Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված
· Էջ 128 / 210
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՃԱՐ
I
-ոյ
(բ. աճար)
«հաճար (հացաբույս)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ad-
«հաճար»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ades/ados-)
*-io- ածանցով՝ *adio -> ած- (+ -ար ածանց)
նախաձեւի *ad- արմատից՝ *-io- ածանցով՝ *adio -> ած- (+ -ար ածանց)։ Կովկասյան մերձիմաստ ձեւերը, որոնք Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 15-16) կասկածով դիտում է որպես հայերենի աղբյուրը, պետք է համարել հայերենից փոխառված
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
ador «հաճար»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 15-16
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՄ
I
-ոյ
«համ, կարգուկանոն»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *sap-
«համ առնել, ընկալել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sapmo-)
եթե վերջինը չի տալիս *հատմ
արմատից, որի անածանց ձեւն է *sap'b- «համ առնել, ընկալել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համեղ,
համեղահամ,
համահամ,
համտեսել,
համեստ,
համեստաբարոյ,
անհամ,
անհամիլ,
քաղցրահամ,
բարեհամ,
սրբահամ,
գինեհամ,
դառնահամ,
լեղահամ
Նոր՝
համեստափայլ, անհամեստութիւն
համեստափայլ, անհամեստութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
sapio «ճաշակ ունենալ կամ զգալ, լինել խելացի, բանական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 880;
Ջահ. ՀԼՊ 146, 189
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՄ
II
-ի, -աց
«սեռական օրգան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sap/b-
«համ առնել, ընկալել»
ինչպես կարծում է Լիդենը (AS 67), հ. հնդկ. sάpa- եւ լատ. sōpiō «առնանդամ» բառերի հետ միասին կապված է հնդեւրոպական *sap/b- «համ առնել, ընկալել» արմատի հետ, որից ծագում է նաեւ համանուն համ «ճաշակ» բառը
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sάpa- «առնանդամ»
լատ.
sōpiō «առնանդամ»
Մատենագիտություն
AS 67
Տե՛ս նաեւ
Էջ 440, սյունակ 1
ՀԱՄ-
(հան-, հոմ-, հունաբան ձեւերում՝ ան-, ամ-)
«միեւնոյն, համայն, ամբողջովին, շատ»
Փոխառություն (՞)
Աղբյուր՝ իրանական ham-
(թերեւս)
Աղբյուր՝ իրանական han-
(թերեւս)
թերեւս մասամբ խառնված բնիկ ձեւերի հետ, մասամբ՝ ձեւափոխված հուն. άμός-ի ազդեցությամբ: Իրան. եւ հուն. ձեւերը գալիս են հնդեւրոպ...
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համալսել,
համաչափ,
համապայծառ,
համարձակ,
համբարձումն,
համբերել,
համբերութիւն,
համայն,
հանդէպ,
հանդիպիլ,
հանդիսակ,
հանուր,
հանրական,
ընդհանուր,
հոմերամ,
հոմազգի,
հոմասեռ,
հոմատոհմ,
հոմատեսակ,
հոմացել,
հոմահայր,
հոմիլ,
ամփոփ,
համազգեստ,
համակարծիք,
համակիր,
համապատասխան
Էջ 442, սյունակ 1
ՀԱՄԲԱՒ
(-ոյ, -ու, -ի, -աց)
«համբավ, հռչակ, լուր»
Փոխառություն
հ.-ե. արմատ՝ *bha-
«խոսել»
Աղբյուր՝ իրանական *ham-bav
bav-ի համար հմմտ. խոտ.-սակ. pra-vā- «զրույց» (<հնդեւրոպական *bha «խոսել», հայ. բա-մ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համբաւել,
համբաւաւոր,
համբաւակոծ,
համբաւահան,
համբաւատենջ,
չարահամբաւ,
բազմահամբաւ,
բարեհամբաւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
խոտ.-սակ.
pra-vā- «զրույց»
Մատենագիտություն
Bailly None;
DKS 294;
Ջահ. ՀԼՊ 530
Էջ 443, սյունակ 1
ՀԱՄՏԻԿ
«համապատիվ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *deu-
«հարգել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *տիկ)
կազմված է համ- նախածանցով
կազմված է համ- նախածանցով` *տիկ անծանոթ արմատից, որ կարող է կապ ունենալ հնդեւրոպական *deu- «հարգել» արմատի հետ:
Էջ 443, սյունակ 1
ՀԱՄՐ
(-եր)
«համր, մունջ»
Ծագումն անհայտ է
Հնդեւրոպական ծագման համոզիչ վարկած չի առաջարկված:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
համրանալ,
համրութիւն
Էջ 444, սյունակ 1
ՀԱՅԹԵԼ
«հոդել, կցել, կապել»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sei-
«կապել, թոկ, փոկ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *səit(h)-)
բնիկ հնդեւրոպական՝ *səit(h)-՝ *sei- «կապել, թոկ, փոկ» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հայթ(հ)այթել,
հայթ(հ)այթանք,
հեթեթանք,
հայթայթումն,
հեթեթ,
անհեթեթ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sada
հ. վ. գ.
seito «թոկ»
գերմ.
saitas «կապ, շղթա, թել»
պրուս.
saitan «փոկ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 146
Էջ 444, սյունակ 1
ՀԱՅԻԼ
«նայել, դիտել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հնդեւրոպական ծագումը, բայց եղած վարկածները բավարար հավաստիություն չունեն
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հայելի,
հայեցացք,
երկնահայեցաց,
քաղցրահայեցաց,
յառաջահայեցաց,
իմաստնահայեցաց,
լուսահայեցաց,
ծովահայեցաց,
ընդվայրահայեցաց,
դժնահայեցաց
Նոր՝
հայեցակարգ, հայեցավոր, հայեցողություն
հայեցակարգ, հայեցավոր, հայեցողություն
Էջ 444, սյունակ 1
ՀԱՅՍ
-ի, -ից (°)
(ի հայսի, ի հայսէ)
«ջրաշաղախ ալյուր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *pak-
«ամրացնել»
Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական *pak- «ամրացնել» արմատի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թելահայս,
հայսալի,
հայսզգալ,
հայսողի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
pas- «իրար կպցնել, միացնել»
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։