Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 471 բառահոդված (էջ 12/48)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 154, սյունակ 1 Էջ 154
ԳԴԱԿ -ի, -աց (՞) (գտակ, քդակ) «գլխարկ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *goudak
փոխատու լեզու՝ իրան. goud «ծածկել»
որտեղից նաեւ՝ վրաց., ճան., մեգր. kudi, այլեւ՝ հայ. գուտի (տե՛ս)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գտակակարոց, գդակագործ, գդակակար, գդակավաճառ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 529-530; Գ. Ասատրյան, «Իրան-Նամե» 42
Տե՛ս նաեւ
Էջ 155, սյունակ 1 Էջ 155
ԳԵՂՁ I «բաղեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uel- «պտտել, ոլորել» աճականով
այստեղից են նաեւ գաղձն, գալար
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղձի
Մատենագիտություն
H. AG 433; Աճ. ՀԱԲ 534
Էջ 157, սյունակ 1 Էջ 157
ԳԵՐԱՍՏԱՆ «պատսպարան, ապահով տեղ» (բբ)
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uer- «նկատել, ուշադրութիւն դարձնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *գեր-)
հայերեն կազմութիւն՝ առանձին չպահպանուած *գեր- «ապահով լինել» արմատից եւ -(ա)ստան ածանցից։ *գեր-ը կարող էր ծագել հնդեւրոպական *uer- «նկատել, ուշադրութիւն դարձնել» արմատից։ Հնարաւոր է ամբողջովին իրանական աղբիւրից ծագելու մասին վարկածը, բայց նման բառ չի հաւաստուած:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
ουρος
«պահապան»
արա
ωρα
«պահպանութիւն, հոգս, խնամք»
գոթ.
war(s)
հ. իռլ.
varr
«ուշադիր»
հ. անգլ.
warian
«պահպանել»
հ. վ. գ.
wart
«պահապան»
Մատենագիտություն
Ջահ. None
Էջ 157, սյունակ 1 Էջ 157
ԳԵՐԵԶՄԱՆ (-ի, -աց) «գերեզման, շիրիմ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ ավ. garō dəmāna «գովեստի տուն (իմա՛ «արքայութիւն»)»
փոխատու լեզու՝ մ. պ. garōtmān «երկինք»
փոխատու լեզու՝ պ. garizmān «երկինք»
փոխատու լեզու՝ պ. garazmān «երկինք»
աղբիւրից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գերեզմանատուն, գերեզմանակրկիտ, գերեզմանահատ, գերեզմանատեղի, գերեզմանաւրինէք, գերեզմանափոր, գերեզմանաքար, գերեզմանոց, գերեզմանային
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 542
Էջ 159, սյունակ 1 Էջ 159
ԳԶՄԱԶ (գզմազին, գզմաստ, գոզմազիճ, գոզմոս) (գզմազին, գզմաստ, գոզմազիճ, գոզմոս) «մոշ, կարմրան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. gazmāzak
փոխատու լեզու՝ պ. gazmāzu
փոխատու լեզու՝ պ. gazmāzik
որի արմատն է gaz (այստեղից է գազ «մոշ, կարմրան». տե՛ս):
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 548
Տե՛ս նաեւ
Էջ 161, սյունակ 1 Էջ 161
ԳԻՆԴ -ի, -աց, ուշ՝ նաեւ -ից) (գինտ) «ականջօղ, մանյակ, շրջանակ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uendh- «պտտել, շրջել, շուռ տալ, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uendha-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գնդապաճոյճ, գնդակալ, գնդակ, գնդաձեւ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
vandhúra-
«կառքի նստատեղ» *«կառքի կողով»
գոթ.
windan
«ոլորել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 557; Pok. IEW 1148
Էջ 162, սյունակ 1 Էջ 162
ԳԻՒՂ (-ի, -ից, գեղջ, ի գեղջէ) (գեղ, գեաւղ, գեօղ, բրբ. գեղ) «գյուղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ueik'- «տուն-բնակատեղ, աւան» (անմիջական նախաձեւ՝ *ueik'li-)
Կան վերակնգնման հնչիւնական դժուարութիւններ, բայց *k'h>ւղ անցման համար հմմտ. *smak'hru> մաւրու-ք. գեղջ ձեւի համար կարելի է թերեւս ենթադրել *ueik'li-as>գեղջ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գեղաքաղաք, գյուղատնտեսութիւն, գիւղեան, գյուղախումբ, գեղեան, գյուղաբնակ, գեղաստանեայք, գյուղական, գեղորեք, գյուղանկար, գեղջեայ, գեղջկական, գեղջաւագ, գեղջկուհի, անգեղ, քաղաքագիւղ, լեռնագիւղ, գիւղացի, գիւղատնտես, գիւղատնտեսական
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լատ.
vīlla
«քաղաքից դուրս գտնվող տուն, գյուղական տուն, ամառանոց» <*uoik-slā-
հ. հնդկ.
viś-
«բնակատեղ, տուն»
հուն.
οἶκος (Ϝοῖκος)
«տուն»
լատ.
vicus
գոթ.
weihs
«գյուղ»
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳԳԻԿ (գզուկ) «նետի ծայր»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Անստույգ բառ։ Կապը հնդեւրոպական *uēl- «պտտել, ոլորել» արմատի հետ (որտեղից՝ գելում, գիլ (*uēli-g’h > *գեղից+իկ)) քիչ հավանական է։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳԶՏՈՐ (գզթոր, գխթոր, գխտոր) «բույսի վրայի ներկատու այտուցք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *uēl- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *uēl-d- -ուր) ածանցով
-ուր ածանցով՝ *uēl- արմատից, որտեղից նաեւ՝ գելում, գիլ, գալար, գեղձ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
գզտորահամ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ.
գելում
հայ.
գիլ
հայ.
գալար
հայ.
գեղձ
«բաղեղ»
Էջ 164, սյունակ 1 Էջ 164
ԳՆԱԿ «ամփոփ, հավաք»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Մեկ անգամ հանդիպած բառ, որ այլ տեղում բերված է գնդաձեւ գրությամբ եւ կարող է լինել գնդակ բառի սխալագրությունը:
Տե՛ս նաեւ