Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 276 բառահոդված (էջ 13/28)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 342, սյունակ 1 Էջ 342
ԽՈՍՏԱԿԴԱՐ (-ու) (ուշ՝ -ու) «կալվածատեր, ավարատեր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xvāstakdar
Մատենագիտություն
H. AG 161; Աճ. ՀԱԲ 401
Էջ 345, սյունակ 1 Էջ 345
ԽՈՐՀ (խոհ), ուշ՝ -ոյ, -ի, -ից «խոհ, մտածմունք, խորհուրդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
հաւանաբար իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոր(հ)իլ, խորհուրդ, խորհրդանի, խորհրդաբար, խորհրդածութիւն, խորհրդակալ, խորհրդական, խորհրդակից, խոհական, խոհականութիւն, խոհեմ, խոհուն, մտախո(ր)հ, համախորհ, իրաւախո(ր)հ, բարեխորհել, բարեխորհուրդ, երկխորհուրդ, լայնախորհուրդ, անխոհ, ողջախոհ, ողջախոհութիւն, բղջախոհ, համախոհ
Էջ 349, սյունակ 1 Էջ 349
ԽՈՒՆԿ (խունգ), -ոյ, նաեւ` -ովք «խունկ, կնդրուկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան.
փոխատու լեզու՝ պ. xunk (xung)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնկել, խնկանոց, խնկաբեր, խնկալից, խնկածու, խնկակալ, խնկաղաց, խնկիչ, խնկենի, խնկարկու, խնկատերեւ, խունկեղեգն, դեղախունկ, դեղնախունկ, եղեգնախունկ, հայխունկ, շամշախունկ, լիախնկայ, խնկաբոյր
Մատենագիտություն
H. AG 162; Աճ. ՀԱԲ 421
Էջ 350, սյունակ 1 Էջ 350
ԽՈՓ -ոյ (խոբ) «խոփ, գութանի կամ արորի երկաթյա մաս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ (s)kep-, *(s)kap- «սուր գործիքով կտրել, ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *khopho-)
խ/կ հերթագայությունը թերեւս առկա է խոփ/կոփել ձեւերի մեջ: Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 423-424) հնարավոր է համարում բխեցնել կովկասյան աղբյուրից՝ նշելով վրաց. xopi, xophi, մեգր. xopi, xobi, xophi «թի», կուր. hob «բահ» զուգահեռները:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոփակալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
kāf
«ճեղք»
ալբ.
kep
«տաշել, փորել»
հուն.
κοπτω
«խփել, կոփել, կտրել, փշրել»
հուն.
κοπευς
«հատիչ, դուր»
ռուս.
копать
«փորել»
ռուս.
копье
«նիզակ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 423-424
Էջ 351, սյունակ 1 Էջ 351
ԽՌԱԼ (բհ) «խո(ռ)ալ, խորդալ»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Բնաձայն կազմություն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոխոռալ, խոկալ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 424
Էջ 357, սյունակ 1 Էջ 357
ԾԱԾՈՒԿ «ծածուկ, գաղտնի, անիմանալի, խորին»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Կազմուած է կամ անծանօթ *ծած- արմատից՝ -ուկ վերջածանցով, կամ, թերեւս, կրկնութեամբ՝ ծա-ծուկ (հմմտ. մամուլ, մամուռ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծածկել, ծածկոյթ, ծածկոց, ծածկութիւն, ծածկաբար, ծածկանութ, ծածկապէս, ծածկատես, ծածկելի, ծածկիչ, յարկածածուկ, քողածածուկ, ամրածածուկ, գետնածածկոյթ, գլխածածկել, թեւածածուկ, խրթնածածուկ, ծածկագիր, ծածկագրութիւն, ծածկալեզու, ծածկանուն
Էջ 358, սյունակ 1 Էջ 358
ԾԱՂԻԿ (-ան, -ոյ, -ի, -աց) «ծաղիկ, ծաղիկ, ծաղկախտ, գինու մաք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'el- «պայծառ, զվարթ շողալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *g'ol- (+ -իկ))
արմատից. հմմտ. հուն. γελάω «ծիծաղել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծաղկել, ծաղկաբեր, ծաղկաբուխ, ծաղկալից, ծաղկաձեւ, ծաղկաքաղ, ծաղկեայ, ծաղկոց, ծաղկուտ, անծաղիկ, խնկածաղիկ, ծաղկաբոյր, ծաղկադարման, ծաղկազարդ, ծաղկահասակ, ծաղկահար, ծաղկակաղամբ, ծաղկաման, ծաղկանման, ծաղկենկար, ծաղկեփունջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γελάω
«ծիծաղել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 366; Ջահ. ՀԼՊ 125
Տե՛ս նաեւ
Էջ 358, սյունակ 1 Էջ 358
ԾԱՄ (-ոյ, ուշ՝ -ի, -աց) «հյուսված մազ, մազահյուս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. çami, çamsami «արտեւանունք»
փոխատու լեզու՝ վրաց. sa-m-isi «գեղմ»
աղբյուրից. հմմտ. վրաց. çami, çamsami «արտեւանունք», sa-m-isi «գեղմ»։ Աբաեւը (ИЭСОЯ 1, 337) տալիս է վրաց. çami «մազ», sam-isi «քուրձ, մազահագուստ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծամակալ, ոսկեծամ, ծամաւոր, ծամթել, ծամկապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
çami
«մազ»
վրաց.
sam-isi
«քուրձ, մազահագուստ»
Մատենագիտություն
ИЭСОЯ 337
Էջ 365, սյունակ 1 Էջ 365
ԾՆՈՏ (-ի, -ից) (ծնօտ) «ծնոտ, եզերք, եզրազարդ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'enu- (անմիջական նախաձեւ՝ *g'enu- (կամ *g'enǝu-d°)) *-ատ ածանցով
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *g'enu + -ատ ածանց (կամ *g'enǝu-d°):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծնոտաբակ, երկայնածնոտ, ծնոտակալ, ծնոտափակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
hánu
ավ.
zanu
հուն.
γένος
Մատենագիտություն
H. AG 456; Աճ. ՀԱԲ 466
Էջ 366, սյունակ 1 Էջ 366
ԾՈՎ (-ու) «ծով, արեւմուտք (ըստ աստվածաշնչի)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *g'ob- «ծով»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ծովագույն, ծովալիճ, ծովախոր, ծովակ, ծովակալ, ծովական, ծովածածուկ, ծովակողմն, ծովակուլ, ծովացուլ, ծովափնյա, ծովեզր, ծովեզերեայ, ծովընկեցիկ, երկծով, մեծածով, ծովախորշ, ծովահեն, ծովանկար, ծովանկարիչ, ծովաստղ, ծովափ, ծովափրփուր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. իռլ.
go