Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՃԱՐ
I
-ոյ
(բ. աճար)
«հաճար (հացաբույս)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ad-
«հաճար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ades/ados-)
*-io- ածանցով՝ *adio -> ած- (+ -ար ածանց)
նախաձեւի *ad- արմատից՝ *-io- ածանցով՝ *adio -> ած- (+ -ար ածանց)։ Կովկասյան մերձիմաստ ձեւերը, որոնք Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 15-16) կասկածով դիտում է որպես հայերենի աղբյուրը, պետք է համարել հայերենից փոխառված
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
ador
«հաճար»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 15-16
Էջ 447, սյունակ 1
ՀԱՇՄ
(-ի)
(խաշմ)
«խեղանդամ, խեղված, հաշմ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
թերեւս արաբերենից՝ hšm «ջարդել, ճզմել» (°): -Աճ. ՀԱԲ 3, 43 (կասկածով)։ Ջահ. ՀԼՊ 486
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հաշմիլ,
հաշմութիւն,
հաշմանդամ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 43;
Ջահ. ՀԼՊ 486
Էջ 451, սյունակ 1
ՀԱՐԱՎՈՒՆՔ
(բ. հարմունք)
«վարուցանք, արտ, սերմ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ar(ə)-
«վարել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *arəu-)
«վարել» արմատից, որտեղից նաեւ արատ. հմմտ. լատ. arvus «վարել», arvum «արտ», կիմր. erw «դաշտ»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
arvus
«վարել»
լատ.
arvum
«արտ»
կիմր.
erw
«դաշտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 63;
Ջահ. ՀԼՊ 113;
Աճ. ՀԱԲ 57
Էջ 452, սյունակ 1
ՀԱՐԿ
III
«հարկ, տուրք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *harga-
«հարկ, տուրք»
փոխատու լեզու՝ ավ. harǝk-
«հարձակվել»
Bailly, DKS 469 (հետագա համեմատությունները կասկածելի են): Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 60) միացնում է հարոյ, հարկ-անելի եւ հարկաւոր-ի հարկ արմատի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հարկահան,
հարկաժողով
Մատենագիտություն
DKS 469;
Աճ. ՀԱԲ 60
Էջ 461, սյունակ 1
ՀԻՒԱՆԴ
(-ի, -աց, -եաց)
«հիւանդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pēnto-
«ցաւեցնել, վնասել»
հ.-ե. արմատ՝ *pē(i)-
«ցաւեցնել, վնասել»
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հիւանդանալ,
հիւանդանոց,
հիւանդագին,
հիւանդոտ,
հիւանդութիւն,
հիւանդամիտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
papa-
«հիւանդ»
լատ.
paenuria
«պակաս»
հայ.
հեգ
թերեւս նաեւ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 98;
Pok. IEW 793;
Ջահ. ՀԼՊ 142
Տե՛ս նաեւ
Էջ 465, սյունակ 1
ՀՈՂՄ
(-ոյ, ուղ՝ հգն. -ունք)
«հողմ, քամի, աշխարհի կողմ, դեղնացաւ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *onəmo-
«շնչել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հողմաբ-ք,
հողմաշարժ,
հողմաշունչ,
հողմավուն,
հողմեղէն,
հողմակոծ,
հողմակնութիւն,
հողմընդդէմ,
խաւարահողմ,
հարաւահողմ,
մոլորահողմ,
հողմաղաց,
հողմարգել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άνεμος
«հողմ, քամի»
լատ.
anima
«հոգի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 112;
Pok. IEW 39
Էջ 468, սյունակ 1
ՀՈՒՍԿ
«ամենավերջին, ամենահետին, ամենից, ամենա-»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pos-
«անմիջապես, մոտ, հետեւում, հետո»
(անմիջական նախաձեւ՝ *post-uo- կամ *post-ko-)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
post
«հետո»
հ. հնդկ.
paščāt
«հետո, արեւմտյան, ուշ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 125;
Ջահ. ՀԼՊ 144
Էջ 473, սյունակ 1
ՁԱՅՆ
(-ի, -ից)
«ձայն, եղանակ, բառ, լեզու, խօսք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'huen-
«հնչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'hunii-)
արմատից
Աճ. ՀԱԲ 3, 144 (կասկածելի է համարում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ձայնել,
ձայնակից,
բարձրաձայն,
ձայնաւոր,
ձայնատու,
ձայնատուր,
ձայնարկու,
ձայնալար,
ձայնագիր,
ձայնագրութիւն,
ձայնաւոր,
բառաձայն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
ze
«ձայն»
հ. սլ.
zvaneti
«հնչել»
ռուս.
звенеть
«հնչել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 490;
Ջահ. ՀԼՊ 129;
Աճ. ՀԱԲ 144
Էջ 474, սյունակ 1
ՁԱՒԱՐ
«կորկոտ, աղացած հացահատիկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ieu-
«հացահատիկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *iuo-, *ieuo-)
հիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
զարեձաւար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
yava-
«հացահատիկ, գարի, կորեկ»
լիտվ.
javai
«հացահատիկ»
*i > *j > ձ անցման համար հմմտ. ձեզ, ձու
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 147
Էջ 481, սյունակ 1
ՂԱՐԽՈՌ
««անեծք» (°)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ թրք. xaraxu
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 166
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։