Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«ական» որոնման արդյունք՝ 4658 բառահոդված
· Էջ 13 / 466
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՏ
II
(-ի, -ից)
««աղ, աղահանք, աղոտ վայր» (տեղանուններում եւ բաղադրություններում)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sal-
«աղ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sald-)
*sal- + -d- ածական
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղտաղտ,
աղտաղտուկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
salt «աղ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 136
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՁ
(-ի, -ից)
«կարիք, պահանջ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *el-
«քաղցած. վատ (?)»
(անմիջական նախաձեւ՝ *l(k)-sk', *el-k-)
այստեղից է աղցիկփեղց (ախցիփեղց) կրկնավոր ձեւը։ Հավանաբար *el- արմատի ածականով ձեւ է նաեւ *el-g-ը, որից՝ աղկաղկ «թշվառ, աղքատ», եւ *lugk-ը, որից համարվում է աղքատ բառը, թեեւ ավելի հարմար է այն միացնել աղձ ձեւի հետ եւ բխեցնել *ln արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղձաւոր,
աղձատրութիւն,
աղձատապէս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
álkti «քաղցած լինել»
լիտվ.
alkanas «քաղցած»
հ. սլ.
alŭkati «քաղցել, քաղցած լինել»
չեխ.
lakati «պահանջ ունենալ»
ռուս. (հ. սլ.)
алкать «ցանկանալ, ծարավել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 137
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՓՈՒՐԹ
«անզուսպ, սանձարձակ»
Անստույգ
Փուրթ-ը ամենայն հավանականությամբ նույնն է փրթանիլ «ազատվել, պրծնել» (փրձանիլ, պրծմ, պրծանիլ) բայի արմատի հետ։ Կապ ունի՞ աղ-ը աղի-ք «աղիք, լար» բառի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղփրթել,
աղփրթութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՂՔԱՏ
(-ի, -աց)
«աղքատ, մուրացիկ, խեղճ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *leig-
«պակասավոր, խեղճ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(o)lika-)
թերեւս *(o)lika- նախաձեւից՝ *leig/k- «պակասավոր, խեղճ» արմատից։ Ավելի հավանական է բխեցնել *ln- «քաղցած, վատ» արմատից, որտեղից՝ աղձ «կարիք»։ Նախ՝ հնդեւրոպական *leig/k-ը, ամենայն հավանականությամբ, կապված է *el-k-, *el-g- (>հայ. աղկաղկ) արմատի հետ, երկրորդ՝ «աղքատ», «կարիքավոր» իմաստներն ավելի առաջնային են «խեղճ» փոխաբերական իմաստի համեմատությամբ, երրորդ՝ աղքատ-ի համար *oliko-ի դեպքում պետք է ենթադրել *աղիք սկզբնաձեւ, որ քիչ հավանական է։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աղքատանալ,
աղքատութիւն,
աղքատակցութիւն,
աղքատ(ա)սիրութիւն
Նոր՝
աղքատախնամ
աղքատախնամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ὀλίγος «փոքր»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 137
Տե՛ս նաեւ
Էջ 40, սյունակ 1
ԱՃ
(ուշ՝ աչ)
««աճում» (ուշ՝ «ակնուռ, աչք»)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *aug-
«աճել, պտուղ, հաստապտուղ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ogiō- *ēg-)
*ēg- արմատը թերեւս կրճատված է *aug- «աճել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աճել,
աճումն,
աճուն,
աճական,
անաճ,
գերաճումն,
դրախտաճուն,
բազմաճուն,
աճեցական,
աճեցութիւն,
աճելութիւն,
աճելական,
յ-աճ-ախ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գոթ.
akran «պտուղ»
ռուս.
ягода «հաստապտուղ, պտուղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 773;
Աճ. ՀԱԲ 140
Էջ 41, սյունակ 1
ԱՃԱՊԱՐԵԼ
«շտապել»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Բաղադրություններ (նոր)՝ աճապարանք, աճապարում։ Փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աճապարանք,
աճապարում
Էջ 41, սյունակ 1
ԱՃԱՌ
I
(-ի, -աց, -ոյ)
(աճառ, օճառ)
«օճառախոտ, օջնան, օճառ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Բաղադրություններ (նոր)՝ օճառագործ, օճառագործարան, օճառագործութիւն, օճառազգի, օճառային, օճառանալ, օճառանման, օճառաջուր, օճառացում, օճառափոշի, օճառափրփուր, օճառել, օճառենի, օճառի, օճառում։ Փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
օճառագործ,
օճառագործարան,
օճառագործութիւն,
օճառազգի,
օճառային,
օճառանալ,
օճառանման,
օճառաջուր,
օճառացում,
օճառափոշի,
օճառափրփուր,
օճառել,
օճառենի,
օճառի,
օճառում
Էջ 41, սյունակ 1
ԱՃԱՌ
II
(ուճառ, օճառ)
«նյարդ, ջիղ, կռճիկ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(բուն աղբյուրը չի հավաստված)
Բաղադրություններ՝ աճառապատ, աճառապինդ, աճառամաշկ, աճառային: Փոխառություն իրանական աղբյուրից, բայց բուն աղբյուրը չի հավաստված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աճառապատ,
աճառապինդ,
աճառամաշկ,
աճառային
Էջ 41, սյունակ 1
ԱՃԱՌ
III
(աւճառ)
«սարք, հանդերձանք, ձիասարք, օժիտ, նյութ, զարդ, առիթ, պատճառ»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
Աղբյուր՝ մ. պ. afčār
Աղբյուր՝ պ. afzar
Հմմտ. նաեւ հ. պ. ačarna (Դատուրբ):
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. պ.
ačarna
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 139
Էջ 41, սյունակ 1
ԱՃԱՐ
(-ոյ)
(հաճար)
«մի հացաբոյս` ճոճ, մնն, Triticum spelta L»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ades-
«աճար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *adio-)
(*ades/-os «աճար» ձեւի կողքին)
Քիչ հավանական է կովկասյան ծագման վարկածը։
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 15-16
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։