Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 582, սյունակ 1
ՇԱՏ
I
(-ի)
«շատ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *šāt
Փոխառության աղբյուր՝ սողդ. š't
Փոխառության աղբյուր՝ պ. šād
«հարուստ, շատ, առատ»
Փոխառության աղբյուր՝ պ. šādāb
«շատաջուր, հյութեղ»
Փոխառություն իրանական աղբյուրից՝ *šāt։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շատանալ,
շատախոս,
շատակեաց,
շատատես,
շատախոսել,
շատիխոսութիւն,
մարակաշատ,
արիւնաշատ,
մարդաշատ,
երիվարաշատ,
ընչաշատ
Մատենագիտություն
H. AG 212;
Աճ. ՀԱԲ 498;
Ջահ. ՀԼՊ 538
Էջ 582, սյունակ 1
ՇԱՏ
III
««քաղաք» (տեղանուններում)»
(տեղանուններ)
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական šāt
«ուրախ»
«ուրախ» իմաստից փոխաբերությամբ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
Արտաշատ,
Վասակաշատ,
Վարդանաշատ
Մատենագիտություն
H. AG 212;
Աճ. ՀԱԲ 499
Էջ 582, սյունակ 1
ՇԱՐ
I
(ուշ՝ -ի, -ու)
«շարք, շարվածք, խումբ, բազմություն»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *ers-
«շարել, միացնել»
Քիչ հավանական է միացնել հնդեւրոպական *ers- «շարել, միացնել» (հայ. յեռուլ) արմատի հետ որպես կողմնակի հնդեւրոպական շերտի բառ (հնդեւրոպական այլ լեզվի ներդրում)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շարել,
շարումն,
շարական,
շարոտել,
մարգարտաշար,
միաշար,
շողաշարել,
զուգաշարել,
շարադրել,
շարադասել,
շարունակել,
շարաձայն,
շարունակ
Նոր՝
շարունակելի, շարահիւսութիւն
շարունակելի, շարահիւսութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
συν-
«նախածանց»
շար- «համա-»
Էջ 583, սյունակ 1
ՇԱՐԴԱԿ
(շարդուկ)
«ճիճվահան մի բույս»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 583, սյունակ 1
ՇԱՐԺ
(-ի, -ից)
«երերում, շարժում, երկրաշարժ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-
«պտտել, դարձնել, շրջել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *sker-gh-)
*gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *(s)ker- «պտտել, դարձնել, շրջել» արմատի հետ՝ *sker-gh- > շարժ (*gh > ժ անցման համար հմմտ. *eghi- > իժ)։ Կասկածելի է իրանական ծագման վարկածը։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շարժել,
շարժահիմն,
շարժումն,
շարժուն,
շարժիչ,
անշարժ,
գետնաշարժ,
դյուրաշարժ,
թեթեւաշարժ,
հողմաշարժ,
երկրաշարժ,
զինաշարժ,
արագաշարժ,
դժվարաշարժ,
շարժապատկեր,
շարժառիթ,
շարժօն,
անշարժութիւն
Տե՛ս նաեւ
Էջ 584, սյունակ 1
ՇԱՒԱՐՇԱՆ
«մի մեծ (փղանման) կենդանի»
Ծագումն անհայտ է
Էջ 585, սյունակ 1
ՇԵՂԲ
«դանակի մետաղյա մաս, դանակի բերան»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *skhel-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *(s)kel-p-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 508) բխեցնում է ասոր. selpa «դանակ» բառից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շեղբիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
scalpe
«կտրիչ, հատիչ»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 127;
Աճ. ՀԱԲ 508
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՐԵՓ
(շերեպ)
«շերեփ, մեծ գդալ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *sker-
«կտրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhereph- (*skhereb-))
բնիկ հնդեւրոպական՝ *skhereph- (*skhereb-)` *sker- «կտրել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերեփակոթ,
շերեփաձեւ
Նոր՝
շերեփով
շերեփով
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ռուս.
черпать
«քաշել, հանել, շերեփել»
ռուս.
черпак
«շերեփ»
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԵՐՏ
(-ի, -ից)
«շերտ, երկար եւ տափակ կտոր»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *(s)k(h)ed-
«ճեղքել, ցրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *skhed-ri-)
Աճառյանը համարում է կասկածելի։ Ավելի քիչ հավանական է բխեցնել *skerd- «կտրել» արմատից (*skherd- >շերտ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շերտակոտոր,
շերդակոտոր,
շերտափակ,
շերտաւոր,
շերտաւորում,
շերտաւորութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
skhadatē
«ճեղքել»
հուն.
σκεδάννυμι
«ցրել, կոտորել»
լիտվ.
škedėns
«կտոր, տաշեղ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 919;
Աճ. ՀԱԲ 511-512
Էջ 586, սյունակ 1
ՇԷՆ
(-ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից)
«շինվածք, շինություն, գյուղ, ավան, մարդաբնակ, ուրախ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական *šēn
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
շինել,
շինութիւն,
շինական,
շինականաշէն,
շինակեաց,
շինամէջ,
շինարար,
շինասէր,
անշէն,
նորաշէն,
մարդաշէն,
բարեշէն,
խորանաշէն,
մեհենաշէն
Նոր՝
շինարարական, շինարարութիւն
շինարարական, շինարարութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ավ.
šayana
«բնակատեղի»
սողդ.
šēn
«հանգստավայր»
Մատենագիտություն
H. AG 213;
Աճ. ՀԱԲ 513
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։