Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 392, սյունակ 1
ԿԱՐԾ
«կարծիք, ենթադրություն, կասկած»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *garəg-
«սարսափելի, ահեղ, սարսափ»
իմաստի վերականգնումը պայմանական է
բնիկ հնդեւրոպական՝ *garəg- «սարսափելի, ահեղ, սարսափ» արմատից (իմաստի վերականգնումը պայմանական է):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կարծել,
կարծեցյալ,
կարծական,
կարծեխյուս,
կարծիք,
կարծոտ,
յանկարծ,
յանկարծակի,
յանկարծուստ,
յեղակարծ,
յայլակարծուց,
կաղակարծ,
կեղակարծ,
ընդունայնակարծ,
դժուարակարծելի,
իմաստակարծ,
տարակարծ,
կարծեկից,
տարակարծիք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γοργος
«սարսափելի, ահեղ, ահավոր»
հ. խըլ.
garg(g)
«դաժան, վայրի, վայրենի»
կիմր.
graen
«տխրություն, թախիծ, վիշտ»
լիտվ.
grazóti
«սպառնալ»
լատվ.
grižuot
«կամակորել, քմահաճել, համառել»
հ. սլ.
groziti
«սպառնալ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 352
Էջ 396, սյունակ 1
ԿԱՓՈՒՐ
(կաթոր)
«մեծ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ արաբ. kabir
«մեծ»
փոխատու լեզու՝ եբր. gādōl
«մեծ»
նշված աղբյուրները (կաթոր < արաբ. kabir «մեծ»: - Աճ. ՀԱԲ 2, 563 եւ եբր. gādōl «մեծ»: - Ամալյան, ԲՀ 383) կասկածելի են:
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 563;
Ամալյան, ԲՀ 383
Էջ 398, սյունակ 1
ԿԵՂՏ
-ոյ, ուշ՝ նաեւ -ի, -ից
«կեղտ, կեղտոտութ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gel-
«գնդ(վ)ել, գունդ»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gel-d-)
բնիկ հնդեւրոպական *gel-d- ` *gel- «գնդ(վ)ել, գունդ» արմատից. հմմտ. մ. նիդերլ. klatten «կեղտոտել», մ. վ. գ. klatz, ն. գ. cladde «կեղտագիծ» (հայ-գերմ. զուգաբանություն, որով գերմ. բառերի հնդեւրոպական ծագումը հաստատվում է, եւ Պոկոռնու (Pok. IEW 1, 358) կասկածը փարատվում է):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կեղտալից,
կեղտել,
կեղտաշոր,
չարակեղտ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
մ. նիդերլ.
klatten
«կեղտոտել»
մ. վ. գ.
klatz
ն. գ.
cladde
«կեղտագիծ»
Մատենագիտություն
Ջահ. ՀԼՊ 124;
Աճառյան 635
Էջ 399, սյունակ 1
ԿԵՄ
(-ոյ)
(կետմ)
«կեմ, խոտե բոկ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *gem-
«բռնել, սեղմել, ճնշել, բոկ, շղթա»
(անմիջական նախաձեւ՝ *gemos-)
որովհետեւ 1) *e-ն չի փոխվում ե-ի, եւ 2) *g-ն տալիս է կրկնակի արտացոլում` ճեմ, ճիմ եւ կեմ (հմմտ. *gʷenā->կին): Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 571) համարում է փոխառություն` հուն. κημός «սանձ» բառից, որ իմաստով հեռու է:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
կետմատարագ
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 571
Էջ 400, սյունակ 1
ԿԵՌՆԵԽ
«երգեցիկ մի թռչուն»
Ստուգաբանություն (բնաձայն)
հ.-ե. արմատ՝ *ger-
(անմիջական նախաձեւ՝ *ger-en-)
բնաձայնական արմատից ածանցված ձեւ
-եխ վերջածանցով (հմմտ. գոռեխ) կազմված է հնդեւրոպական *ger- բնաձայնական արմատից ածանցված *ger-en- ձեւից
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γέρανος, γέρην
«կռունկ»
հայ.
կռունկ
հ. վ. գերմ.
kranuh (-ih)
«կռունկ»
լիտվ.
garnys
«ձկնկուլ, արագիլ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 574-575
Էջ 408, սյունակ 1
ԿԻՍ
-ի, -ից
«կախարդ, կախարդանք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *keu-
«ուշադրութիւն դարձնել, նկատել, լսել»
Համեմատութիւնը հուն. γόης «կախարդ» բառի հետ (ՆՀԲ) կասկածելի է ձայնաւորման պատճառով. հուն. բառը ծագում է հնդեւրոպական *gou- «գոռալ, կանչել» արմատից եւ չունի -e- ձայնաւորում, որպէսզի տար կիս (*gēuk > կիս): Հնարաւոր է բառի իրանեան ծագումը:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γόης
«կախարդ»
կասկածելի է
Էջ 423, սյունակ 1
ԿՈՐԻ
«արտի առու, փոքր ջրանցք, ակոս»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *goᵘeriio-)
արմատից։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 648) կասկածելի է համարում
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
γυρός
«կլոր, ուռուցիկ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 397;
Աճ. ՀԱԲ 648
Էջ 423, սյունակ 1
ԿՈՐԻԶ
I
(-ոյ)
«կորիզ, կուտ, ուռուցք»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *geu-
«ծռել, կամար կազմել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *-r- ածանցական մասնիկով (*-rio-) կազմված)
արմատից՝ *-r- ածանցական մասնիկով (*-rio-) կազմված (ըստ Լիդենի), բայց անբացատրելի է մնում զ-ն։ Կասկածելի է նաեւ *gorig'h- ձեւ ենթադրելը՝ *ger- «պտտել, ոլորել» արմատից
Մատենագիտություն
Pok. IEW 397;
Աճ. ՀԱԲ 648
Էջ 424, սյունակ 1
ԿՈՐԿ
«կպած կեղտ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
ըստ Բուգգեի։ Աճառյանը (ՀԱԲ 2, 650), համարում է կասկածելի։
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
βόρβορος
«կեղտ»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 482;
Աճ. ՀԱԲ 650
Էջ 429, սյունակ 1
ԿՈՒՐԲԻԿՈՂ
«զինված պահակ, պահապան»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ լատ. cruppelarius
«զրահակիր զինվոր»
բայց բուն աղբյուրը (հունարեն կամ լատիներեն) չի հավաստված (կասկածելի է լատ. cruppelarius «զրահակիր զինվոր»)
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։