Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 124 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 429, սյունակ 1 Էջ 429
ԿՈՒՐ III «մի վնասակար միջատ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer- «կլանել, ուտել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷ(ə)r-)
արմատից, որտեղից` հայ. կեր, կերակուր (հմմտ. ուտիճ)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 429, սյունակ 1 Էջ 429
ԿՈՒՐԾՔ (-ից) «կուրծք»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gug'-ro-) *-g' ածականով ձեւից
բայց բուն նախաձեւը չի ճշտուած։ հնչիւնապէս քիչ հաւանական են` 1) համեմատութիւնը ռուս. грудь «կուրծք» (<*grendh-. հնարաւոր է ենթադրել առանց ռնգայինի եւ շնչեղ *d-ով ձեւ)։ 2) բխեցումը *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատի *-g' ածականով ձեւից կազմուած *gug'-ro- նախաձեւից։ *geu-g'-ի համար` հմմտ. լիտվ. gùžas «կոճ, կոնգոմ, ելունդ»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կրծացաւութիւն, կրծապահ, կրծանոց, կրծաբախ, միջակուրծք, կրծկալ, կրծոսկր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս. грудь «կուրծք» (<*grendh-)
լիտվ. gùžas «կոճ, կոնգոմ, ելունդ»
Էջ 430, սյունակ 1 Էջ 430
ԿՈՒՔ ««կքում, կքվելը, կռացում» (ԲՀ՝ «խոնարհք» կամ «կնիք»)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gu-k-) *-k ածականը մնում է առանձնակի
կան *gu-g-, *gu-g՛- ձեւեր
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կքել, կքում
Էջ 430, սյունակ 1 Էջ 430
ԿՈՓ II ««պաշարում» (ԲՀ)»
Ծագումն անհայտ է
կապ ունենա հնդեւրոպական *geu- «ծռել, կամար կազմել» արմատի հետ՝ *-ph ածականով
Էջ 430, սյունակ 1 Էջ 430
ԿՈՓ III (կոփ-) «տաշում, խփում, ծեծում»
Բնաձայն (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kep/b(h)- «սուր գործիքով կտրել, ճեղքել» որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
հիմքերը հասնում են մինչեւ հնդեւրոպական *(s)kep/b(h)- «սուր գործիքով կտրել, ճեղքել» արմատը, եւ որը, որպես բնաձայնական արմատ, չի ենթարկվել բաղաձայնական տեղաշարժի
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոփել, կոփած, կոփածոյ, կոփիչ, կոփիւն, կոփոն, քար(ա)կոփ, փայտակոփ, դրամակոփ, թակակոփ, կարծրակոփ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. kep «կտրել, տաշել, ծակել, փորել»
լիտվ. kapóti «կտրել, ծեծել»
հ. սլ. kopati
ռուս. копать «փորել»
Էջ 430, սյունակ 1 Էջ 430
ԿՌԱՆ II «հացենի՞»
Ստուգաբանություն (՞)
Բաղադրություն՝ *կռանի (> բրբ. կռնի՞): Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *ger- «պտտել, ոլորել» արմատի հետ (*gēr-s > կռ-՞):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռանի, կռնի
Էջ 431, սյունակ 1 Էջ 431
ԿՈՒՉ «թռչունի ձայն»
Բնաձայն
Բնաձայնական կազմութիւն։ - Աճ. ՀԱԲ 2, 670։ Սակայն հնարաւոր է կապը հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատի հետ, որից՝ կռունկ բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռչել, կռչաձայն, հաւ(ա)կռիչ, գուժակռիչ, մագակռիչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 670
Էջ 431, սյունակ 1 Էջ 431
ԿՈՒԻ (-ոյ) «կառչելու տեղ, կովան, կռիվ, ընդհարում, պայքար, պատերազմ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷēr- «ծանր» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷēri- (°))
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *gʷēri- (°) *gʷēr- «ծանր» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռուիլ, կռուական, կռուակից, կռուանոց, կռուասէր, կռուարար, գազանակռիւ, զատեկռիւ, բանակռիւ, մենակռիւ, մերկակռիւ, նաւակռիւ, բռնակռիւ, լծակռիւ, ընդդիմակռուել, անկռիւ, անկռուելի, բանակռուութիւն, ոտնկռիւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. βρῑμη «խիստ, ճնշում, գրոհ»
հ. վ. գ. krēg «համառություն»
մ. վ. գ. kriec «ջանք, կայունություն, կռիվ, վեճ»
գ. krieg «կռիվ»
Էջ 431, սյունակ 1 Էջ 431
ԿՌՃԵԼ (*կռոտ) (բրբ. կռոճ «մանր կտոր») «խփել, զարկել, զարդել, փշրել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, ոլորել»
Հազիվ թե կապ ունենայ հնդեւրոպական *ger- «պտտել, ոլորել» արմատի հետ, որից ծագում է գ. krumen (հզն.) «փշրանք» բառը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռճումն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գ. krumen (հզն.) «փշրանք»
Էջ 431, սյունակ 1 Էջ 431
ԿՌՆՁԻԼ I (կռունճ) (բրբ.) «կծկվել, կուչ գալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g(ē)rēngh-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *g(ē)rēngh-` *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
գ. kringeln «գալարվել, ոլորվել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 672