Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 168 բառահոդված (էջ 12/17)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 431, սյունակ 1 Էջ 431
ԿՈՌՆՈՍ «Երեւակ մոլորակը, ժամանակի աստված, Քրոնոս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. Κρόνος
Փոխառութիւն՝ հուն. Κρόνος.
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 672
Էջ 431, սյունակ 1 Էջ 431
ԿՈՌՈՒՆՉ (բրբ.) «որմնաբույս, պատեղիճ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g(ē)reuenk'o-)
Թերեւս բնիկ հնդեւրոպական՝ *g(ē)reuenk'o-` *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից, որից նաեւ՝ հայ. կռնձիլ «կծկուել, կուչ գալ, գալարուել»։
Տե՛ս նաեւ
Էջ 432, սյունակ 1 Էջ 432
ԿՌՈՒՓ (-ի, -աց) «բռունցք, բռունցքի հարված»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *g(ē)ru-ph-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կռփել, կռփիչ, կռփանք, կռփահարել, կռփահարութիւն, կռփամարտիկ, կռփակել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γρυπος
«ուռուցիկ, արծվաքիթ» *-p աճականով
հուն.
γρυποω
«ծռել»
շոտլ.-գաել.
groban
«բլրի գլուխ կամ ծայր» *-b աճականով
Էջ 432, սյունակ 1 Էջ 432
ԿՍԱՒ (-ոյ) «վուշ, վուշից պատրաստված կտոր, կտավից հագուստ, պարան, կտավեղեն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
կուտ բառից (տե՛ս), որը տարածվել է ողջ Առաջավոր Ասիայում եւ Եւրոպայում՝ տալով զանազան ածանցյալներ։ Հայտնված է նաեւ հակառակ կարծիքը, ըստ որի բոլոր ձեւերի աղբյուրն է սումեր. gada, որից՝ ակկադ. kitū(m), սրանից էլ մյուս ձեւերը․ սակայն այս ձեւերից ոչ մեկը հայերենի ձեւը չի բացատրում՝ ասոր. gəttau «բամբակ» ձեւը ոչ թե ակկադերենից է (Von Soden, AHW 1, 495), այլ հայերենից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կտաւագործ, կտաւավաճառ, կտաւեայ, կտաւի, կտաւեղէն, կտաւատ, հատկտաւ, կտաւագործութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սումեր.
gada
ակկադ.
kitū(m)
ասոր.
gəttau
«բամբակ»
Մատենագիտություն
H. AG 360; Աճ. ՀԱԲ 675-676; Von Soden, AHW 495
Տե՛ս նաեւ
Էջ 435, սյունակ 1 Էջ 435
ԿՐՃՈՒՄՆ (կոճումն, կրըժումն) -ունք «գիծ (ձեռքի ափին), խորշոմ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
հ.-ե. արմատ՝ *ger- «պտտել, ոլորել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gērdio-)
Հազիվ թե *gērdio-` հնդեւրոպական *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից։
Էջ 447, սյունակ 1 Էջ 447
ՀԱՆՈՒՐ «բոլոր, ամեն»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
Կազմված է հան- նախածանցից եւ հայ. ուր «տեղ» բառից
Էջ 457, սյունակ 1 Էջ 457
ՀԵՇՏ (-ի, -ից, -աց) «հաճելի, հաճոյք, հեշտալի, կամաւոր, հեշտ, դիւրին»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. hīštan «հեշտացնել»
հմմտ. մ. պ. hīštan «հեշտացնել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հեշտանալ, հեշտութիւն, հեշտամոլ, բոլորահեշտ, ամենահեշտ, հեշտածին, հեշտոց, դիւրահեշտ, հեշտամատ, հեշտալոյծ
Էջ 459, սյունակ 1 Էջ 459
ՀԵՐՄԷՍ սեռ. Երմու (Երմես) «Փայլածու (մոլորակ)» (աստղաբաշխական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ հուն. Ἑρμῆς
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 88
Էջ 465, սյունակ 1 Էջ 465
ՀՈՂՄ (-ոյ, ուղ՝ հգն. -ունք) «հողմ, քամի, աշխարհի կողմ, դեղնացաւ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *onəmo- «շնչել»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հողմաբ-ք, հողմաշարժ, հողմաշունչ, հողմավուն, հողմեղէն, հողմակոծ, հողմակնութիւն, հողմընդդէմ, խաւարահողմ, հարաւահողմ, մոլորահողմ, հողմաղաց, հողմարգել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
άνεμος
«հողմ, քամի»
լատ.
anima
«հոգի»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 112; Pok. IEW 39
Էջ 466, սյունակ 1 Էջ 466
ՀՈՎԻՏ (-ի-ա) (ովիտ) «ձոր, հովիտ, խոռոչ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Թերեւս ենթաշերտային բառ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հովտային, հովտութիւն, հովտաբար, բոլորահովիտ, ջերմահովիտ, Բալահովիտ, Կոգովիտ, Աղիովիտ, Արծիշակովիտ