Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
«դեւ» որոնման արդյունք՝ 2100 բառահոդված · Էջ 120 / 210
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 418, սյունակ 1 Էջ 418
ԿՈՅ I -ի, -ից (ուշ՝ կու, -ոյ) «թրիք, բակոր, անասնաղբ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷōu- «փակոր, թրիք, կղկղանք, զզվելի բան» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷōu-to- կամ *gʷōu-so-)
արմատից. հմմտ. հ. հնդկ. gū-tha «կղկղանք», ռուս. говно «կղկղանք»:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոյանոց, կոյաջուր
Նոր՝
կոյուղի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gū-tha «կղկղանք»
ռուս. говно «կղկղանք»
Մատենագիտություն
H. AG 461; Աճ. ՀԱԲ 628
Էջ 418, սյունակ 1 Էջ 418
ԿՈՅԶ ուշ՝ -ի, -ից «ողկույզ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *geu- «ծռել, կորացնել, կամար կապել» (անմիջական նախաձեւ՝ *geu-gh-)
արմատից. հաւանաբար սրանից են կազմուած ըն-կոյզ եւ ողկոյզ. Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 629) համարում է ողկոյզ բառի կրճատումը ստուգաբանութեամբ՝ խաղող(ոյ) ողկոյզ > խաղողոյ կոյզ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոյզկապ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ. guzak «ոտքի կոճ» ((°))
լիտվ. gùžas «կոճ, կոնգոմ, պիստակ»
լիտվ. gaužĕ «գլուխ»
Մատենագիտություն
ՀԱԲ 629
Տե՛ս նաեւ
Էջ 420, սյունակ 1 Էջ 420
ԿՈՉ «կոչ, կանչ, հրաւէր, անուանում»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘet- «խօսել, ասել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘotio-)
Աճառեանը (ՀԱԲ 2, 635) համարում է բնաձայն կազմութիւն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոչել, կոչելի, կոչիւն, կոչանք, կոչումն, կոչնատէր, կոչնական, կոչնակ, անկոչ, գետնակոչ, մեծակոչ, ինքնակոչ, դժուարակոչ, դիւրակոչելի, որովայնակոչ, դիւակոչ, խառնակոչութիւն, կոչնագիր, կոչում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gadati (*gātati) «ասում է»
գոթ. gipan «ասել, խօսել, կոչել, անուանել»
հ. փռիգ. quetha «ասել, խօսել, նշանակել»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 481; Աճ. ՀԱԲ 635
Էջ 420, սյունակ 1 Էջ 420
ԿՈՊ (կոփ), ուշ` -ոյ, -ի, -ից «կոպ, աչքի կափարիչ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *ghabh- «բռնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gab-) տարբերակ
կապ ունի հնդեւրոպական *ghabh- «բռնել» արմատի *gab- տարբերակի հետ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. կապ
հայ. կափ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 420, սյունակ 1 Էջ 420
ԿՈՌ II «վեգ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *g(o)ᵘors- «ծռել, կամար կազմել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g(o)ᵘosr-)
արմատից. հմմտ. հայ. կոր, կորիզ, լիտվ. gurnas «ոտքի կոճ», մ. ն. գ. küse «կոր»
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. կոր
հայ. կորիզ
լիտվ. gurnas «ոտքի կոճ»
մ. ն. գ. küse «կոր»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 420, սյունակ 1 Էջ 420
ԿՈՌ III «հարկադիր աշխատանք»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gᵘer- «ծանր» (անմիջական նախաձեւ՝ *gᵘor-s-)
որտեղից նաեւ հայ. կրել (կիր-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոռավար, մորեխակոռ, կոռութ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. կրել (կիր-)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 421, սյունակ 1 Էջ 421
ԿՈՌՈՉ «գոչյուն»
Անստույգ
հ.-ե. արմատ՝ *gʷer- «ձայն բարձրացնել»
Կապ ունի՞ արդյոք հնդեւրոպական *gʷer- «ձայն բարձրացնել» արմատի հետ, թե՞ ինքնուրույն բնաձայնական կազմություն է, ինչպես կարծում է Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 638)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
դառնակոռոչ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 638
Էջ 421, սյունակ 1 Էջ 421
ԿՈՍՏՂ (կոստղի (°)) «սոսնձապատ ոստ (թռչուն բռնելու համար)»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *gʷes- «ճյուղեր, սաղարթ» (անմիջական նախաձեւ՝ *gʷozodo- (+ *-l-))
Տե՛ս նաեւ ոստ, որ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 639) նույնացնում է կոստղ-ի հետ։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ. (տոսկ.) gjethe (հգն.) «ճյուղեր. սաղարթ, տերեւներ»
նորվ. kost «ցախավել»
դան. kost «ցախավել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 639
Տե՛ս նաեւ
Էջ 421, սյունակ 1 Էջ 421
ԿՈՎ (-ու) «կով»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *gʷou- «խոշոր եղջերավոր անասուն, տավար»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կովակեր, կովկիթ, կովաշխաց, կովղիփաց, կովիդեայ, կով(ա)ծուծ
Նոր՝
կովապահ, կովասունկ, կովարած
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. gāva «եզ, ցուլ»
հ. հնդկ. gavī «կով»
հուն. βοῦς «եզ, կով»
հ. շվեդ. kō «կով»
լատվ. gùovs «կով»
Մատենագիտություն
H. AG 461; Աճ. ՀԱԲ 639
Էջ 422, սյունակ 1 Էջ 422
ԿՈՏՈՐ I (-ոյ) (բրբ. կտոր, կոտր) «կտոր»
Ծագումն անհայտ է
հ.-ե. արմատ՝ *(s)ker-t- *-rt-ի շրջմամբ
հ.-ե. արմատ՝ *(s)keu-t- «կտրել»
հազիվ թե հնդեւրոպական *(s)ker-t- արմատից ծագող որեւէ աղբյուրից` *-rt-ի շրջմամբ (կամ, թերեւս, *(s)keu-t- «կտրել» արմատից)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կոտորել, կոտորատել, կոտորոտել, կոտորած, կոտորիչ, կոտորուած, կոտորումն, կարթակոտոր, սանձակոտոր, կապակոտոր, լաստակոտոր, հատակոտոր, ծայրակոտոր
Տե՛ս նաեւ