Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 649, սյունակ 1
ՋԱԽԵԼ
(ջաղխել)
«խփել, ջախջախել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
մի կողմից՝ խեթ. zah(h)- «խփել», zahhāi- «ճակատամարտ» եւ, մյուս կողմից, վրաց. jah «խփել», ճան. jax «մրճահարել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ջախջախ,
ջախջախել,
ջա(ղ)խումն,
ջախջախանք,
անջաղխաջախ,
ջանջախել,
ջանջխել,
ջնջխել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խեթ.
zah(h)-
«խփել»
խեթ.
zahhāi-
«ճակատամարտ»
վրաց.
jah
«խփել»
ճան.
jax
«մրճահարել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 320;
Աճ. ՀԱԲ 119
Էջ 665, սյունակ 1
ՍԱՂՄՆ
-ն (սեռ. սաղման)
«սաղմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *k'el-
*-mo կամ *-men- ածանցով
Ըստ ածանցի (*-mo կամ *-men-)՝ ենթադրելի է հնդեւրոպական ծագում, բայց սաղ-ի համար համապատասխան զուգահեռներ չկան: Թերեւս առանձնակի կանգնած հնդեւրոպական *k'el- տիպի արմատից սնվող ձեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սաղմնաթափութիւն,
սաղմնազգեստեալ,
սաղմնաբոյն,
սաղմ(ե)լ,
սաղմնանալ,
սաղմնարան,
սաղմնաբանական,
սաղմնաբանութիւն
Էջ 667, սյունակ 1
ՄԱՆԴՈՒՂՔ
(-ոց)
((սանդուխ-ք, սանդուխդ, սանդուխս, սանդուղի, սանդուխտ), ուշ` -ոց)
«սանդուղք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *skand-
Հնդեւրոպական ծագման վարկածը` *skand-ից (Տերվիշյան), կասկածելի է եւ՛ ըստ հայերենի հնչյունական օրինաչափությունների (*sk-ի դիմաց ս-), եւ՛ ըստ բերված զուգահեռների համեմատության. չի բերված Pok. IEW-ում, բայց ավելի հավաստի վարկածներ չկան:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սանդղաձեւ,
սանդղամատն,
սանդղատեսակ,
սանդղականույց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skándati
«ցատկում է, ժայթքում է»
հ. խոլ.
scenlim
«ցատկում եմ»
Էջ 682, սյունակ 1
ՍԻՔ
-ոյ
(սիկ, սիւք, սիգ)
«սյուք, մեղմ քամի»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
փոխատու լեզու՝ ասոր. zīqā
«փոքրիկ»
Հյուբշմանի (H. AG 316) եւ Աճառյանի (ՀԱԲ 4, 223) նշած ասոր. zīqā «փոքրիկ» զուգահեռը՝ բ. աւելի մերձաւոր ձեւի ենթադրութեամբ, հաւաստի չէ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սքախառն,
սիքաշարժ,
խաղաղասիւք,
դժնդակասիւք,
քաղցրասիւք
Մատենագիտություն
H. AG 316;
Աճ. ՀԱԲ 223
Էջ 697, սյունակ 1
ՍՐԻՆԳ
-ի, -աց
(սրինկ)
«սրինգ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
(հուն. σύριγξ-ին զուգահեռ) միջերկրական կամ արեւելյան աղբյուրից: Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 283) ավելի հավանական է համարում փռյուգիական աղբյուրը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
սրնգել,
սրնգահար,
սրնգական
Մատենագիտություն
Աճառյանը (ՀԱԲ 283
Էջ 703, սյունակ 1
ՎԱՆ
I
«վանում, հեռացում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հ. պ. van-
«նետել, ցրել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վանիլ,
վանումն,
վանիչ,
հեղկավան,
վանդողական,
ճանճվան
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 545
Էջ 706, սյունակ 1
ՎԱՐԱՍՏԵԼ
«ցրել, հեռացնել, որոշել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
կազմված տարբերակ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայերեն
վայրել
հայերեն
վայրիլ
Մատենագիտություն
Մալխասյանց, ՀԲԲ 308
Էջ 709, սյունակ 1
ՎԵՐՋ
(-ի, -ից, ուշ` նաեւ -ոյ, -աց)
«վերջ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
բայց բուն ձեւը չի վերականգնված: Հարցի լուծմանը թերեւս մոտ է Գ. Կլինգենշմիտը (Klingenschmit, 1982, 165), որ վերականգնում է *uperio- նախաձեւը եւ զուգահեռ տանում առաջ եւ վերջ ձեւերի միջեւ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վերջանալ,
վերջապահ,
վերջատոր,
վերջայք,
վերջուստ,
վերջել,
վերջաբան,
վերջակետ,
վերջապես,
վերջատրություն,
վերջնագիր
Տե՛ս նաեւ
Էջ 713, սյունակ 1
ՎՌՆԴԵԼ
(վռնտել)
«վանել, հեռացնել»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 714, սյունակ 1
ՎՍԵՀ
(վսեր)
«վտարված, հեռու»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
թերեւս փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հաստատված
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։