Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 349, սյունակ 1
ԽՈՒՆ
I
«սակաւ, քիչ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *khun-
«թեքել, իջեցնել, ստորացնել»
չկայ Pok. IEW-ում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խուներդմնական,
խունախոհ,
խունաբերձ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
(h)unj
«իջեցնել, ստորացնել»
լեհ.
chynać
«թեքել, կռացնել»
ռուս.
хинеть, хилить, хулить
«վատաբանել, պարսաւել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 420
Տե՛ս նաեւ
Էջ 349, սյունակ 1
ԽՈՒՆԿ
(խունգ), -ոյ, նաեւ` -ովք
«խունկ, կնդրուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
փոխատու լեզու՝ պ. xunk (xung)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնկել,
խնկանոց,
խնկաբեր,
խնկալից,
խնկածու,
խնկակալ,
խնկաղաց,
խնկիչ,
խնկենի,
խնկարկու,
խնկատերեւ,
խունկեղեգն,
դեղախունկ,
դեղնախունկ,
եղեգնախունկ,
հայխունկ,
շամշախունկ,
լիախնկայ,
խնկաբոյր
Մատենագիտություն
H. AG 162;
Աճ. ՀԱԲ 421
Էջ 352, սյունակ 1
ԽՈՒՆԴԱՏ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կտրել, հատել, անջատել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k(h)rint-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«կնճռոտվել, կուչ գալ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *k(h)rindh-)
Հավանաբար խունդուկ բարդության հնչատարբերակն է: Կապ ունի՞ արդյոք խունդ- (*խոն՞նդ) հ.-ե. *(s)ker- «կտրել, հատել, անջատել» կամ հա-մանուն *(s)ker- «կնճռոտվել, կուչ գալ», (s)ker- «ծռել» արմատներից մեկի *k(h)rint- կամ *k(h)rindh- տարբերակային ձեւերի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
իգախունդատ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 365, սյունակ 1
ԾԿԾԿԵԼ
«ձայն հանել (ձայնձայնել)» կամ «խռովել»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Առաջին իմաստի դեպքում, անշուշտ, կրկնված է բրբ. ծիկ «ճիչ, ձայն» (ծիկայ տալ, ծիկ-ծիկ) արմատից:
Էջ 365, սյունակ 1
ԾՄԱԿ
(-ի, -աց)
«ծմակ, ստվերոտ տեղ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *tem-
«մութ»
Առայժմ հնչյունաբանորեն անբացատրելի է նմանությունը հնդեւրոպական *t-ով սկսվող *tem- «մութ» արմատից ծագող բառերի հետ, որ նկատվում է նաեւ ծմրիլ բառի դեպքում. սա զուգահեռ է թմրիլ բառին, որ ծագում է հնդեւրոպական *tem- «շփոթված, թմրած» արմատից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծմակային,
ծմականիստ,
ծմականալ,
ծմակին,
ծմակեցուցանել,
ծմակեցուցիչ,
անծմակ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 365, սյունակ 1
ԾՆՈՏ
(-ի, -ից)
(ծնօտ)
«ծնոտ, եզերք, եզրազարդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'enu-
(անմիջական նախաձեւ՝ *g'enu- (կամ *g'enǝu-d°))
*-ատ ածանցով
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *g'enu + -ատ ածանց (կամ *g'enǝu-d°):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնոտաբակ,
երկայնածնոտ,
ծնոտակալ,
ծնոտափակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
hánu
ավ.
zanu
հուն.
γένος
Մատենագիտություն
H. AG 456;
Աճ. ՀԱԲ 466
Էջ 367, սյունակ 1
ԾՈՒԽ
-ոյ
«ծուխ, մուխ, գոլորշի, շոգի»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խեթ. tuhhu(uā)i
«ծուխ»
թերեւս բ/ծ հերթագայութեամբ ծագում է խեթերէն բառից։ Աճառեանը բխեցնում է «կովկասեան» (վրացերէն) աղբիւրից, բայց բերած օրինակները համոզիչ չեն (բուն «ծուխ» իմաստի համար կա վրաց. kvamli):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
cuxva
«ցավ, տրտմություն»
վրաց.
mcuxri
«աղջամուղջ, երեկո»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 470
Էջ 371, սյունակ 1
ԿԱԹ
I
-ի, ուշ՝ -ոյ
«կաթիլ, շիթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷet-
«կաթել»
կապ ունի՞ արդյոք *gʷet- «խեժ» արմատի հետ
բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷǝt- > *gʷet- «կաթել» արմատից (կապ ունի՞ արդյոք *gʷet- «խեժ» արմատի հետ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կաթել,
կաթոգի(ն),
կաթոգնիլ,
կաթուած,
կաթոտ,
կաթիլ,
կայլ-ակ,
խանդակաթ,
շողակաթ,
սրտակաթ,
սերմնակաթ,
մեղրակաթ,
մշտակաթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
gutta
«կաթիլ»
*e- ձայնավորի թուլացմամբ
հ. իսլ.
bannae
«կաթիլ, կաթ»
*gʷǝtsnia-՝ ըստ Ռասմուսենի
Մատենագիտություն
Olsen, NBA 137
Էջ 372, սյունակ 1
ԿԱԼ
I
(կամ, կացի)
«կանգնել, կենալ, լինել, երեւան գալ, ապրել, դատարկել, վերջանալ, սպառվել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷā-
«գնալ, գալ, ծնվել, երեւան գալ»
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ
հ.-ե. արմատ՝ *gʷei-
«ապրել»
հնարավոր է բաղարկությունը
իմաստի յուրահատուկ զարգացմամբ (հմմտ. նաեւ կայ եւ կանգ)։ հնարավոր է բաղարկությունը *gʷei- «ապրել» արմատի հետ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 504-505) հավաստի չի համարում` նկատի ունենալով իմաստի տարբերությունը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դիմակալ,
ներկայ,
կացուրդ,
կացրդական,
կացարդական,
կացրդի,
կացարան,
կացոց,
կացան,
կամակացույց,
ընդդիմակաց,
վերակացու,
մշտնջենակաց,
մատակաց,
թագավորակաց,
ինքնակացություն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
á-gam
«գնացի»
հուն.
ἔβην
«ճանապարհ ընկա, գնացի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 463;
Աճ. ՀԱԲ 504-505
Տե՛ս նաեւ
Էջ 374, սյունակ 1
ԿԱԾԵԼ
(կայծել)
«գրել, գծել, դրոշմել»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կածին
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։