Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 219 բառահոդված (էջ 12/22)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 424, սյունակ 1 Էջ 424
ԿՈՐԿՈՏ «կորկոտ, թեփահանված եւ ծեծված ցորեն կամ գարի»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gred- «քերել, քերել» (անմիջական նախաձեւ՝ *gogrod-)
որ ներկայացվում է միայն ալբաներենով եւ գերմանականով (ալբանա-գերմանական զուգաբանություն)։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 650-651) նույնպիսի *grod- արմատ ենթադրում է *ghreu- «շփել, տրորել» արմատի *-d-ով աճած ձեւերի հիման վրա` ենթադրելով *gh-ի դիմաց *g- (բայց այս դեպքում դուրս են ընկնում գերմանական զուգահեռները եւ առանց *-d ածականի ձեւերը):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կորկոտապուր, գարեկորկոտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
ալբ.
gerrusε
«քերոց»
հ. շվեդ.
kratta
«քերել, ճանկռել»
գ.
krutzen
«քերել, քերել»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 650-651
Էջ 447, սյունակ 1 Էջ 447
ՀԱՆՃԱՐ (ոյ ուշ՝ նաեւ -ի, -ից) «խելք, իմաստութիւն, հանճար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *hančar
ըստ Բոլոնիեզի։ Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 41) տալիս է պ. hanjar «կերպ, եղանակ ճանապարհ, ուղի» զուգահեռ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հանճարագիտութիւն, հանճարել, հանճարեղ, անհանճար, անհանճարութիւն, բազմահանճար, կորովահանճար, տղայահանճար, գերահանճար, հոգեհանճար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. պ.
hang'r-
«մտածել, խորհել, մտածմունք, խորհրդածութիւն»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 530; Աճ. ՀԱԲ 41
Էջ 467, սյունակ 1 Էջ 467
ՀՈՐԴ «բացված «ստրոպված, կոխոտված, ուղիղ» (ճանապարհի մասին)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *per- «անցկացնել, անցնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *port-)
արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հորդել, հորդուն, ռահահորդ, ներհորդ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
πορος
«անցք»
լատ.
porto
«տանել»
լատ.
portus
«դուռ»
լատ.
porta
«քաղաքի դուռ, դարպաս»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 816
Էջ 467, սյունակ 1 Էջ 467
ՀՈՒՂԻԿ «ուղի, ճանապարհ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
թերեւս ուղի բառի բարբառային ձեւ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հուղկահար, հուղկահարու, հուղկահարություն
Էջ 467, սյունակ 1 Էջ 467
ՀՈՒՆ I «գետի ծանծաղ անցատեղ, ելք, հնարք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *pent- «ոտք դնել, գնալ» (անմիջական նախաձեւ՝ *pont-) արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հունաւոր, հունել, անհուն, լայնահուն, ներհուն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
pánthās
«ճանապարհ»
հուն.
πόντος
«ծով»
հուն.
πάτος
«շավիղ»
ռուս.
путь
«ճանապարհ, ուղի»
Մատենագիտություն
H. AG 468; Աճ. ՀԱԲ 122
Էջ 470, սյունակ 1 Էջ 470
ՀՐԱՊԱՐԱԿ (-ի, -աց) «հրապարակ, ատյան, ավագանիի ժողով, ժողովուրդ եւ բազմություն»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *frapāθāk
իրանական աղբյուրից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
հրապարակագոյժ, հրապարակախօս, հրապարակամեծ, հրապարակատես, հրապարակային, հրապարակայնութիւն
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 133
Էջ 481, սյունակ 1 Էջ 481
ՂԱՔՆԱՐ «իշխանական մի աստիճան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Էջ 485, սյունակ 1 Էջ 485
ՃԱԿ I «էգ, էգ ձի, մատակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խալդերեն
հմմտ. ճակաճան՝ իրանական ծագման -ճան ածանցով, այն հավանաբար ամբողջովին փոխառություն է): Աճառյանը (ՀԱԲ 3, 175), նկատի առնելով բարբառակական caki, սվան. cag համիմաստ ձեւերը, ենթադրում է երրորդ մի ընդհանուր աղբյուր, որ թերեւս խալդերենն է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճակաճան, ճակաճանութիւն
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սվան.
cag
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 175
Էջ 487, սյունակ 1 Էջ 487
ՃԱՃԱՆՉ (ուշ՝ -ի, -ից) «ճաճանչ, ճառագայթ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
Հաւանաբար կրկնաւոր կազմութիւն՝ թերեւս, փոխառեալ իրանական աղբիւրից, բայց բուն աղբիւրը չի հաւաստուած։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ճաճանչազարդ, ճաճանչագեղ, ճաճանչաւոր, ճաճանչել, լուսաճաճանչ, անճաճանչ, ոսկեճաճանչ, ծովաճաճանչ, բոցաճաճանչ, զուարթաճաճանչ, հրաշաճաճանչ, ճաճանչափայլ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 487, սյունակ 1 Էջ 487
ՃԱՃԱՆՉԱՒՈՒԽՏ (ճաճանչանաւուխտ, ճաճանաւուխտ) «գոյնզգոյն հիւսուած (կտոր)»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրան. *-vafta (<*ufta) «հիւս, հիւսուածք»
հմմտ. ճաճանչ եւ աւուխտ < իրան. *-vafta (<*ufta) «հիւս, հիւսուածք»։
Տե՛ս նաեւ