Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝
կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Էջ 311, սյունակ 1
ԽԱՂԱԽ
I
(խաղաղ)
«նավ, նավակ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. kalak
«տակալաստ»
փոխատու լեզու՝ թրք. kelek
թեեւ հնչիւնական համապատասխանութիւնը սովորական չէ (հմմտ. Աճ. ՀԱԲ 2, 320)։ Քիչ հաւանական է բնիկ հնդեւրոպական ծագումը (հմմտ. լիտվ. kėlnas «լաստ. նաւակ», kėltas «լաստ», ռուս. челн «մակոյկ, փոքր նաւակ», որոնք գալիս են *kel- «բարձ-»)
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիտվ.
kėlnas
«լաստ. նաւակ»
լիտվ.
kėltas
«լաստ»
ռուս.
челн
«մակոյկ, փոքր նաւակ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 320
Էջ 312, սյունակ 1
ԽԱՂԱԽ
II
«կաշի, մորթ»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Կապ ունի՞ արդեոք խաղախ «նավ, նավակ» բառի հետ, եթե սա բուն նշանակում է «տկալաստ» եւ ունեցել է «կաշի, անմագ կաշի, տիկ» իմաստները: Ավելի քիչ հավանական է համեմատութիւնը հ. իսլ. skjall «կաշի» բառի հետ, որ բխեցնում են հնդեւրոպական *(s)kel- «կտրել» արմատից (*khl- կամ *khol- >խաղ):
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խաղախորդ,
նորխաղախորդարան
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
թրք.
kelek
«մագաղաթ եւ տիկ»
հ. իսլ.
skjall
«կաշի»
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԱՓ
«որոգայթ, ծուղակ, ծուղակի մեջ ընկնելը, արգելք, խափանում»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *kap-
«բռնել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khaph-)
*k>kh եւ *p>ph անցումներով (իմաստի ուժեղացմամբ)
Արմատից՝ *k>kh եւ *p>ph անցումներով (իմաստի ուժեղացմամբ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խափան,
խափանած,
խափանածոյ,
խափանել,
խափանիչ,
խափանութիւն,
խափնուլ,
խափուցանել,
անխափան,
նորխափանաբար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
պ.
čapsidan
«բռնել»
ալբ.
kap
«բռնել»
լատ.
capio
«վերցնել, բռնել, որսալ»
հ. վ. գ.
haft
«ձերբակալում, կապանք»
Էջ 325, սյունակ 1
ԽԵԹ
(խէթ) (խեթալ)
«խեթ, խժոռ (խեթել «խփել, խթել, հրել»)»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *s(k)h(i)ai-d/t-
«խփել, հրել»
(անմիջական նախաձեւ՝ *khet-)
այլ ձայնավորմամբ
Արմատի կողքին (այլ ձայնավորմամբ)։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խեթահար,
խեթի,
խեթումն,
առխեթել,
խեթկել,
խեթկիչ,
խեթկումն,
անխեթկելի
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 355
Տե՛ս նաեւ
Էջ 328, սյունակ 1
Էջ 329, սյունակ 1
ԽԻԶԱՆ
«պանդուխտ. փախստական. (բրբ.) հյուրընկալվող անձ, կին, ընտանիք»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ պ. xīzān
որտեղից` վրաց. xizani «փախստական»:
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
վրաց.
xizani
«փախստական»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 363
Էջ 335, սյունակ 1
ԽՆԱՄ
(-ոյ)
«խնամք, հոգատարություն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
հ.-ե. արմատ՝ *ken-
«ջանալ, ձգտել, շտապել»
հ.-ե. արմատ՝ *kʷenth-
«տառապել, համբերել, հանդուրժել»
*k > *kh անցումով
Ակնհայտորեն կապված է խնայ- «խնայում» արմատի հետ, որի ծագումը նույնպես անհայտ է: Հազիվ թե կապ ունենա հնդեւրոպական արմատներից մեկի հետ` *k>*kh անցումով: Խնամ/խնայ արմատների մ/յ հերթագայությունը ցույց է տալիս հայերենից տարբեր աղբյուր:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնամել,
խնամոտ,
խնամարկել,
խնամատարություն,
խնամակալ,
խնամագութ,
խնամած,
խնամի,
խնամունի,
խնամություն,
խնամենալ,
խնամեխոս,
բարեխնամություն,
բազմախնամ,
ժողովրդախնամ,
նախախնամություն,
վերնախնամ
Տե՛ս նաեւ
Էջ 336, սյունակ 1
ԽՆՁՈՐ
(խնձոր)
«խնձոր, մանրագռի պտուղ, ալոճ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ խուռ. hinzuri
ենթադրել հակառակ փոխառություն՝ կապելով հայ. խինձ- արմատի հետ՝ -որ վերջածանցով
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խնձորի,
խնձորենի,
խնձորիկ,
խնձորակալ,
խնձորաբեր,
կարմրախնձոր,
ոսկեխնձոր,
գետնախնձոր,
խնձորախոտ,
խնձորաչիր,
խնձորահոտ,
խնձորակ
Մատենագիտություն
Ղափ. ՀԼՊ 112-113;
Ջահ. ՀԼՊ 426
Էջ 338, սյունակ 1
ԽՈԿ
(-ի, -աց)
«միտք, խոհ, մտածող, խորհող»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ իրանական
փոխատու լեզու՝ մ. պ. hōk
«միտք, բնավորություն, տրամադրություն»
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
խոկումն,
խոկասեր,
նախախոկումն,
խոկալ
Էջ 342, սյունակ 1
ԽՈՍՏԱԿ
(այլն՝ խոստար, խոշտար, խուշտար, խոշտուր)
«հողատիրույթ, կալվածք, ավար»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ մ. պ. xvāstak
Մատենագիտություն
H. AG 161;
Աճ. ՀԱԲ 401-402
Տե՛ս նաեւ
Դեռեւս քննարկումներ չկան։ Կարող եք գրել առաջին կարծիքը։