Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 266, սյունակ 1
ԹԻ
-ոյ
«թի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pet-
«մաքրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *pteuo-)
վերականգնում է *ptio- ձեւ
*pteuo-` *pet- «մաքրել» արմատի կողքին: Pokorny-ն (IEW 1, 627) հայ. ձեւը չի տալիս:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թիակ,
թիաւոր,
թիապարտ,
թիարան,
թիավարել,
եռաթի,
զուգաթի,
հրաթի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πτύον, πτέον
«երնելու թի»
հայ-հունական զուգաբանութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 180-181;
Ջահ. ՀԼՊ 144;
Pokorny IEW 627
Էջ 269, սյունակ 1
ԹՇՆԱՄ-
«անարգանք, նախատինք, հայհոյանք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. dušnām
փոխատու լեզու՝ պ. dušnām
Փոխառություն իրանական աղբյուրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թշնամանալ,
թշնամանք,
թշնամանիր,
թշնամանալից,
թշնամանասեր
Մատենագիտություն
H. AG 154;
Աճ. ՀԱԲ 191
Էջ 270, սյունակ 1
ԹՈԿՈՄ
«ջերմություն»
(ԲՀ)
Ստուգաբանություն ()
փոխատու լեզու՝ եբրայական xom
Ամալյանը (ԲՀ 373) առնված է համարում «Բառք եբրայեցւոց» բառարանից եւ համարում եբրայական բառ, բայց տալիս է xom սկզբնաղբյուրը։
Մատենագիտություն
Ամալյան, ԲՀ 373
Էջ 270, սյունակ 1
ԹՈՂ-
«թողնել, թույլ տալը, ներելը»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tel-
«բարձրացնել, կրել, տանել, համբերել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tolu-)
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. tolayat «բարձրացնում է, կշռում է», հուն. ταλασσω «համբերել, տանել, համարձակվել», հ. իռլ. tol «կամք», գոթ. pulan «կրել, տանել, համբերել», բոխս. AB täl «բարձրացնել, տանել»։ - Pok. IEW 1, 1060։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 195) այս ստուգաբանությունը դնում է կասկածելիների շարքում, որովհետեւ հայերեն արմատի իմաստը զգալիորեն շեղվում է։ Հմմտ. նաեւ թույլ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թողուլ,
թողութիւն,
թողարան,
անթող,
հարութող,
կնաթող,
կարգաթող,
դժուարաթող
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
tolayat
«բարձրացնում է, կշռում է»
հուն.
ταλασσω
«համբերել, տանել, համարձակվել»
հ. իռլ.
tol
«կամք»
գոթ.
pulan
«կրել, տանել, համբերել»
բոխս. AB
täl
«բարձրացնել, տանել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1060;
Աճ. ՀԱԲ 195
Տե՛ս նաեւ
Էջ 271, սյունակ 1
ԹՈՅՆ
(թիւն), -ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից
«թույն, մահադեղ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *steu-
«խտանալ, թանձրանալ»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *steu- «խտանալ, թանձրանալ» արմատի հետ, որտեղից՝ հուն. στυφιο «թանձր լինել, սեղմել» (*steu-)> «տտիպ, կծու», στυγος «ատելի բան» (*teu-no-, *tou-no- > թոյն՞)։ Անհավանական է նաեւ Աճառյանի ստուգաբանութիւնը հուն. κτείνω «սպանել» բայի հետ ունեցած կապի մասին (որպես «սպանիչ»)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թունաւոր,
թիւնաւոր,
թունել,
թունալից,
թունամուխ,
թիւնաբեր,
թիւնաբուխ,
ապաթոյն,
դառնաթոյն,
չարաթոյն,
իժաթոյն,
հրաթոյն,
եռաթիւնեալ
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 670-671
Էջ 272, սյունակ 1
ԹՈՐԹՈՐ
(բբ)
«հորդոր, փափագ, անձուկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ter-
«բարձրաձայն խոսել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tortor-)
o ձայնդարձով ձեւ
«բարձրաձայն խոսել» արմատից: վերականգնվում է միայն *o ձայնդարձով ձեւ՝ *tor-, *toro-s- «բարձրաձայն, պարզորոշ», մինչդեռ հայ. ընթեռնում բայը ցույց է տալիս նաեւ *e-ով ձեւ:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
թրթրակ
«ճարտարախոս, արագադարձ (լեզվի մասին), հորդորիչ»
հուն.
τορος
«թափանցող, սրանցիկ, հասկանալի»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1088-1089
Էջ 275, սյունակ 1
Էջ 276, սյունակ 1
ԹՈՒՐՋ
«թրջում, թրջոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ter-
«անմաքուր հեղուկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tōrg'hio-)
որտեղից՝ հայ. թոր, թուրմ, թարախ, թրիք: Հայերենը ցույց է տալիս հնդեւրոպական արմատի ավելի լայն «հեղուկ» իմաստը:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թրջած,
թրջել,
թրջոց,
անթրիջ
Էջ 276, սյունակ 1
ԹՈՒՓ
-ոյ
«թուփ, կարճ ծառ, տերեւալից ճյուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *tu-
«ուռչել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *tu-pho-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թփամուտ,
թփատեսակ,
թփուտ,
թաւաթուփ,
թանձրաթուփ,
վարդաթուփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. անգլ.
dūf
«սաղարթ, տերեւափունջ»
հ. անգլ.
dufel
«թուփ»
Էջ 276, սյունակ 1
ԹՈՒՔ
-ոյ
«թուք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sp(h)-iēu- / *(s)t(h)iē-u-
«թքել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *thu-ko-)
բնաձայնական արմատից. կարող է լինել անփոփոխ բնաձայնական կազմություն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թքել (թքնուլ),
թքթքել,
թքակոծ,
թքալից,
թուքընկալ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հնդկ.
thūt-kāra
«բարձրաձայն թքելը»
հուն.
πτύω
«թքել»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։