Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխառության աղբյուր՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
«պար» որոնման արդյունք՝ 652 բառահոդված · Էջ 12 / 66
Էջ 126, սյունակ 1 Էջ 126
ԲԵՐԱՆ (-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -աց) «բերան»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «սուր գործիքով գործել՝ ծակել, կտրել, ճեղքել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhereno-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բերանաբաց, բերանակապ, բերանապարիշտ, բերանացի, բերանաբացել, շնաբերան, սրաբերան, կիսաբերան, միաբերան, գայլաբերան, դաշտաբերան, ըմբերանել, *ընդբերանել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ. burnà «բերան»
բուլղ. berna «շրթունք»
ալբ. brime «անցք»
մ. խոլ. bern(a) «ճեղք, բացվածք»
Մատենագիտություն
H. AG 429; Աճ. ՀԱԲ 442; Ջահ. ՀԼՊ 116
Էջ 127, սյունակ 1 Էջ 127
ԲԷԽԱՊԱՐ «անտեղյակ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ պ. bēxabar
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 446
Էջ 129, սյունակ 1 Էջ 129
ԲԻՐ (-ի, -աց, ուշ` -ոյ) «փորիչ, հաստ գաւազան, մահակ, կռանի կոթ»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bher- «խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bher)
Բնիկ հնդեւրոպական` *bher «խփել» արմատից, ըստ ոմանց` *bhi-ro-` ըստ այլոց` *bhi-tro, իբր *tr> հր> հ անցմամբ, ինչպէս բահ-ի ժամանակ (տե՛ս), մանաւանդ որ կայ բարբառային բիրդ ձեւը` միջին օղակի հ-ի պահպանմամբ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրել, բրածեծ, բրատուր, բրածոյ, բրիչ, բրագոռ, բրաքարի, գետնաբիր, երկրաբիր, հողաբիր
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն. φιτρός «գերան»
հ. հոլ. bїail
հ. վ. գ. bi(h)al «տապար, կացին»
գ. Bille «բրիչ. տապար, կացին»
ռուս. бич «մտրակ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 117; Աճառյան 392, 452
Տե՛ս նաեւ
Էջ 132, սյունակ 1 Էջ 132
ԲՇՏԵԼ (բրբ. *բշտել* «քրքել, խփել») «կշտամբել, հանդիմանել»
Բնիկ հնդեւրոպական
հ.-ե. արմատ՝ *bhei(s)- «խփել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhi-)
Կապ ունի՞ հնդեւրոպական *bhei(s)-' *bhi- «խփել» արմատի հետ (պարզ չէ շտ-ի ծագումը)։
Էջ 132, սյունակ 1 Էջ 132
ԲՈԶՊԱՅԻՏ (բազպայիտ) «պարսկական կրոնական մի գրքի անուն»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ մ. պ. *Bazapaititi «մեղքերի քավություն»
Մատենագիտություն
H. AG 122; Աճ. ՀԱԲ 460
Էջ 138, սյունակ 1 Էջ 138
ԲՈՒԽՏԱՆ (բուղտան) «չարախոսություն, զրպարտություն»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ պ. buhtān
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 482
Էջ 139, սյունակ 1 Էջ 139
ԲՈՒԿ «պարանոց, կոկորդ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *bheug- «ծռել» (անմիջական նախաձեւ՝ *bhug-)
իմաստային անցման համար՝ հմմտ. լատ. collum, գոթ. hals «պարանոց» հ.-ե. *kuel- «շուռ տալ, պտտել» արմատից, այլեւ՝ ռուս. шея «պարանոց», սերբախորվ. owujati «շուռ տալ» բայի կողքին
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ. bhúja «թեւ, կնճիթ»
գոթ. biugan «ծռել, թեքել»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՊԲՀ 37
Էջ 139, սյունակ 1 Էջ 139
ԲՈՒՇՏ (-ոյ) «միջափամփուշտ, պալար, ուռուցք, բշտիկ, պղպջակ»
Բնիկ հնդեւրոպական (թերեւս)
հ.-ե. արմատ՝ *beu- «ուռչել» (անմիջական նախաձեւ՝ *b(h)(e)u-) ոչ լիովին պարզ -շտ տարրով
ոչ լիովին պարզ -շտ տարրով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բաղարբուշտ, փաղարբուշտ, փալարբուշտ, բշտիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հայ. բոյն, բոյլ (*bh-ով)
հուն. φοα «բշտիկ, ցան» (*bh-ով)
հայ. պոյտն (*b-ով)
հուն. βύβα, βονβῶν «աճուկ, աճուկային ուռուցք» (*b-ով)
լիտվ. bubsėti
մ. ն. գ. bulbeln «պղպջալ, պղպջակներ արձակել»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 141, սյունակ 1 Էջ 141
ԲՐԻՆՁ I «բրինձ, որիզ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ իրանական (՞) (բուն աղբյուրը պարզ չէ)
փոխառություն իրանական աղբյուրից. հմմտ. ն. պրսկ. birinj, պհլ. brinǰ եւ այլն (բուն աղբյուրը պարզ չէ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բրնձաղաց, բրնձահան, բրինձքամ
Նոր՝
բրնձահատիկ, բրնձանման, բրնձապուր, բրնձափլավ, բրնձափոշի
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ն. պրսկ. birinj
պհլ. brinǰ
Մատենագիտություն
H. AG 124; Աճ. ՀԱԲ 493
Էջ 142, սյունակ 1 Էջ 142
ԲՐՆՋԱՍ (<i>պարանճասֆ, սխալմամբ՝ բռնջաս, բրինճասիս</i>) «օշինդր, բարձվենյակ»
Փոխառություն
Փոխառության աղբյուր՝ պ. paranjāsaf
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 493