Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«եւ» որոնման արդյունք՝ 4539 բառահոդված · Էջ 122 / 454
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 224, սյունակ 1 Էջ 224
ԵՐԵՒԻԼ «բույսի ժանգ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *erebh- «մութ, կարմիր, դարչնագույն» *-իլ ածանցով
այս արմատից են կազմված բազմաթիվ բուսանուններ եւ կենդանական անուններ՝ տրված ըստ գույնի։
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 224, սյունակ 1 Էջ 224
ԵՐԵՔ (-ից) «երեք (3)»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *treies- «երեք» (անմիջական նախաձեւ՝ *tri-) բաղադրություններում
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *treies-, *tri- (բաղադրություններում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեքամեայ, երեքիկին, երեքկնիկ, երեքտասան, երեք(հ)արիւր, երեքսաւրեայ, երեքակ, երեքլեզուեան, երեքբզեան, երեքպայծառ, երեքապայծառ, երեքսրբեան, երեքայարկ, երեքայարմար, երեքնուկ, երեքնուկի, երիցս, երիր, երրորդ, երրորդութիւն, երրակի, երրակ, երեքեան, եռայարկ, եռանկեան, եռավանկ, եռանկիւն, եռաժանի
Նոր՝
եռափ, եռակայմ, եռահատոր, եռապատիկ, եռապատկել, եռապետ, եռապետութիւն, եռապետական, եռաստիճան, եռատամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. trayā
հուն. τρεῖς
լատ. trēs
հ. խլ. tri
գոթ. þreis
պրուս. tris
խեթ. tri «3»
Մատենագիտություն
H. AG 444; Աճ. ՀԱԲ 50; Pok. IEW 1090-1091
Էջ 224, սյունակ 1 Էջ 224
ԵՐԷ (-ոյ) (երէ, երայ, հգն. երունք) «որս, որսի կենդանի, կենդանի էակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *er(i)- «կենդանանիշ» (անմիջական նախաձեւ՝ *eretiio-)
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *eretiio- (՞) *er(i)- կենդանանիշ արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երէվայրի, քաջերէ, շիկերէ, երէորս
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. երինջ, որոջ (<*երոջ)
հուն. ἔριφος «ուլ»
լատ. ariēs, -etis «արու ոչխար, խոյ»
հ. խլ. heirp «այծյամ, այծ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 123
Էջ 224, սյունակ 1 Էջ 224
ԵՐԷԹ (երեք) «հալումաշ, նիհար, ցամաքած» եւ «ճեղքված, ճաքճաքած (՞)»
Բնիկ հնդեւրոպական (՞)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker- «կտրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *krei-t-)
Եթե ընդունելի է երկրորդ իմաստը, ապա, թերեւս, ծագում է հնդեւրոպական *krei-t-ից` *(s)ker- «կտրել» արմատից։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երթանալ
Էջ 224, սյունակ 1 Էջ 224
ԵՐԹԱԿ «համատարած» (ԲՀ)
Անստույգ
Ճիշտ ձեւն է երկաթ, որ առկա է բոլոր ձեռագրերում, բացի մեկից (հմմտ. Ամալյան, ԲՀ 365). բայց ինչո՞ւ է բացատրված «համատարած»։
Էջ 224, սյունակ 1 Էջ 224
ԵՐԷԿ (-ի, -եկի եւ -իկի) «երեկ, երեկվա օր»
Անստույգ
Նույնն է համարվում երեկ «երեկո» բառի հետ, բայց հնչյունական փոխհարաբերությունը չի բացատրված։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երեկեան, իրիկեան, երեկածին
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 52
Տե՛ս նաեւ
Էջ 225, սյունակ 1 Էջ 225
ԵՐԹ (-ի, -ից) «ընթացք, երթալ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *er- «շարժ(վ)ել, բարձրանալ, իջնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *erth-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
երթալ (երթանալ), երթեւեկ, երթեւեկել, երթումն, ողջերթ, սերմներթութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ. ar «շարժ(վ)ել»
հուն. ερχομαι «գալ»
հայ. յառնել, յորդորել
Մատենագիտություն
H. IF Anz. 47; Աճ. ՀԱԲ 53
Էջ 225, սյունակ 1 Էջ 225
ԵՐԹԱՍ «մեռածի հոգի»
Փոխառություն
հանդիպում է երթաս եւ մանէս կապակցության մեջ, որոնցից երկրորդը լատիներենից է, բայց երթաս-ը լատիներենում չի հանդիպում
Էջ 225, սյունակ 1 Էջ 225
ԵՐԻ (-ւոյ, -եաց) (երի) «կենդանու կրծքամաս, երբուծ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *rēiti-
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 54) բխեցնում է հնդեւրոպական *perə- «առջեւ» ձեւից, բայց բերած օրինակները բուն մարմնամասերի անուանումներ չեն:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. rietas «ազդր»
լատվ. rieta «ոտք»
հ. սլ. ritə «հետույք»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 863; Աճ. ՀԱԲ 54
Էջ 225, սյունակ 1 Էջ 225
ԵՐԻԱՍ ««մրտենի» («մրտին տակն»)»
Փոխառություն (թերեւս)
Աղբյուր՝ հուն. ίρή (ιερος) (թերեւս) «սուրբ»
Աղբյուր՝ արաբ. ā s (թերեւս) «մրտենի»
ըստ Seidel-ի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 55