Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 189, սյունակ 1
Էջ 189, սյունակ 1
ԴԱՒ
(-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ու)
«չար միտք, չարամտություն, նենգություն, խարդախություն, դարանակալություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. dab-
«խաբել»
փոխատու լեզու՝ պրթ. daβ
«դավ, խաբեություն»
Հյուբշմանը եւ Աճառյանը բուն աղբյուրը չեն հավաստում, բայց համարում են իրանական փոխառություն (պարսկերենից):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դաւել,
դաւանք,
դաւումն,
դաւադիր,
դաւադրութիւն,
ազգադաւ,
եղբայրադաւ
Մատենագիտություն
H. AG 138, 438;
Աճ. ՀԱԲ 641;
Ջահ. ՀԼՊ 523
Էջ 190, սյունակ 1
ԴԱՓՐ
(դաբր, տափր, տարբ)
«դոփյուն, հոդի փորում եղունգներով»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
Եթե բուն ձեւը տափր-ն է, ապա այն կարող է կապված լինել տոփել բայի հետ որպէս ձայնդարձային ձեւ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայերեն
դոփել
Էջ 192, սյունակ 1
ԴԵՂ
I
(-ոյ, -աւք, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից)
«(կանաչ, դալար) խոտ, դեղաբույս, բուժախոտ, դեղ, դարման, թույն, կախարդանք, մարմինն օծելու անուշահոտ յուղ, աչքի ծարիր, թանաք, արեբ, կպչան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dhel-
«ծաղկել, կանաչել»
Այստեղից է նաեւ դեղին գույնանունը: *dhel- «ծաղկել, կանաչել» արմատից՝ *dhal- ձեւի կողքին, որից դալար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեղատու,
դեղել,
դեղագիտութիւն,
դեղագործ,
դեղոց,
դեղախոյնկ,
դեղահունդ,
դեղաբուխ,
դեղուն,
անդեղեայ,
անդեղայ,
անթեղայ,
մաղձադեղ,
մկնդեղ,
սեւադեղ,
դառնադեղ,
թմրադեղ,
կապնդեղ,
հացադեղ,
խաշնդեղ,
ծակնդեղ,
դեղագիր,
դեղատոմս,
դեղատուն,
դեղավաճառ,
դեղատուփ,
դեղափոշի,
դեղին
Տե՛ս նաեւ
Էջ 193, սյունակ 1
ԴԵՆ
«պարսկական կրոն, հավատ, աղանդ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dēn
փոխատու լեզու՝ պ. dīn
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դենադարձ,
դենակորույս,
պարսկադեն
Մատենագիտություն
H. AG 139;
Աճ. ՀԱԲ 653
Տե՛ս նաեւ
Էջ 194, սյունակ 1
ԴԵՌ
«դեռ, տակաւին, նոր միայն, ժամանակ, տարիք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dher-
«պահել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *dhers- / *dher-)
արմատից, որտեղից` դարել, դադար։ Հյուբշմանը (AG 438) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 654) համեմատում են լիտվ. dar «դեռ, տակաւին» բառի հետ, բայց սա լիտվ. dābar «դեռ, տակաւին» բառի կրճատ ձեւն է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դեռեւս,
դեռադեռ,
դեռաբողբոջ,
դեռաբոյս,
դեռահաւատ,
դեռընտիր,
մինչդեռ,
դեռահաս,
դեռատի
Մատենագիտություն
AG 438;
Աճառյան (ՀԱԲ) 654;
Fraenkel, LEW 79
Տե՛ս նաեւ
Էջ 194, սյունակ 1
ԴԵՐ-
«փոխ(ա)-. հակա-», դեր «դեր, գործառոյթ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dher-
«պահել»
արմատից, որտեղից` հայ. դարել, դադար, այլեւ հ. հնդկ. dhar- «պահել, տանել, հաստատել», հուն. θρᾶνος «աթոռ, նայելու տեղ», լիտվ. darýti «անել»։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դերանուն,
դերաքրիստոս,
դերայ,
դերասան,
դերասանական,
դերակատար,
դերաբաժանում,
դերբայ,
դեր(ա)կոմս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
դարել
հայ.
դադար
h. հնդկ.
dhar-
«պահել, տանել, հաստատել»
հուն.
θρᾶνος
«աթոռ, նայելու տեղ»
լիտվ.
darýti
«անել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 194, սյունակ 1
ԴԵՐԲՈՒԿ
(դարբուկ)
«առապար, խորդուբորդ տեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *dherbh-
«աշխատել»
որպէս «դժվարամատույց, չարչարանք հարուցող»
Բնիկ հնդեւրոպական` *dherbh- «աշխատել» արմատից` որպէս «դժվարամատույց, չարչարանք հարուցող»։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
h. անգլ.
deorfan
«աշխատել, մեռնել, խորտակվել»
մ. վ. գ.
verderben
«մեռնել, խորտակվել, կործանվել, փչացնել, վնասել»
լիտվ.
dirbti
«աշ...»
Էջ 195, սյունակ 1
ԴԵՐՁԱԿ
(-ի, -աց)
(ուշ՝ նաեւ դերձիկ, դերզիկ)
«դերձակ, հագուստ կարող, կոշկակար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *dhergh-
«պտտել, դարձնել, ոլորել»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. darzīk
փոխատու լեզու՝ պ. darzī
«դերձակ»
Աճառյանը, հենվելով Լիդենի վրա, գտնում է, որ հնարավոր է համարել բնիկ հնդեւրոպական՝ *dhergh- «պտտել, դարձնել, ոլորել» արմատից, որտեղից՝ հայ. դարձ եւ մ. պ. darzīk ձեւերը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դերձականոց,
դերձակուհի,
դերձակություն
Մատենագիտություն
H. AG 140;
Աճ. ՀԱԲ 656-657
Էջ 195, սյունակ 1
ԴԵՐՁԱՆ
«թել»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *dhergh-
«պտտել, դարձնել, ոլորել»
փոխատու լեզու՝ իրանական darzīk
փոխատու լեզու՝ պ. darz, darza
«կար»
փոխատու լեզու՝ պ. darzmān, darzan
«թել, ասեղ»
Աճառյանը հնարավոր է համարում դերձակ բառի հետ միասին համարել բնիկ հնդեւրոպական՝ միեւնույն *dhergh- «պտտել, դարձնել, ոլորել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դերձանիլ
Մատենագիտություն
H. AG 140;
Աճ. ՀԱԲ 656-657
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։