Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«որ» որոնման արդյունք՝ 4475 բառահոդված · Էջ 127 / 448
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱԽԻԾ (-ի, -ից) «թախիծ, տրտմութիւն, վիշտ»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *tā- «հալչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *tā-k) (*tā-kh > թախ)
կապ ունենայ հնդեւրոպական *tā-k ձեւի հետ՝ *tā- «հալչել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թախծիլ, բաղձիլ, բաղճիլ, թախծութիւն, թախծալից, ծանրապախիծ, յոգնաթախիծ, նորթախիծ
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱԿԱՐԴ (-ի, -աց) (թակարթ) «թակարդ, որոգայթ. վանդակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tag- «շօշափել, բռնել» -արդ ածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թակարդապատ, թակարդապատեալ, թակարդադիր, թակարդել, թակարդափակել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. τεταγών «բռնող»
լատ. tangō «շօշափել, դիպչել, բռնել, խփել»
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱՀՐԻԼ «սայթաքել (?)»
Ծագումն անհայտ է (՞)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 143) կապում է թրք. դահրիլ «հոգնել» բառի հետ, որի ծագումը նոյնպէս անյայտ է եւ որի իմաստը համատեքստին չի համապատասխանում:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 143
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱՂ I «թաղ, քաղաքամաս»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղնորդ, թաղերգիչ
Նոր՝
թաղական, թաղակից, թաղամաս, թաղապետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ. tellus «երկիր, երկրամաս, հողամաս»
հ. խոր. talam «երկիր»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 1061; Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱՂ II «խիտ, սեղմ, թաղիք, կաճ, գլխարկ (թաղիքէ, ապա՝ ընդհանրապէս)»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ» (անմիջական նախաձեւ՝ *tol-)
քանի որ բնիկ հնդեւրոպական *tol- *tel- ձեւի հետ է կապվում
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղուն, թաթաղուն, թաղեայ, թաղի, թաղիք, թաղիանալ, թաղահար, թաղհար, թաղագործ, թաղաթափ, թաղակ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tala «հարթութիւն»
լիտվ. pa-talas «տախտակ»
պրուս. talus «հատակ»
լատվ. talināt «փռուել, ծաւալուել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 153
Էջ 255, սյունակ 1 Էջ 255
ԹԱՂԱԹԵԱԼ «արեւածագից յետոյ տասներորդ ժամ»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԱՆԹ (-ոյ, -ի, -աց) (թաղանդ) «բարակ մաշկ, բաղիրթը պատող ճարպ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ, հարթ գետին, տախտակ»
Ավելի քիչ հավանական է *stel- «փռել» արմատից, որտեղից՝ հայ. առաստաղ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղանթադեղ, թաղանթազարդ, թաղանթապատել, թաղանթիլ, թաղանթեայ, թանձրաթաղանթ, լուսաթաղանթ, ծովաթաղանթ, հրաթաղանթ
Նոր՝
թաղանթածածկ, թաղանթանյութ, թաղանթաշերտ, թաղանթավոր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. tala «հարթություն. ձեռքի ափ, ներբան»
հուն. τηλία «մաղի շրջանակ, տախտակամած»
հ. անգլ. dille «տախտակ, հատակ»
ռուս. по-толок «առաստաղ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԱՄՄ- (թաղամս-) «կրտում, ամորձատում»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ հուն. θλάσμα (թերեւս) «ճմլում, մալում»
թաղամս ձեւն ստեղծվել է կեղծ ստուգաբանությամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
թաղամսատր, թաղամսատոր, թաղամսմեղ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 146
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԱՐ «կոնաձեւ խեցաման (ուշ՝ ծաղկաման)»
Փոխառություն
Աղբյուր՝ չաղաթ. tayar < պ. tayar) «սափոր» «պնակաձեւ կավե աման»
Սխալ է բխեցումը հնդեւրոպական աղբյուրից (Pok. IEW 1, 1061)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կալաթաղար
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 146; Pok. IEW 1061
Էջ 256, սյունակ 1 Էջ 256
ԹԱՂԹ I «ձվի փառ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *tel- «հարթ. հարթ գետին. տախտակ»
արմատից, որտեղից, թերեւս, հայ. թաղ, թաղանթ
Տե՛ս նաեւ