Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 95, սյունակ 1
ԱՐՋԱՍՊ(Ն)
(առջասպ)
«քիմիական մի նիւթ, ծծմբատ»
(քիմիական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
հ.-ե. արմատ՝ *ergu-/*orgu-
«մութ»
հ.-ե. արմատ՝ *reduos-
«մթություն»
փոխատու լեզու՝ իրան.
Այստեղից փոխառուած են նաեւ կովկասեան բառերը՝ վրաց. arjakela, arjioka «արջնդեղ», չեչ., ինգ. arzi «սեւ», որոնք Աճառեանը (ՀԱԲ 1, 336) համարում է հայերեն արջ, արջն ձեւերի աղբիւրը
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արջասպաներկ,
արջասպնագոյն,
արջասպախառն,
արջասպային,
արջասպուտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
arjakela, arjioka
«արջնդեղ»
չեչ.
arzi
«սեւ»
ինգ.
arzi
«սեւ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 336;
Ջահ. ՀԼՊ 609
Էջ 96, սյունակ 1
ԱՐՏԱԽՈՅՐ
II
«մի բույս»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՏՈՒՅՏ
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *t-r-
բնաձայնական
հ.-ե. արմատ՝ *trozdos-/*trodos-
հ.-ե. արմատ՝ *tet(e)r-
«տատրակ»
առանց բաղաձայնական տեղաշարժի
հ.-ե. արմատ՝ *t/dreut/d-
«արտույտ»
նախաձեռն
բնաձայնական *t-r- պարունակող մի ձեւից։ Հայերենի համար ենթադրելի են *t/dreut/d- (> արտույտ) կամ *t/drut(d)- (> արտուտ) նախաձեռները։ Ժողովրդական ստուգաբանություն է արտույտ < *արտ + ույտ = ուտ (իբրեւ «արտ ուտող»)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտուտիկ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. խոլ.
truit, druit
«սարյակ»
ռուս.
дрозд
«կեռնեխ»
լատ.
tordus
հուն.
τρύφων
«տատրակ»
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՏՈՐԱԼ
«շտապել, փութալ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *der-
(անմիջական նախաձեւ՝ *drā-)
-որ ածանցով եւ հայերենին հատուկ դրափոխությամբ
-որ ածանցով եւ հայերենին հատուկ դրափոխությամբ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
արտորնալ,
ուշ-արտորցնել
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
dráti
«վազում է, շտապում է»
հուն.
εδραν
«վազել, փախչել»
Մատենագիտություն
Աղայան, ԲՍՀ 35
Էջ 97, սյունակ 1
ԱՐՔԷՆ
(արգէն(իգ))
«քո սիրուն, կեցցես»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
թերեւս երկրորդ մասում քէն դերանվանական ձեւն է
Էջ 98, սյունակ 1
ԱՒԱԶԱՆ
(-ի, -աց)
«ջրամբար, գուռ, մկրտարան»
(կրոնական)
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական *ā-vazana
հմմտ. սողդ. āwaza- ('w'zh) «լիճ»։ Հյուբշմանը (AG 111) եւ Աճառյանը (ՀԱԲ 1, 352) համեմատում են պրսկ. -abzan «վաննա» բառի հետ, որի մ. պրսկ. ձեւը պիտի լիներ ārazan:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւազանաւրինէք,
աւազանազարդ,
աւազանածին,
աւազանապաճոյճ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
սողդ.
āwaza- ('w'zh)
«լիճ»
պրսկ.
-abzan
«վաննա»
Մատենագիտություն
AG 111;
ՀԱԲ 352
Էջ 99, սյունակ 1
ԱՒԱՌ
««աման» (միջաւառ բառում)»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
Եթե միջաւառ բառի բուն ձեւը միջաւ-ն է, (միջ-աւ), ապա միջաւառ-ը վրիպակ է։
Էջ 100, սյունակ 1
ԱՒԴԻ
(-իք/-այք, -եաց)
«ոչխար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *owi-
«ոչխար»
*-dh- ածականով եւ *-iio ածանցով
հ.-ե. արմատ՝ *dhē(i)-
«դիել, սնել»
արմատի հաւելմամբ
Նոյն հիմքը *հովի- ձեւով պահպանուած է հովիւ բառի մէջ:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւդենի,
աւդիկ
Էջ 101, սյունակ 1
ԱՒԹՈՑ
(-ի, -աց)
«ծածկոց, վերարկու, թիկնոց»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *eu-
«հագնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *ou-t-)
Կազմված է -ng ածանցով՝ աւթ- արմատից, որ բնիկ հնդեւրոպական է՝ *ou-t- նախաձեւից (*eu- «հագնել»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
aũtas
«փաթաթան»
լատվ.
áuts
«փաթաթան, կտոր (շորի), կապ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 609
Տե՛ս նաեւ
Էջ 101, սյունակ 1
ԱՒԺԱՆԴԱԿ
(-ի, -աց)
(աժ(ը)նդակ, ուժ(ը)նդակ)
«օգնող, նպաստող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական aw
փոխատու լեզու՝ իրանական *žand
Կազմված է aw (< abi) նախածանցով՝ *žand արմատից (Բենվենիստ. ըստ Բեյլիի, հ.-ե. *bhend- «բռնել, պահել»)։ Ավելի քիչ հավանական է ենթադրել իրան. *abi+ujant նախաձեւ (Периханян, МЭСДЯ 1 102)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
աւժանդակել,
աւժանդակութիւն,
ձեռնաւժանդակել,
աւժանդակիչ,
աւժանդ
Մատենագիտություն
Периханян, МЭСДЯ 102
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։