցակ
Մատենագիտություն
H. AG 187; Աճ. ՀԱԲ 185
Տե՛ս նաեւ
Էջ 498, սյունակ 1 Էջ 498
ՃՕՃ I «տատանում, շարժում, երերալը»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ՝ ճօճիլ, ճօճել, ճօճան, ճօճանակ, յարաճօճ, նոր՝ ճօճակառք, ճօճաթոռ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճօճիլ, ճօճել, ճօճան, ճօճանակ, յարաճօճ, ճօճակառք, ճօճաթոռ
Էջ 506, սյունակ 1 Էջ 506
ՄԱՆ I «պտույտ, ոլորք, կոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *mōn- «պտտել(?)» որ Pok. IEW-ում չկա
որ Pok. IEW-ում չկա, բայց Pok. IEW 1, 747-748-ում կա *mono- «ծոծրակ, պարանոց» հիմքը. հայտնի է, որ «պարանոց» իմաստը սովորաբար կապված է «թեքել», «պտտել» իմաստների հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանել, մանելիք, մանոց, մանուած, մանուածապատ, մանուածոյ, ոսկեման, չուանաման, բազմաման, բարակաման, խառնամանել, կտաւամանութիւն, մագմանոց, շարամանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
պարանել
«շուռ տալ, շրջել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 747-748
Էջ 509, սյունակ 1 Էջ 509
ՄԱՆՈՒԿ (-ան, -ունք) «նորածին, երեխա պատանի, երիտասարդ, սպասաւոր, զինուոր, փոքր ձագ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *men- «փոքր, փոքրացնել, առանձին, մեկուսի» (անմիջական նախաձեւ՝ *mǝnu-) *-u-ով հիմքով
-ուկ-ը համարւում է ուշ յաւելում, բայց հնարաւոր է ենթադրել *mǝnu-kon- սկզբնաձեւ՝ *-k-ի (անտեղաշարժ *k) պահպանմամբ՝ -կն (սեռ. -կան), ուղղականում -ն-ի ուշ անկմամբ (-ուկն-ի համար՝ հմմտ. ձուկն, մուկն, արմուկն)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մանլիկ, մանլուկ, մանլտի, մանկանալ, մանկամարդ, մանկամայր, մանկաբարձ, մանկաբարոյ, մանկապէս, մանկակորուստ, գեղեցկամանուկ, մանկապարտէզ, մանկավարժ, մանկատուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μάνυ
«փոքր, քիչ» ըստ Հեսիքիոսի
Մատենագիտություն
H. AG 272; Աճ. ՀԱԲ 255
Տե՛ս նաեւ
Էջ 510, սյունակ 1 Էջ 510
ՄԱՇԱՐ (բ. մաշառ «սղոց») «սղոցի բերան, ատամնաշար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ասոր. բրբ. māsāra «սղոց»
փոխատու լեզու՝ ն. ասոր. maššār «սղոց»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 259