Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 132 բառահոդված (էջ 13/14)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 693, սյունակ 1 Էջ 693
ՍՏԱՀԱԿ «ստահակ, ըմբոստ, անբարեխառն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *stāhak
հմմտ. մ. պ. vistāxv «վստահ», պ. gustox «հանդուգն, լկտի», հայ. (<իրան.) վստահ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 268; Ջահ. ՀԼՊ 544
Էջ 694, սյունակ 1 Էջ 694
ՍՏԵՃ (ստեծ) «ոստայնանկի մի գործիք (կարճ ձող, որով շրջում են ստորին կամ ամրացնում գործվածքը)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)teig- «ծակել, խոցել» (անմիջական նախաձեւ՝ *steig'-)
Հայերենում հավանաբար տեղի է ունեցել *steig'- «ծակել, խոցել» եւ *steg- «ձող, մահակ, նետ» ձեւերի խառնում, ինչպես գերմանական լեզուներում, բայց *g-ի քմայնացած տարբերակով:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tejana-m
«սուր ծայր, նետի ծայր, եղեգնափայտ»
ավ.
taēya-
«նետ» մ. պ. *tēy (>հայ. տեգ)
գ.
stechen
«խփել»
Էջ 705, սյունակ 1 Էջ 705
ՎԱՐ «հերկ, կիրառում, վար, վարում»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *uedh- (անմիջական նախաձեւ՝ *vaθ-)
փոխատու լեզու՝ իրանական *vaθ-
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վարել, վարելիք, վարիչ, վարչաւոր, վարուն, վարուց, վարուցաւոր, վարոց, վարոցաւոր, վարոցել, կառավար, բռնավարել, գերեվար, գործավար, զօրավար, ժողովրդավար, իշավար, խառնավար, խոշորավար, մարդավար, վարչապետ, ամբոխավարութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 313
Էջ 706, սյունակ 1 Էջ 706
ՎԱՐԱԶ (-ի, -աց, -ու) «արու վայրի խոզ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. varāz
Իրանական փոխառություն՝ varāz. հմմտ. մ. պ. varaz, պ. varaz, gurrāz, այլեւ ավ. vārāza-:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
վարազագիր, վարազաթեւ, վարազախառն, վարազանալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
varaz
պ.
varaz, gurrāz
ավ.
vārāza-
Մատենագիտություն
H. AG 244; Աճ. ՀԱԲ 314
Էջ 720, սյունակ 1 Էջ 720
ՏԱՊ -ո «տաքություն, ջերմություն, ծովի ալեկոծություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. tap «տաքություն, ջերմություն»
փոխատու լեզու՝ պ. tāb «տաքություն, ջերմություն»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տապագին, տապախառն, տապիլ, տապախարշ, հրատապ
Մատենագիտություն
H. AG 252; Աճ. ՀԱԲ 371
Էջ 724, սյունակ 1 Էջ 724
ՏԱՐԱՓ (տարաբ), -ոյ «(անձրեւի) տարափ, ցող»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Տարաբ ձեւը, որ ԲՀ-ն մեկնում է «խուռն ինչ» կամ «խառն ինչ», բացատրւում է որպէս «որեւէ բանի բազմութիւն՝ առատութիւն» (ՀԱԲ 4, 384)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տարափել, տարափանման, տարափումն, տեղատարափ, տարատարափ, հրատարափ, թանձրատարափ, լեռնատարափ, կայծակնատարափ, հողմատարափ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 384
Էջ 733, սյունակ 1 Էջ 733
ՏՈՐՄ II «?»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տորմակերպ
Էջ 760, սյունակ 1 Էջ 760
ՓԱՐԻԶ (բարիս) «անխառն»
Ստուգաբանություն ()
Էջ 774, սյունակ 1 Էջ 774
ՔԱՂՈՑ «հայոց տոմարի հինգերորդ ամիս» (տոմարական)
Ստուգաբանություն (բնիկ հայերեն)
Կապված է քաղ «նոխազ» բառի հետ (քաղոց «անասնոց խառնոք»)
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 544
Էջ 800, սյունակ 1 Էջ 800
-ԱՐ I (հմմտ. -իր, -որ, -ուր) «մեծար, մթար, մոլար... այլեւ՝ գրաբարում այլեւս անվերլուծելի արդար, գալար, դալար, երկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-ro- (անմիջական նախաձեւ՝ *(e)ro-) *-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով
հ.-ե. *-(e)ro- ածանցից՝ *-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով։ թերեւս մասամբ խառնուել է առնել բայի ար- հիմքից ծագող ձեւերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեծար, մթար, մոլար, արդար, գալար, դալար, երկար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
δ(φ)αρόν
«երկար ժամանակ»
հուն.
*μεγαρος
«մեծարել» որտեղից μεγαίρω = մեծարել
աւ.
arə dhra-
«հաւատարիմ»
հուն.
θαλερός
«մատաղ»
Տե՛ս նաեւ