Մաքրել
Գլխավոր (շքամուտք) Բառարան Ընդլայնված որոնում Մուտք Գրանցվել
Ընդլայնված որոնման պարամետրեր
Որոնման տիրույթ՝
Ծագումնաբանություն՝
Փոխատու լեզու / Խումբ՝
Հավաստիություն / Կասկածելիություն՝
Նիշակազմ (տառադարձման եւ հունարենի նշաններ)՝ կտտացրեք նիշի վրա՝ որոնման տողում ավելացնելու համար
Զտման արդյունք՝ 121 բառահոդված (էջ 12/13)
Արտահանել արդյունքները (Excel / CSV)
Էջ 737, սյունակ 1 Էջ 737
ՏՐՏՈՒՄ «տրտում, տխուր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *drem- «քնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *drom-) կրկնաւոր կազմութիւն
կրկնաւոր կազմութիւն *drom- «քնել» նախահիմքից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
տրտմիլ, տրտմագին, տրտմակից, անտրտում, նորտրտմաթախիծ, տրտմալար
Էջ 741, սյունակ 1 Էջ 741
ՑԱՄԱՔ -ի, -աց «ցամաք, չոր, չորություն, չոր, երկիր, տեղ»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *ksā- «այրել» (անմիջական նախաձեւ՝ *ksāma-)
Աճառյանը (ՀԱԲ 4, 448) համեմատում է եբր. smq «չորացնել» արմատի հետ՝ բխեցնելով ասոր. բրբ. մի ձեւից:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ցամաքական, ցամաքակետ, ցամաքային, ցամաքութիւն, մեծացամաք, դալարացամաք
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հ. հնդկ.
kṣāma-
«չոր, ցամաք»
Մատենագիտություն
Pok. IEW 624; Աճ. ՀԱԲ 448
Էջ 748, սյունակ 1 Էջ 748
ՈՒՂԻՂ (ուղեղ, ուղետ, ուղխիտ) «ուղիղ»
Ստուգաբանություն (անստույգ)
թերեւս կապ ունի ուղեղ կամ ուղի բառերից մեկի հետ
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուղղել, ուղղաբերձ, ուղղակի, ուղղագիր, ուղղագործ, ուղղական, ուղղահաւատ, ուղղածել, ուղղապետել, ուղղոտնիլ, թերուղիղ, ուղղալար, ուղղահայեաց, անուղղակի
Տե՛ս նաեւ
Էջ 751, սյունակ 1 Էջ 751
ՈՒՌ II «ուռած տեղ, ուռուցք, պալար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «շարժել, բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *or-s-, *or-n-)
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
ուռնուլ, ուռչիլ, ուռուցիկ, ուռեցկողմ, հողմուռույց, փքոցուռույց
Տե՛ս նաեւ
Էջ 751, սյունակ 1 Էջ 751
ՈՒՌՆ (-ան, -ունք, -անց) «մուրճ, կռան»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *er- «շարժել, բարձրացնել» (անմիջական նախաձեւ՝ *or-n-)
որից նաեւ ուռ «ճյուղ, ընձյուղ» (իմաստային անցման համար հմմտ. մուրճ «դալար ճյուղ» եւ մուրճ «մուրճ»)
Տե՛ս նաեւ
Էջ 758, սյունակ 1 Էջ 758
ՓԱՆԴԻՌՆ (-ն, -ռամբ, -ռունք) (փանդեռն, բանդիռն, բամբիռն) «լարային երաժշտական գործիք, փանդիռ»
Ստուգաբանություն (փոխառություն)
փոխատու լեզու՝ փոքրասիական
Փոխառյալ է փոքրասիական աղբյուրից եւ տարածված է տարբեր լեզուներում:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փանդռնահար, փանդռներգակ, փանդռնասեր, փանդռներգութիւն, բամբռասաց
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
լիդ.
πανδούρα
հուն.
πανδούρα
Մատենագիտություն
H. AG 395; Աճ. ՀԱԲ 479-480
Էջ 760, սյունակ 1 Էջ 760
ՓԱՐԵԼ I «պարփակել, ընդգրկել, պարունակել»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *sper «ոլորել, փաթաթել»
Բնիկ հնդեւրոպական՝ *sper «ոլորել, փաթաթել» արմատից
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
փարիլ, փարումն, փարելի, սփարիլ
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
σπείρα
«օձի ոլորվելը, գալարք»
լիտվ.
springstù
«խեղդել»
լատիշ.
saspranga
«կապ»
Մատենագիտություն
Աճ. ՀԱԲ 488
Էջ 773, սյունակ 1 Էջ 773
ՔԱԼԱՐ «մի միջատ, զեռուն»
Ստուգաբանություն (ծագումն անհայտ է)
Էջ 800, սյունակ 1 Էջ 800
-ԱՐ I (հմմտ. -իր, -որ, -ուր) «մեծար, մթար, մոլար... այլեւ՝ գրաբարում այլեւս անվերլուծելի արդար, գալար, դալար, երկար»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *-ro- (անմիջական նախաձեւ՝ *(e)ro-) *-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով
հ.-ե. *-(e)ro- ածանցից՝ *-ro-ի դէպքում նախորդ ձայնաւորով։ թերեւս մասամբ խառնուել է առնել բայի ար- հիմքից ծագող ձեւերի հետ։
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
մեծար, մթար, մոլար, արդար, գալար, դալար, երկար
Զուգաբանություններ այլ լեզուներում
հուն.
δ(φ)αρόν
«երկար ժամանակ»
հուն.
*μεγαρος
«մեծարել» որտեղից μεγαίρω = մեծարել
աւ.
arə dhra-
«հաւատարիմ»
հուն.
θαλερός
«մատաղ»
Տե՛ս նաեւ
Էջ 810, սյունակ 1 Էջ 810
-ՈՐ I (հմմտ. -ար, -իր, -ուր) «բեկոր, գլոր (հմմտ. գիլ), երեկոր, հատոր, մոլոր (հմմտ. մոլ-ի, մոլար), սին-լքոր, այլեւ առանձին չգիտակցվող հիմքով՝ բոլոր»
Ստուգաբանություն (բնիկ հնդեւրոպական)
հ.-ե. արմատ՝ *(e)ro- ածանց
Ծագում է հ.-ե. -(e)ro- ածանցից՝ հավանաբար հետագա առնմանությամբ ծագած նախորդող ձայնավորով՝ *wele-ro> *welo-ro-> գլոր, *regʷos-oro- երեկոր, *mole-ro > *molo-ro- > մոլոր եւ այլն:
Բաղադրություններ եւ ածանցյալներ
բեկոր, գլոր, երեկոր, հատոր, մոլոր, սին-լքոր, բոլոր
Տե՛ս նաեւ