Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«թեր» որոնման արդյունք՝ 1906 բառահոդված
· Էջ 129 / 191
Էջ 510, սյունակ 1
ՄԱՌ
II
(մեռ)
«ցլեփ (ծլեպ), փուշ»
(ԲՀ՝ «խոշ»)
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mer-
«տորորել, շփել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mṛ-s- (*mer-s-))
s-աճականով
Առաջացել է հնդեւրոպական *mer- «տորորել, շփել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
maši- «փոշի»
մ. վ. գ.
zer-mürsen «փշրել»
հայ.
մաշ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 258
Էջ 510, սյունակ 1
ՄԱՌ
IV
(բ. մար)
«գինու կամ քացախի փառ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mer-
«մութ գույն, սեւ, կեղտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mṛ-s-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
μόρνον «կեղտոտ»
Էջ 511, սյունակ 1
ՄԱՍՆ
-ին, -ունք, -անց
«մաս, նշխար(ք), վայրկյան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mē-
«չափել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mə-k'-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մասնաւոր,
մասնիկ,
մասնաւորել,
մասնատուփ,
անմասն,
բազմանմասն,
հողամասն,
կիսամասնեայ,
եաւթնամասնեայ,
բարեմասնութիւն,
մանրամասն
Նոր՝
մասնակի, մանրամասնել, մանրամասնութիւն
մասնակի, մանրամասնել, մանրամասնութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
mātra-māti- «չափ»
ավ.
mā- «չափել»
հ. պ.
mā- «չափել»
ռուս.
мера «չափ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 137
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՍ
I
(բբ)
«ածիկ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց, խոնաւ, հիւթեղ, ճարպոտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mad-s-to-)
արմատից: հմմտ. հայ. մածար/ռ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
māstu- «թթուած»
պ.
mast «թթու կաթ, մածուն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 136
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՍ
II
(մազդ)
«պինդ, հաստ, թանձր, համբերատար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց. պարարտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mads-to- կամ *mad-do-)
եթէ *mad-do- -> *mat-to- -> մաստ < հ.-ե. *mad-
Բաղադրութիւն՝ մաստ(ն)ութիւն: Աւելի քիչ հաւանական է փոխառութիւն համարել իրանական աղբիւրից՝ māsta «մեծ», ինչպէս կարծում է Հ. Աճառեանը (ՀԱԲ 3, 222):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մաստ(ն)ութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. վ. գերմ.
mast «բտում, պարարտացում»
ալբ.
májmem «հաստանալ, գիրանալ»
սլ.
māscdan «մակարդվել»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 222
Տե՛ս նաեւ
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՍ
III
(բբ)
«բողբոջած ու մաքրված գարի` գարեջուր պատրաստելու համար»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց. պարարտ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mads-do- կամ *mad-do-)
եթէ *mad-do- -> մաստ
Իմաստով հեռու է իրանական ձեւերից, եւ դժվար է փոխառութիւն ենթադրել:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պրսկ.
māst «մածուն»
հ. վ. գերմ.
mast «բտում, պարարտացում»
հ. հնդկ.
māda-
ավ.
maθa- «հարբեցնող խմիչք»
հ. հնդկ.
mattá- «հարբած, գրգռված»
լատ.
mattus «հարբած»
հ. անգլ.
mōs «շիլա, կերակուր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 512, սյունակ 1
ՄԱՏ
II
(մատոյց «զառիվեր» բառի մէջ)
«զառիվեր»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական (՞)
(թերեւս)
Աղբյուր՝ ավ. mati-
(թերեւս)
«լեռան ելուստ, ցցուածք»
Եթէ ճիշտ է առանձնացուած (հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 3, 270) մատ «մոտ» արմատից:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 270
Տե՛ս նաեւ
Էջ 513, սյունակ 1
ՄԱՏԵՆԻԿ
««հիմնական (կամ «հեծելակային»)» (՞)»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրանական *mātyānik
(թերեւս)
հմմտ. մատեան «հիմնական, ընտիր» կամ, թերեւս, mātyān «զամբիկ»:
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 533
Էջ 513, սյունակ 1
ՄԱՏՉԻԼ
(մատիզ կամ մատուզ)
«մածվել, կպչել, փակչել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
«թաց, խոնավ, կաթել, հյութեղ, պարարտ, բտած»
(անմիջական նախաձեւ՝ *mad-ig’h- (-ug’h-))
որտեղից նաեւ մատաղ, մածառակ, մաճար/ռ: Տարբեր է մածիլ-ից, որ *mag’- արմատից է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մատզողական
Էջ 513, սյունակ 1
ՄԱՏԻՏԵՂ
«հավկլտենի (բույս)»
Ստուգաբանություն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *mad-
Կազմված է մատի եւ դեղ բաղադրիչներից՝ վերջինիս դ>տ առնմանական խլացմամբ. մատի-ն կարող է ծագել հնդեւրոպական *mad- արմատից
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։