Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 113, սյունակ 1
ԲԱԿ
(-ի, -աց)
«տան բակ, գավիթ, փարախ, արեգակի կամ լուսնի ծիր, արեւագունդ, միջաստղային տարածություն»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ վրաց. baki
(սակայն պարզ չէ սրա հարաբերությունը վրաց. baga, ճան. boga բառերի հետ)
«փարախ»
սակայն պարզ չէ սրա հարաբերութիւնը վրաց. baga «մսուր», ճան. boga «փարախ» բառերի հետ, որոնք պատկանում են վրացականյան *baga արմատին: Քիչ հաւանական է բառի հնդեւրոպական ծագումը (*bhag- «բաժին հանել» եւ *bhe(n)g- (> հայ. բեկ-անել) արմատները իմաստով հեռու են):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բակաձեւ,
բականել,
բակարգել,
ներբակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
baga
«մսուր»
ճան.
boga
«փարախ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 391
Էջ 114, սյունակ 1
ԲԱՂ
I
«կից, հար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhendh-
«կապել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhendh-la-)
ածանցյալ ձեւ
Բաղ-ը գործածված է հատկապես հունաբան հեղինակների երկերում որպես նախածանց՝ փադ-ին զուգահեռ: Ծագումը չի պարզված: Մնացած վարկածներն ավելի անհավանական են. 1. բաղեղն-ի եւ հնդեւրոպական *bhel-eno- (թունավոր խոտերի նշանակում) հիմքի նմանությունը պատահական է: 2. բաղ-ի եւ փադ-ի նույնացումը որպես բարբառային հնագույն տարբերակներ կասկածելի է. պատահական պետք է համարել նմանությունը բյուրք. bār «կապել» արմատի հետ, եթե նկատի առնենք, որ հայ դ-ն նախապես ձայնորդային հնչում է ունեցել:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղայք,
բաղել,
բաղբաղայք,
բաղաբաղել,
բաղբաղանք,
բաղբաղել,
անբաղայ,
անբաղայապես,
անբաղապես,
անբաղադայ,
կողբաղ,
բաղեղն,
բաղել,
բառեղ,
բարեխ,
զբաղիլ,
սբաղիլ,
զբաղնուլ,
զբաղանք,
զբաղասեր,
զբաղկոտ,
ընդզբաղիլ,
անզբաղապես,
բազմազբաղ,
զբաղայեղ
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂԹ
«?»
Ստուգաբանություն
Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 399) հնարավոր է համարում նույնացնել բաթ բառի հետ: Բայց հմմտ. բաղտի «չարաբախտ, վատ, գէշ»:
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 399
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂՁ
(-ի, -ից)
«իղձ, փափագ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bhel-
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhelg'h)
եթե Պետերսոնը (Ar. u Arm. Stud., 128) ճիշտ է համեմատում օս. bālun «ցանկանալ, ձգտել» ու լիտվ. balvas «նուէր» բառերի հետ եւ վերականգնում հնդեւրոպական *bhel- արմատը (*bhelg'h > բաղձ)։ իրանագետ Աբաեւը հակված է օսական ձեւը հանգեցնելու հնդեւրոպական *vel- «ցանկանալ» արմատին՝ ենթադրելով իրան. v>ou. b անսովոր անցում (v-ի ուժեղացում)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղձանալ,
բաղձանք,
բաղձալի,
բազմաբաղձ,
բազմաբաղձիկ,
երեքբաղձեան,
մեծաբաղձ
Նոր՝
հայրենաբաղձութիւն
հայրենաբաղձութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
օս.
bālun
«ցանկանալ, ձգտել»
լիտվ.
balvas
«նուէր»
Մատենագիտություն
Ar. u Arm. Stud. 128;
Աբաեւ, ИЭСОЯ 248
Էջ 115, սյունակ 1
ԲԱՂՏԻ
«չարաբախտ, վատ»
Անստույգ (թերեւս)
կապ ունի բաղթ բառի հետ: Հմմտ. նաեւ բախտ, որ գրվում է նաեւ բաղդ (տեքստային իմաստի այլ մեկնությամբ):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
բախտ
որ գրվում է նաեւ բաղդ
Էջ 116, սյունակ 1
ԲԱՅՑ
«բայց, սակայն միայն», բայց ի «բացի»
Բնիկ հնդեւրոպական (հավանաբար)
հ.-ե. արմատ՝ *b(h)e(g'h)-
«բացի»
բաղարկությո՞ւն
Հավանաբար կապված է բաց (բաց ի, ի բաց) ձեւի հետ, բայց հնչյունական համապատասխանութիւնը չի բացատրված։ Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *b(h)e(g'h)- «բացի» նախաձեւի հետ (բաղարկությո՞ւն)։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 117, սյունակ 1
ԲԱՆՁԱՌ
«ինչ-որ նիւթ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *bheng'h-
«խիտ, գէր»
(անմիջական նախաձեւ՝ *bhng'h-)
Անստոյգ բառ (*բանձ +առ?): Կապ ունի՞ արդեօք հնդեւրոպական *bheng'h-, *bhng'h- «խիտ, գէր» արմատի հետ
Էջ 117, սյունակ 1
ԲԱՆՊՕՏ
(բօնպօտին, բօնբօն)
«պասպայիճ, բազմոտիկ (բոյս)»
Անստույգ (թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ լատ. polypodium
(թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ ֆր. polypode
(թերեւս)
Փոխառության աղբյուր՝ անգլ. polypody
(թերեւս)
լատ. polypodium-ի (ֆր. polypode, անգլ. polypody) հետ կապուած աղաւաղուած ինչ-որ ձեւ
Էջ 117, սյունակ 1
ԲԱՆՋԱՐ
(-ոյ, ուլ՝ -ի, -ից, -աց)
«կանաչեղէն, ուտելի խոտաբոյս (ուլ՝ ձկնդեղ, բազուկ)»
Անստույգ
Հազիվ թե կապ ունի հնդեւրոպական *bhendh- «կապել» արմատի հետ: Թրք. panjar, վրաց. banjar եւ այլ նման բառերը Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 409) համարում է հայերենից փոխառյալ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բանջարիկ,
բանջարեղեն,
բանջարաճաշակ,
բանջարակեր,
բանջարաճաշակութիւն,
բանջարանոց
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 409
Էջ 120, սյունակ 1
ԲԱՐԲԻԶԱԿ
(բարբիզնակ, բարբուզան, բարբուզնա, բարբուզնաւ)
«մի բոյս` ծմել (թրք.) հիրիկ»
(բուսաբանական)
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ արաբ. yarbūz
սխալ ընթերցմամբ. բրբ. ձեւը ժող. ստուգաբանութեամբ կապւում է քրդ. bari bəza «ձիւնածին» կապակցութեան հետ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 420
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։