Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 1597 բառահոդված (էջ 123/160)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 594, սյունակ 1 Էջ 594
ՇՈՒՇՏԱՆԴԱՄ (բբ) «անկար, առնապես անկարող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. šuštandām
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 537
Էջ 594, սյունակ 1 Էջ 594
ՇՈՒՊ «նուրբ կտոր»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. šūb «փաթթոց, թաշկինակ»
Հնչյունապես քիչ հավանական է աղբյուրը համարել արաբ. šubba-ն, որից միջնորդաբար ռուս. шуба «մուշտակ»։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
արաբ.
šubba-ն
ռուս.
шуба
«մուշտակ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 538
Էջ 594, սյունակ 1 Էջ 594
ՇՈՒՌ (բ. ժուռ) «շուռ տալը, դարձ, պտույտ»
Ստուգաբանություն ()
Էջ 595, սյունակ 1 Էջ 595
ՇՈՒՐՋ «շուրջ, բոլորտիք, շրջան, պտույտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «շրջել, ծռել» *-k/gh- աճականների քմայնացմամբ (*-ki-, *-ghi-)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)kreu- սահող ձայնդարձով
թերեւս այն արմատի սահող ձայնդարձով:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շրջել, շրջշրջել, շրջան, շրջանակ, շրջանակել, շրջանկեալ, շրջանակի, շրջեալ, յեղաշրջել, շրջակի, շուրջանակի, շուրջառ, շուրջտեսանելիք, խելաշուրջ, գաղտաշուրջ, դժվարաշուրջ, դիւրաշուրջ, շուրջկալ, շուրջպար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
virum
«շուրջ(ը)»
ռուս.
круг
«շրջան»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 597, սյունակ 1 Էջ 597
ՇՓԱՆԱԼ «խրոխտալ, պարծենալ, ամբարտավանություն անել, շփանալ, երես առնել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «ուշադրութիւն դարձնել»
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «նետել, հալածել»
արմատներից որեւէ մեկի հետ (*skhu-ph-> շուփ՞)
Էջ 597, սյունակ 1 Էջ 597
ՇՔՐԻԿ (շիքրիկ) «սուրհանդակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ վրաց. šikriki «սուրհանդակ»
բառի հետ մի երրորդ լեզուից
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 547
Էջ 600, սյունակ 1 Էջ 600
ՈՂԿՈՂԱՆԻԼ «դանդաղել»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Էջ 600, սյունակ 1 Էջ 600
ՈՂԿ- (ողոկ կամ ողիկ) «դառը» (ԲՀ)
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողկութիւն
Էջ 601, սյունակ 1 Էջ 601
ՈՂՈՄՊԻԱԴ (-ի, -աց) (ոլոմպիադ, ոլոմպիաս, ոլոմպիաթ, ոլիմպիադ, ոլիմպիաթ, ողումպիադ, ողիմպիադ, ողիմպիաս, ղիմպիադ) «օլիմպիադա»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. Ὀλυμπιάς, -άδος
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողումպիական
Մատենագիտություն
H. AG 368; Աճ. ՀԱԲ 555
Էջ 602, սյունակ 1 Էջ 602
ՈՂՋ (-ոյ) «առողջ, ամբողջ, ամբողջական, ողջամիտ, ողջախոհ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *solo- «անվնաս, ամբողջական» (անմիջական նախաձեւ՝ *solio-)
Հյուբշմանը (IF 19, 476) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 558) բխեցնում են *olyo- արմատից (հմմտ. հ. հոլ. oll «ընդարձակ, մեծ», գոթ. alla, հ. վ. գ. all, անգլ. all «ամբողջ, ողջ»): Հնարավոր է երկու հիմքերի բաղարկություն: Կապ ունի՞ ուրարտ. alguse «կյանք» բառը հայ. ողջ-ի հետ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ողջանալ, ողջոյն, ողջախոհ, նախողջոյն, առողջ, ամբողջ, բխջախոհ, ողջերթ, անառողջ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
sarva
«ամբողջ, բոլոր»
հուն.
ὀλος
«ամբողջ, ամբողջական»
լատ.
salvus
«ողջ, անվնաս»
լատ.
salus
«առողջություն»
թոխս. A
salu
«ամբողջովին»
թոխս. B
solme
«ամբողջ, ամբողջական»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 979-980; IF 476; Աճ. ՀԱԲ 558